Израиль

head

Израиль • (İzrail)

ba-proper noun

Израиль • (İzrail)

Ultimately from Hebrew יִשְׂרָאֵל (yisra'él, “Israel”).

Israel (a country in Western Asia, in the Middle East, at the eastern shore of the Mediterranean)


Бутан

Bhutan (a country in South Asia, in the Himalayas)


Оман

Oman (a country in Western Asia, in the Middle East)


Азия

Aziya (romanization)
Азия (absolute singular-only)
Азияның (definite genitive singular-only)
Азия (dative singular-only)
Азияны (accusative definite singular-only)
Азияла (locative singular-only)
Азиянан (ablative singular-only)

From Russian А́зия (Ázija), from Ancient Greek Ἀσῐ́ᾱ (Asĭ́ā).

Мәҙәк итеп ҡарап торҙом кескәй генә ҡырмыҫҡаға: йөк кутәреп сығып бара Азиянан Европаға. (Mustai Karim)

With amusement I watched a small ant: lifting a load, it's crossing from Asia to Europe.

Məźək itep qarap torźom keskəy genə qırmıśqağa: yök kutərep sığıp bara Aziyanan Yevropağa.


Корея

Корея ярымутрауы, азияның көнсығыш ярымутрауы. көнбайышта Һары диңгеҙ, көньяҡта Чеджу боғаҙҙары, көнсығышта Япон диңгеҙ.

Korean peninsula is east Asian peninsula. Its west is the Yellow Sea, south is the Jeju Strait, and its east is the Sea of Japan.

Koreya yarımutrawı, aziyanıñ könsığış yarımutrawı. könbayışta Harı diñgeź, könyaqta Çedju boğaźźarı, könsığışta Yapon diñgeź.

Korea (two countries in East Asia, North Korea and South Korea)


Япония

Yaponiya (romanization)
Япония (absolute singular-only)
Японияның (definite genitive singular-only)
Япония (dative singular-only)
Японияны (accusative definite singular-only)
Японияла (locative singular-only)
Япониянан (ablative singular-only)

From Russian Япо́ния (Japónija, “Japan”).

Был осорҙа АҠШ Япония менән мөнәсәбәтен нығытыуға баҫым яһай ине.

During this period, the USA placed emphasis on strengthening its relationship with Japan.

Bıl osorźa AQŞ Yaponiya menən mönəsəbəten nığıtıwğa baśım yahay ine.

1938 йылда Мөхәммәт Ҡорбанғәлиев Токиола "Исламиә" мәсетен асып, Японияның тәүге мөфтийе була.
1938 yılda Möxəmmət Qorbanğəliyev Tokiola "İslamiə" məseten asıp, Yaponiyanıñ təwge möftiye bula.
In 1938, Muhammed Kurbangaliev opened the mosque "Islamiya" in Tokyo and became Japan’s first Mufti.

Рәсәйҙә медицинаның нигеҙҙә дәүләттеке булыуын беләбеҙ; Японияла, киреһенсә, шәхси клиникалар күп.

We know that healthcare in Russia is essentially state-owned; in Japan, on the contrary, there are many private clinics.

Rəsəyźə meditsinanıñ nigeźźə dəwlətteke bulıwın beləbeź; Yaponiyala, kirehensə, şəxsi klinikalar küp.

Japan (a country and archipelago in East Asia)


Грузия

Georgia (A transcontinental country in the Caucasus region of Europe and Asia, on the coast of the Black Sea, often considered to belong politically to Europe)


Иран

head

Иран • (İran)

ba-proper noun

Иран • (İran)

From Persian ایران (irân), from Middle Persian 𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭 (ērān, “(land) of the Iranians”).

der

Iran (a country in West Asia, in the Middle East)


Мьянма

Borrowed from Russian Мья́нма (Mʹjánma), in turn from Burmese မြန်မာ (mranma).


Тибет

Tibet (romanization)
Тибет (absolute singular-only)
Тибеттың (definite genitive singular-only)
Тибетҡа (dative singular-only)
Тибетты (accusative definite singular-only)
Тибетта (locative singular-only)
Тибеттан (ablative singular-only)

Һөргөндәге Тибет хөкүмәте.


Сингапур

Singapore (an island and city-state in Southeast Asia, located off the southernmost tip of the Malay Peninsula; a former British crown colony)


Катар

Qatar (a country in Western Asia, in the Middle East)


Непал

Nepal (a country in South Asia, located between China and India)


Бангладеш

head

Бангладеш • (Bangladeş)

ba-proper noun

Бангладеш • (Bangladeş)


Вьетнам

Эраға тиклем I йөҙ йыллыҡта хәҙерге көньяҡ Ҡытай һәм төньяҡ Вьетнам территорияһында боронғо вьеттарҙың бер нисә дәүләте була.

In the first century BC, modern South China and northern Vietnam had several ancient Vietnamese states.

Erağa tiklem I yöź yıllıqta xəźerge könyaq Qıtay həm tönyaq Vyetnam territoriyahında boronğo vyettarźıñ ber nisə dəwləte bula.


Кувейт

Kuwait (a country in Western Asia, in the Middle East)


Иордания

head

Иордания • (İordaniya)

ba-proper noun

Иордания • (İordaniya)

Jordan (a country in Western Asia, in the Middle East)


Бахрейн

Bahrain (an archipelago, island, and country in Western Asia, in the Persian Gulf)


Индонезия

head

Индонезия • (İndoneziya)

ba-proper noun

Индонезия • (İndoneziya)

Indonesia (a country and archipelago in maritime Southeast Asia)

ba:Индонезия


Әрмәнстан

head

Әрмәнстан • (Ərmənstan)

ba-proper noun

Әрмәнстан • (Ərmənstan)

әрмән (ərmən, “Armenian”) + -стан (-stan)

suffix

Әрмәнстандағы Севан күле.
Ərmənstandağı Sevan küle.
The lake Sevan in Armenia.

1920 йылда Әрмәнстанға Совет власы килгәс, республикаға Әрмән ССР-ы исеме бирелә.

In 1920, when the Soviet government came to Armenia, the republic received the name of Armenian SSR.

1920 yılda Ərmənstanğa Sovet vlası kilgəs, respublikağa Ərmən SSR-ı iseme birelə.

Armenia (A country in the South Caucasus region of Asia, sometimes considered to belong politically to Europe)

ba:Әрмәнстан


Ливан

Lebanon (a country in Western Asia, in the Middle East)


Рәсәй

head

Рәсәй • (Rəsəy)

ba-proper noun

Рәсәй • (Rəsəy)

Rəsəy (romanization)
Рәсәй (absolute singular-only)
Рәсәйҙең (definite genitive singular-only)
Рәсәйгә (dative singular-only)
Рәсәйҙе (accusative definite singular-only)
Рәсәйҙә (locative singular-only)
Рәсәйҙән (ablative singular-only)

An adaptation of Russian Россия (Rossija). Cognate with Kazakh Ресей (Resei), Tatar Рәсәй (Räsäy, “Russia”).

Рәсәйгә ҡарата индерелгән санкцияларҙың ыңғай яҡтары.

The positive sides of the sanctions introduced against Russia.

Rəsəygə qarata inderelgən sanktsiyalarźıñ ıñğay yaqtarı.

Рәсәйҙә ауыл хужалығының киләсәге бармы?

Is there a future for agriculture in Russia?

Rəsəyźə awıl xujalığınıñ kiləsəge barmı?

“Форбс” журналы Рәсәйҙәге иң бай кешеләрҙең исемдәрен асыҡланы.

The Forbes magazine published the names of the richest people in Russia.

“Forbs” jurnalı Rəsəyźəge iñ bay keşelərźeñ isemdəren asıqlanı.

Үрмәксенең был төрө Урта Азияла һәм Рәсәйҙең көньяғында таралған.

This type of spider is common in Central Asia and in the south of Russia.

Ürməkseneñ bıl törö Urta Aziyala həm Rəsəyźeñ könyağında taralğan.

Курил утрауҙары — Рәсәйҙең айырылғыһыҙ бер өлөшө.
Kuril utrawźarı — Rəsəyźeñ ayırılğıhıź ber ölöşö.
The Kuril islands are an inalienable part of Russia.

Russia (A transcontinental country in Eastern Europe and North Asia)


Мәскәү

head

Мәскәү • (Məskəw)

Məskəw (romanization)
Мәскәү (absolute singular-only)
Мәскәүҙең (definite genitive singular-only)
Мәскәүгә (dative singular-only)
Мәскәүҙе (accusative definite singular-only)
Мәскәүҙә (locative singular-only)
Мәскәүҙән (ablative singular-only)

Borrowed from Russian Москва́ (Moskvá).
Compare with Tatar Мәскәү (Mäskäw, “Moscow”), Kazakh Мәскеу (Mäskeu, “Moscow”).

Өсөнсө көн генә Мәскәүҙән ҡайттым.

It's only the third day since I returned from Moscow (=I returned from Moscow just three days ago).

Дмитрий Виноградов — Мәскәүҙәге бер офиста хеҙмәттәштәренә ут асҡан 30 йәшлек юрист.
Dmitriy Vinogradov — Məskəwźəge ber ofista xeźməttəştərenə ut asqan 30 yəşlek yurist.
Dmitri Vinogradov is a 30 year old lawyer who opened fire on his coworkers in an office in Moscow.

Moscow (a federal city, the capital of Russia)


Ҡырғыҙстан

Ҡырғыҙстан • (Qırğıźstan)

ba-proper noun

Ҡырғыҙстан • (Qırğıźstan)

Qırğıźstan (romanization)
Ҡырғыҙстан (absolute singular-only)
Ҡырғыҙстандың (definite genitive singular-only)
Ҡырғыҙстанға (dative singular-only)
Ҡырғыҙстанды (accusative definite singular-only)
Ҡырғыҙстанда (locative singular-only)
Ҡырғыҙстандан (ablative singular-only)

[qɯ̞r.ɢ̞ɯ̞ð.ˈstɑn]

Ҡыр‧ғыҙ‧стан

ҡырғыҙ (qırğıź, “Kyrgyz”) + -стан (-stan)

suffix

Алыҫ Ҡырғыҙстандан килгән Гөлназ университеттан һуң тыуған яғына ҡайтырға ниәтләй.

Gulnaz, who has come from the remote Kyrgyzstan, plans to return to her home place after the university.

Alıś Qırğıźstandan kilgən Gölnaz universitettan huñ tıwğan yağına qaytırğa niətləy.

Kyrgyzstan (a country in Central Asia, bordering on Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan and China)

ba:Ҡырғыҙстан


Ҡаҙағстан

head

Ҡаҙағстан • (Qaźağstan)

ba-proper noun

Ҡаҙағстан • (Qaźağstan)

Qaźağstan (romanization)
Ҡаҙағстан (absolute singular-only)
Ҡаҙағстандың (definite genitive singular-only)
Ҡаҙағстанға (dative singular-only)
Ҡаҙағстанды (accusative definite singular-only)
Ҡаҙағстанда (locative singular-only)
Ҡаҙағстандан (ablative singular-only)

[qɑ.ðɑ.ʁɯ̞̆s.ˈtɑn]

From Volga Turki قزاقستان (qazaqıstan, “Kazakhstan”), By surface analysis, ҡаҙаҡ (qaźaq, “Kazakh”) + -стан (-stan, country name suffix).
Compare to Kazakh Қазақстан (Qazaqstan), Tatar Казакъстан (Qazaqstan), Казахстан (Qazaxstan), Kyrgyz Казакстан (Kazakstan), Uzbek Qozogʻiston, Turkish Kazakistan, etc.

surf

Ҡаҙағстан тимер юлы.

Ҡаҙағстанда ла аҙаш ауыл бар икән.

As it happens, there is a village of the same name in Kazakhstan as well.

Аҡмулла көндәре, йолаға ярашлы, Ҡаҙағстанда башланып, мәғрифәтсенең тыуған төйәгендә тамамлана.

By tradition, the Aqmulla days began in Kazakhstan and finished in the enlightener's home place (in Bashkortostan).

Aqmulla köndəre, yolağa yaraşlı, Qaźağstanda başlanıp, məğrifətseneñ tıwğan töyəgendə tamamlana.

Kazakhstan (a country in Central Asia and Eastern Europe)

ba:Ҡаҙағстан


Үзбәкстан

head

Үзбәкстан • (Üzbəkstan)

ba-proper noun

Үзбәкстан • (Üzbəkstan)

Üzbəkstan (romanization)
Үзбәкстан (absolute singular-only)
Үзбәкстандың (definite genitive singular-only)
Үзбәкстанға (dative singular-only)
Үзбәкстанды (accusative definite singular-only)
Үзбәкстанда (locative singular-only)
Үзбәкстандан (ablative singular-only)

Миграция ағымына күҙ һалһаҡ, иң күп кеше Урта Азиянан, айырыуса Үзбәкстандан килә.

If we look at the migration flow, most people come from Central Asia, especially from Uzbekistan.

Migratsiya ağımına küź halhaq, iñ küp keşe Urta Aziyanan, ayırıwsa Üzbəkstandan kilə.

ba:Үзбәкстан


Мысыр

head

Мысыр • (Mısır)

ba-proper noun

Мысыр • (Mısır)

Mısır (romanization)
Мысыр (absolute singular-only)
Мысырҙың (definite genitive singular-only)
Мысырға (dative singular-only)
Мысырҙы (accusative definite singular-only)
Мысырҙа (locative singular-only)
Мысырҙан (ablative singular-only)

From Arabic مِصْر (miṣr, “Egypt”).
Cognate with Tatar Мисыр (Misır), Uzbek Misr (“Egypt”).

Боронғо Мысыр.

Мысыр аҡһөйәктәре ысынлап та Сараның сибәрлеген фирғәүенгә еткерәләр.

Egypt's noblemen, indeed, inform the pharaoh about Sarah's beauty.

Mısır aqhöyəktəre ısınlap ta Saranıñ sibərlegen firğəwengə yetkerələr.

Мысырҙа башлыса дөгө, мамыҡ, бойҙай һәм йәшелсә-емештәр үҫтерәләр.

In Egypt, they mainly grow rice, cotton, wheat and vegetables.

Mısırźa başlısa dögö, mamıq, boyźay həm yəşelsə-yemeştər üśterələr.

Egypt (a country in North Africa and Western Asia)


Ҡытай

head

Ҡытай • (Qıtay)

Qıtay (romanization)
Ҡытай (absolute singular-only)
Ҡытайҙың (definite genitive singular-only)
Ҡытайға (dative singular-only)
Ҡытайҙы (accusative definite singular-only)
Ҡытайҙа (locative singular-only)
Ҡытайҙан (ablative singular-only)

From *Qïtay (“China”), transferred/reinterpreted from Old Turkic [script needed] (Qïtaǰ, “Khitan”); ultimately from Khitan self-denomination Khitan 𘱿𘱤 (*qid i) or 𘱿𘲫 (*qid ún). Compare Middle Chinese 契丹 (kʰɨt̚ tɑn, “Khitan”).
Cognate with Kazakh Қытай (Qytai), Kyrgyz Кытай (Kıtay), Karachay-Balkar Къытай (Qıtay), Uzbek Xitoy, Turkmen Hytaý (“China”).

der

Бөйөк Ҡытай диуары.

Ебәк Юлы Ҡытайҙың эре сауҙа үҙәктәрен Яҡын Көнсығыш һәм Көньяҡ Европа менән тоташтырған.

The Silk Road connected China's major trading centers with the Middle East and Eastern Europe.

Yebək Yulı Qıtayźıñ ere sawźa üźəktəren Yaqın Könsığış həm Könyaq Yevropa menən totaştırğan.


Әзербайжан

head

Әзербайжан • (Əzerbayjan)

ba-proper noun

Әзербайжан • (Əzerbayjan)

Azerbaijan (a country in the South Caucasus, Asia and Europe)


Төрөкмәнстан

head

Төрөкмәнстан • (Törökmənstan)

ba-proper noun

Төрөкмәнстан • (Törökmənstan)

Törökmənstan (romanization)
Төрөкмәнстан (absolute singular-only)
Төрөкмәнстандың (definite genitive singular-only)
Төрөкмәнстанға (dative singular-only)
Төрөкмәнстанды (accusative definite singular-only)
Төрөкмәнстанда (locative singular-only)
Төрөкмәнстандан (ablative singular-only)

Тө‧рөк‧мән‧стан

төрөкмән (törökmən, “Turkmen”) + -стан (-stan).

suffix

Төрөкмәнстандың күпселек майҙанын Ҡараҡом сүле алып тора.

Most of Turkmenistan's territory is taken up by the Karakum desert.

Törökmənstandıñ küpselek mayźanın Qaraqom süle alıp tora.

Turkmenistan (a country in Central Asia)


Төркиә

head

Төркиә • (Törkiä)

Törkiä (romanization)
Төркиә (absolute singular-only)
Төркиәнең (definite genitive singular-only)
Төркиә (dative singular-only)
Төркиәне (accusative definite singular-only)
Төркиәлә (locative singular-only)
Төркиәнән (ablative singular-only)

An adaptation of Turkish Türkiye.
Compare to Uzbek Turkiya.

“Ғәлиә”лә башлыса Мысырҙа, Сүриәлә, Төркиәлә белем алған билдәле ғалимдар һәм дин белгестәре уҡыта.
“Ğəliə”lə başlısa Mısırźa, Süriələ, Törkiələ belem alğan bildəle ğalimdar həm din belgestəre uqıta.
The faculty of (the madrasah of) Ğaliya mostly consists of noted scholars and religion (i.e. Islamic) experts educated in Egypt, Syria and Turkey.

Turkey (a country located in eastern Thrace in southeastern Europe and Anatolia in southwestern Asia)


Сүриә

Сүриә • (Süriə)

ba-proper noun

Сүриә • (Süriə)

Süriə (romanization)
Сүриә (absolute singular-only)
Сүриәнең (definite genitive singular-only)
Сүриә (dative singular-only)
Сүриәне (accusative definite singular-only)
Сүриәлә (locative singular-only)
Сүриәнән (ablative singular-only)

АҠШ етәкселеге граждандарын Сүриәгә барыуҙан тыйылып торорға саҡырҙы.

The US administration advised its citizens to defer traveling to Syria.

AQŞ yetəkselege grajdandarın Süriəgə barıwźan tıyılıp tororğa saqırźı.

Syria (a country in West Asia, in the Middle East)


иптәш

head

иптәш • (iptəş)

ba-noun

иптәш • (iptəş)

iptəş (romanization)
иптәш (absolute singular)
иптәштәр (absolute plural)
иптәштең (definite genitive singular)
иптәштәрҙең (definite genitive plural)
иптәшкә (dative singular)
иптәштәргә (dative plural)
иптәште (accusative definite singular)
иптәштәрҙе (accusative definite plural)
иптәштә (locative singular)
иптәштәрҙә (locative plural)
иптәштән (ablative singular)
иптәштәрҙән (ablative plural)

Cognate with
Tatar иптәш (iptäş),
Kazakh ептеш (epteş).
Possibly from *eb-täš, in which Proto-Turkic *eb (“house”) + mutuality suffix -täš.

(Soviet Union) fellow communist or socialist

(Soviet Union, gender-neutral address) comrade, tovarish


Себер

Seber (romanization)
Себер (absolute singular-only)
Себерҙең (definite genitive singular-only)
Себергә (dative singular-only)
Себерҙе (accusative definite singular-only)
Себерҙә (locative singular-only)
Себерҙән (ablative singular-only)

From Russian Сиби́рь (Sibírʹ).
Originally *sibir before the historical vowel shift.
Compare Siberian Tatar Себер (Seber), Tatar Себер (Seber).

Көнбайыш Себер

Ринат Себерҙә вахта ысулы менән эшләй.

Rinat works in Siberia on a rotating schedule.

Өйҙән алыҫ Себерҙә эшләү еңел микән?

Is it easy to work in Siberia, far from home?

Яңы хөкүмәткә ябай ауыл ҡатындарынан наказ – ирҙәребеҙҙе Себерҙән ҡайтарығыҙ!
Yañı xökümətkə yabay awıl qatındarınan nakaz – irźərebeźźe Seberźən qaytarığıź!
A mandate for the new government from ordinary rural women: send our husbands back home from Siberia!


Йәмән

head

Йәмән • (Yəmən)

ba-proper noun

Йәмән • (Yəmən)

Yemen (a country in Western Asia, in the Middle East)


Афғанстан

head

Афғанстан • (Afğanstan)

ba-proper noun

Афғанстан • (Afğanstan)

Afghanistan (A landlocked country between Central Asia and South Asia)


Көнсығыш Тимор

head

Көнсығыш Тимор • (Könsığış Timor)

ba-proper noun

Көнсығыш Тимор • (Könsığış Timor)

East Timor (a country in Southeast Asia occupying half the island of Timor)

ba:Көнсығыш Тимор


Ираҡ

head

Ираҡ • (İraq)

ba-proper noun

Ираҡ • (İraq)

Iraq (a country in Western Asia, in the Middle East)


Мальдив

head

Мальдив • (Maldiv)

ba-proper noun

Мальдив • (Maldiv)

Maldives (an archipelago and country in South Asia, located in the Indian Ocean off the coast of India)


Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре

head

Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре • (Berləşkən Ğərəp Əmirlektəre)

Berləşkən Ğərəp Əmirlektəre (romanization)

United Arab Emirates
United Arab Emirates#English:_Q878

United Arab Emirates (a country in Western Asia, in the Middle East)

ba:Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре

en-Берләшкән_Ғәрәп_Әмирлектәре-ba-name-l04pHpEn


Сәғүд Ғәрәбстаны

Сәғүд Ғәрәбстаны • (Səğüd Ğərəbstanı)

ba-proper noun

Сәғүд Ғәрәбстаны • (Səğüd Ğərəbstanı)

Saudi Arabia (a country in Western Asia, in the Middle East)