минут

minut (romanization)
минут (absolute singular)
минуттар (absolute plural)
минуттың (definite genitive singular)
минуттарҙың (definite genitive plural)
минутҡа (dative singular)
минуттарға (dative plural)
минутты (accusative definite singular)
минуттарҙы (accusative definite plural)
минутта (locative singular)
минуттарҙа (locative plural)
минуттан (ablative singular)
минуттарҙан (ablative plural)

Borrowed from Russian мину́та (minúta, “minute”), via French minute and/or German Minute, from Medieval Latin minūta (“60th of an hour", "note”).

der

Биш минут ҡына ваҡытым бар.

Дәрес башланыуға бер нисә минут ваҡыт бар ине әле.

Dəres başlanıwğa ber nisə minut vaqıt bar ine əle.

There was still a few minutes' time before the lesson started.

Минутына йөҙ аҙым атлау – идеаль физик көсөргәнеш формулаһы, ти Америка ғалимдары.

Minutına yöź aźım atlaw – ideal fizik kösörgəneş formulahı, ti Amerika ğalimdarı.

Walking a hundred steps per minute is the formula of an ideal physical exercise, US scientists say.

Өфөләр һынатманы — ҡунаҡтарҙың ҡапҡаһына туп тәүге тапҡыр туғыҙынсы минутта уҡ эләкте.

Öfölər hınatmanı — qunaqtarźıñ qapqahına tup təwge tapqır tuğıźınsı minutta uq eləkte.

The Ufa team did not give way: the football first landed in the visiting team's gate already at the ninth minute.


секунд

sekund (romanization)
секунд (absolute singular)
секундтар (absolute plural)
секундтың (definite genitive singular)
секундтарҙың (definite genitive plural)
секундҡа (dative singular)
секундтарға (dative plural)
секундты (accusative definite singular)
секундтарҙы (accusative definite plural)
секундта (locative singular)
секундтарҙа (locative plural)
секундтан (ablative singular)
секундтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

секундтарҙың

секундтарҙан

Borrowed from Russian секу́нда (sekúnda, “second”),
via French seconde and/or German Sekunde, from Medieval Latin secunda, short for secunda pars minuta (“second diminished part (of the hour)”).

Ел көньяҡтан секундына 3-4 метр тиҙлектә иҫәсәк.

Yel könyaqtan sekundına 3-4 metr tiźlektə iśəsək.

The wind will blow from the south, at the speed of 3-4 meters per second.


ай

ay (romanization)
ай (absolute singular)
айҙар (absolute plural)
айҙың (definite genitive singular)
айҙарҙың (definite genitive plural)
айға (dative singular)
айҙарға (dative plural)
айҙы (accusative definite singular)
айҙарҙы (accusative definite plural)
айҙа (locative singular)
айҙарҙа (locative plural)
айҙан (ablative singular)
айҙарҙан (ablative plural)

Ай

From Proto-Turkic *āy (“moon, month”).
Cognate with Azerbaijani ay, Turkish, Crimean Tatar ay, Tatar, Kazakh, Kyrgyz
ай (ay), Southern Altai ай (ay), Uzbek oy, etc.

Айҙар буйы бер тамсы ла ямғыр яуманы.

Ҡыҙыбыҙ ҡаланан айына бер ҡайтып тора.

Our daughter comes home from the city once a month.

Хәйер, Уралда мартты ла тулыһынса ҡыш айы тип әйтергә мөмкин әле.

Xəyer, Uralda marttı la tulıhınsa qış ayı tip əytergə mömkin əle.

However, March in the Urals can as well be called a winter month without reservation.

Егеттәр, һаҡланығыҙ наҙан дуҫтан ― наҙан дуҫ бер айҙаң һуң булыр дошман.

(Can we date this quote?), Аҡмулла [Aqmulla, Aqmulla], (Please provide the book title or journal name):

Guys, beware of an ignorant friend ― in a month's time, an ignorant friend will become an enemy.


заман

zaman (romanization)
заман (absolute singular)
замандар (absolute plural)
замандың (definite genitive singular)
замандарҙың (definite genitive plural)
заманға (dative singular)
замандарға (dative plural)
заманды (accusative definite singular)
замандарҙы (accusative definite plural)
заманда (locative singular)
замандарҙа (locative plural)
замандан (ablative singular)
замандарҙан (ablative plural)

Заман башҡа, заң башҡа.

Different time, different laws. (=Laws change as time goes).

Ул заманда самолёт хаҡы осһоҙ булды.

Мәжит Ғафури «Януарҙарға килгән үләт» исемле мәҫәлендә Лафонтен заманынан билдәле сюжетҡа мөрәжәғәт итә.

Məjit Ğafuri «Yanwarźarğa kilgən ülət» isemle məśəlendə Lafonten zamanınan bildəle syujetqa mörəjəğət itə.

Majit Gafuri in his fable titled "The pestilence has come to animals" turns to a plot known from the time of (Jean de) La Fontaine.

Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн машина йөрөтә белеү — заман талабы.

Qatın-qıźźar ösön maşina yörötə belew — zaman talabı.

For women to be able to drive a car is the modern time’s necessity (=part of modern life).

modern time, the current period in history


йыл

yıl (romanization)
йыл (absolute singular)
йылдар (absolute plural)
йылдың (definite genitive singular)
йылдарҙың (definite genitive plural)
йылға (dative singular)
йылдарға (dative plural)
йылды (accusative definite singular)
йылдарҙы (accusative definite plural)
йылда (locative singular)
йылдарҙа (locative plural)
йылдан (ablative singular)
йылдарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *yïl (“year”).
Cognate with Tatar ел (yel), Southern Altai јыл (ǰïl)

Йыл аҙағы.

Тәбиғи мөхиттә ҡағыҙ 10 йылда серей.

In the natural environment, paper decays in 10 years.

Хәҙер инде күп йылдар үткәс, ул ваҡыттарҙағы хәлдәрҙең күбеһе хәтерҙән юйыла бара.

Xəźer inde küp yıldar ütkəs, ul vaqıttarźağı xəldərźeñ kübehe xəterźən yuyıla bara.

Now that many years have passed, many events of those times get erased from the memory.

Йылъяҙма һөйләүенсә, 1124-се йылда Киев ике көн яна, 600 сиркәү юҡҡа сыға.

Yılyaźma höyləwensə, 1124-se yılda Kiyev ike kön yana, 600 sirkəw yuqqa sığa.

As a chronical narrates, in the year of 1124 Kiev was on fire for two days, 600 churches were destroyed.


быуат

head

быуат • (bıwat)

ba-noun

быуат • (bıwat)

bıwat (romanization)
быуат (absolute singular)
быуаттар (absolute plural)
быуаттың (definite genitive singular)
быуаттарҙың (definite genitive plural)
быуатҡа (dative singular)
быуаттарға (dative plural)
быуатты (accusative definite singular)
быуаттарҙы (accusative definite plural)
быуатта (locative singular)
быуаттарҙа (locative plural)
быуаттан (ablative singular)
быуаттарҙан (ablative plural)

A specifically Bashkir term. No cognates are known. No etymology attempts are known.

Х быуаттан башҡорттар мөхитенә Ислам дине үтеп инә башлай.

X bıwattan başqorttar möxitenə İslam dine ütep inə başlay.

From with the tenth century, the religion of Islam starts to penetrate into the Bashkirs' environment.

Ун туғыҙынсы быуатта Уралда йәнә алтын биҙгәге башланды.

Un tuğıźınsı bıwatta Uralda yənə altın biźgəge başlandı.

In the nineteenth century, the gold rush resumed in the Urals.


аҙна

head

аҙна • (aźna)

aźna (romanization)
аҙна (absolute singular)
аҙналар (absolute plural)
аҙнаның (definite genitive singular)
аҙналарҙың (definite genitive plural)
аҙнаға (dative singular)
аҙналарға (dative plural)
аҙнаны (accusative definite singular)
аҙналарҙы (accusative definite plural)
аҙнала (locative singular)
аҙналарҙа (locative plural)
аҙнанан (ablative singular)
аҙналарҙан (ablative plural)

From Persian آدینه (âdine, “Friday”).
In Muslim tradition, the most important day of the week is Friday. Thus, this is a case of metonymy.
Cognate with Tatar атна (atna, “week”), Uyghur ئازنا (azna, “Friday”).

Бер аҙналай интегеп, табипҡа барҙым.

After suffering for a week or so, I went to the doctor.

Кесе йома төндә Ҡояш тотоласаҡ, уның тәьҫире бөтә аҙнаға һуҙыласаҡ.

Kese yoma töndə Qoyaş totolasaq, unıñ təśire bötə aźnağa huźılasaq.

On Thursday night, there will be a solar eclipse; its impact will last for the whole week.

Был аҙналағы ваҡиғаларҙың барышына ҡарағанда, ғәмәлдәрҙең һөҙөмтәһенә күберәк иғтибар бүлегеҙ.

(Can we date this quote?), (Please provide the book title or journal name) (horoscope):

This week, pay more attention to the results of actions rather than to the course of events.

Bıl aźnalağı vaqiğalarźıñ barışına qarağanda, ğəməldərźeñ höźömtəhenə küberək iğtibar bülegeź.


ваҡыт

ваҡыт • (vaqıt)

ba-noun

ваҡыт • (vaqıt)

vaqıt (romanization)
ваҡыт (absolute singular)
ваҡыттар (absolute plural)
ваҡыттың (definite genitive singular)
ваҡыттарҙың (definite genitive plural)
ваҡытҡа (dative singular)
ваҡыттарға (dative plural)
ваҡытты (accusative definite singular)
ваҡыттарҙы (accusative definite plural)
ваҡытта (locative singular)
ваҡыттарҙа (locative plural)
ваҡыттан (ablative singular)
ваҡыттарҙан (ablative plural)

From Arabic وَقْت (waqt, “time”).
Cognate with Kazakh уақыт (uaqyt), Kyrgyz убакыт (ubakıt), убакты (ubaktı), Tatar вакыт (waqıt),
Uzbek vaqt, etc.

Ваҡыт тиҙ үтә.

Минең телевизор ҡарарға ваҡытым юҡ.

Бөгөнгө көндә ҡул сәғәте ваҡытты ғына түгел, кешенең абруйын да күрһәтеп тора.

Bögöngö köndə qul səğəte vaqıttı ğına tügel, keşeneñ abruyın da kürhətep tora.

These days, a watch not only shows the time, but also the owner's social status.

Электрон ғаризалар сираттан тыш ҡарала; был сиратта тороу ваҡытын һәм миграция хеҙмәтенә килеүселәр һанын ҡыҫҡарта.

Elektron ğarizalar sirattan tış qarala; bıl siratta torow vaqıtın həm migratsiya xeźmətenə kilewselər hanın qıśqarta.

Electronic applications are reviewed ahead of the queue/line (=take priority); this reduces the time spent in the queue/line as well as the number of those coming to the migration service.


тәүлек

head

тәүлек • (təwlek)

ba-noun

тәүлек • (təwlek)

təwlek (romanization)
тәүлек (absolute singular)
тәүлектәр (absolute plural)
тәүлектең (definite genitive singular)
тәүлектәрҙең (definite genitive plural)
тәүлеккә (dative singular)
тәүлектәргә (dative plural)
тәүлекте (accusative definite singular)
тәүлектәрҙе (accusative definite plural)
тәүлектә (locative singular)
тәүлектәрҙә (locative plural)
тәүлектән (ablative singular)
тәүлектәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

тәүлектәрҙең

тәүлектәрҙән

From *teb-lük "24 hours", from Proto-Turkic *Teb- (“time”).
Cognate with Tatar тәүлек (täwlek), Kazakh тәулік (täulık, “24 hours”).

Тәүлегенә кәмендә ете сәғәт йоҡлау кәрәк.

Təwlegenə kəmendə yete səğət yoqlaw kərək.

One should sleep at least seven hours a day.


киләсәк

head

киләсәк • (kiləsək)

ba-noun

киләсәк • (kiləsək)

kiləsək (romanization)
киләсәк (absolute singular-only)
киләсәктең (definite genitive singular-only)
киләсәккә (dative singular-only)
киләсәкте (accusative definite singular-only)
киләсәктә (locative singular-only)
киләсәктән (ablative singular-only)

From *keläčäk (“that which will (definitely) come”),
substantivized third person definite future form of the verb kel- (“to come”), from Proto-Turkic *kel- (“to come”).
Cognate with
Tatar киләчәк (kiläçäk),
Kazakh келешек (keleşek),
Kyrgyz келечек (kelecek),
Karachay-Balkar келеджек (kelecek),
Kumyk гележек (gelejek),
Uzbek kelajak,
Uyghur كېلىچەك (këlichek),
Turkish gelecek,
Azerbaijani gələcək (“future”).

Киләсәктә уғлан Һолливудҡа барырға йыйына.

Keləsəktə oğlan Hollivudqa barırğa yıyına.

In the future, the boy plans to go to Hollywood.

Киләсәктәге милләт яҙмышына яуаплылыҡты бөгөн ҡулға алырға кәрәк.

Keləsəktəgi millət yaðmışına yavaplılıqtı bügün qolğa alırğa kərək.

(We) should today take the responsibility for the future destiny of (our) nation into (our own) hands.

future, the time and events that will happen later


хәҙер

head

хәҙер • (xəźer)

ba-adv

хәҙер • (xəźer)

From Arabic حَاضِر (ḥāḍir).
A doublet of әҙер (əźer).

Хәҙер көндәлектәрегеҙҙе асып өйгә эшен яҙып ҡуйығыҙ әле.

Xəźer köndəlektəregeźźe asıp öygə eşen yaźıp quyığıź əle.

Now, please open your report cards and write down homework.


дауам

dawam (romanization)
дауам (absolute singular)
дауамдар (absolute plural)
дауамдың (definite genitive singular)
дауамдарҙың (definite genitive plural)
дауамға (dative singular)
дауамдарға (dative plural)
дауамды (accusative definite singular)
дауамдарҙы (accusative definite plural)
дауамда (locative singular)
дауамдарҙа (locative plural)
дауамдан (ablative singular)
дауамдарҙан (ablative plural)

From Arabic دَوَام (dawām).
Cognate with
Uzbek davom,
Turkmen dowam,
Turkish devam (“duration, continuation”).


аҙаҡ

head

аҙаҡ • (aźaq)

ba-noun

аҙаҡ • (aźaq)

aźaq (romanization)
аҙаҡ (absolute singular)
аҙаҡтар (absolute plural)
аҙаҡтың (definite genitive singular)
аҙаҡтарҙың (definite genitive plural)
аҙаҡҡа (dative singular)
аҙаҡтарға (dative plural)
аҙаҡты (accusative definite singular)
аҙаҡтарҙы (accusative definite plural)
аҙаҡта (locative singular)
аҙаҡтарҙа (locative plural)
аҙаҡтан (ablative singular)
аҙаҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *adak (“leg”); however, not a regular Kypchak development thereof (which is аяҡ (ayaq)), but apparently a (now extinct) collateral branch with a peculiar semantic shift. Alternatively, from a Mongolic source, from Proto-Mongolic *adag (“end”).
Compare to
Uyghur ئاداق (adaq, “end”),
Uzbek oyoq (“end, edge”),
Kazakh аяқ (aäq, “end”).

Йыл аҙағы.

Дәрес аҙағында уҡытыусы әүҙем ҡатнашҡан балаларға рәхмәтен белдерҙе.

Dəres aźağında uqıtıwsı əwźem qatnaşqan balalarğa rəxməten belderźe.

At the end of the lesson, the teacher expressed his gratitude to the children who have participated actively.


сәғәт

head

сәғәт • (səğət)

ba-noun

сәғәт • (səğət)

səğət (romanization)
сәғәт (absolute singular)
сәғәттәр (absolute plural)
сәғәттең (definite genitive singular)
сәғәттәрҙең (definite genitive plural)
сәғәткә (dative singular)
сәғәттәргә (dative plural)
сәғәтте (accusative definite singular)
сәғәттәрҙе (accusative definite plural)
сәғәттә (locative singular)
сәғәттәрҙә (locative plural)
сәғәттән (ablative singular)
сәғәттәрҙән (ablative plural)

From Arabic سَاعَة (sāʕa, “hour, clock”).

These days, a watch not only shows the time, but also the person's social status.


замана

zamana (romanization)
замана (absolute singular)
заманалар (absolute plural)
замананың (definite genitive singular)
заманаларҙың (definite genitive plural)
заманаға (dative singular)
заманаларға (dative plural)
замананы (accusative definite singular)
заманаларҙы (accusative definite plural)
заманала (locative singular)
заманаларҙа (locative plural)
замананан (ablative singular)
заманаларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

заманаларҙың

заманаларҙан

From Persian زمانه (zamâne, “age, epoch”).

(difficult) period in a society's history; epoch


буш ваҡыт

head

буш ваҡыт • (buş vaqıt)

ba-noun

буш ваҡыт • (buş vaqıt)

buş vaqıt (romanization)
буш ваҡыт (absolute singular-only)
буш ваҡыттың (definite genitive singular-only)
буш ваҡытҡа (dative singular-only)
буш ваҡытты (accusative definite singular-only)
буш ваҡытта (locative singular-only)
буш ваҡыттан (ablative singular-only)

Бер генә минут та буш ваҡытым юҡ.

I don't have a single minute of free time.

Ни бары интернет һәм бер-ике сәғәт буш ваҡыт ҡына кәрәк.

Ni barı internet həm ber-ike səğət buş vaqıt qına kərək.

(For that, you) need only (access to) the Internet and a couple of hours of spare time.


бөгөн

head

бөгөн • (bögön)

From *bügün "today", composed from bu "this" + kün "day".
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (bükün, “today”);
Tatar бүген (bügen),
Kazakh бүгін,
Kyrgyz, Yakut бүгүн (bügün),
Uzbek bugun,
Uyghur بۈگۈن (bügün),
Turkmen, Azerbaijani, Turkish bugün, etc.

cog

Кисәге дуҫ бөгөн дошман булды.

Yesterday's friend today has turned enemy.

Тормош ағышының бөгөн көтмәгәндә үҙгәреүе ихтимал.

Today, the flow of life may change unexpectedly.

Tormoş ağışınıñ bögön kötməgəndə üźgərewe ixtimal.


ғасыр

head

ғасыр • (ğasır)

ba-noun

ғасыр • (ğasır)

ğasır (romanization)
ғасыр (absolute singular)
ғасырҙар (absolute plural)
ғасырҙың (definite genitive singular)
ғасырҙарҙың (definite genitive plural)
ғасырға (dative singular)
ғасырҙарға (dative plural)
ғасырҙы (accusative definite singular)
ғасырҙарҙы (accusative definite plural)
ғасырҙа (locative singular)
ғасырҙарҙа (locative plural)
ғасырҙан (ablative singular)
ғасырҙарҙан (ablative plural)

From Arabic عَصْر (ʕaṣr, “period of time; age; century”).
Cognate with Tatar гасыр (ğasır), Kazakh ғасыр (ğasyr), Karakalpak a'sir, Turkmen asyr, Azerbaijani əsr, Turkish asır (“century”), etc.


кисә

head

кисә • (kisə)

ba-noun

кисә • (kisə)

kisə (romanization)
кисә (absolute singular)
кисәләр (absolute plural)
кисәнең (definite genitive singular)
кисәләрҙең (definite genitive plural)
кисәкә (dative singular)
кисәләргә (dative plural)
кисәне (accusative definite singular)
кисәләрҙе (accusative definite plural)
кисәлә (locative singular)
кисәләрҙә (locative plural)
кисәнән (ablative singular)
кисәләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *kēče (“night, evening”).
Cognate to
Kazakh кеше (keşe, “yesterday”), Kyrgyz кечээ (kecee, “yesterday”), Uzbek kecha (“yesterday”);
Old Turkic 𐰛𐰃𐰲𐰀 (kéče, “late in the evening”);
Turkish gece (“night”), Turkmen gije (“night”), Yakut киэһэ (kiehe, “evening”).


урта быуат

head

урта быуат • (urta bıwat)

ba-noun

урта быуат • (urta bıwat)

urta bıwat (romanization)
урта быуат (absolute singular)
урта быуаттар (absolute plural)
урта быуаттың (definite genitive singular)
урта быуаттарҙың (definite genitive plural)
урта быуатҡа (dative singular)
урта быуаттарға (dative plural)
урта быуатты (accusative definite singular)
урта быуаттарҙы (accusative definite plural)
урта быуатта (locative singular)
урта быуаттарҙа (locative plural)
урта быуаттан (ablative singular)
урта быуаттарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

урта быуаттың

урта быуатҡа

урта быуатты

урта быуатта

урта быуаттан

урта быуаттар

урта быуаттарҙың

урта быуаттарға

урта быуаттарҙы

урта быуаттарҙа

урта быуаттарҙан

ba:Урта быуаттар

ур
та бы
уат

Урта быуатта шулай кейенгәндәрме ни?

Did they really dress like this in the Middle Ages?


былтыр

head

былтыр • (bıltır)

From Common Kypchak *bïltïr "last year", from Proto-Turkic *bïldur (“last year”).

Беҙҙә былтыр оҡшаш хәл булғайны.

A similar case occurred last year at our place.

Былтыр йәй тимер юлында күп мал тапалған икән.

Bıltır yəy timer yulında küp mal tapalğan ikən.

(It appears that) last year's summer, a lot of cattle got knocked down (to death or serious injury) at the railway.

Оло ҡыҙым былтыр тормошҡа сыҡты.

My eldest daughter got married last year.


быйыл

быйыл • (bıyıl)

From *bïyïl "this year", composed from bu "this" + jïl "year".
Cognate with
Tatar быел (bıyel),
Kazakh биыл (biyl),
Kyrgyz быйыл (bıyıl),
Karachay-Balkar быйыл (bıyıl),
Southern Altai бујыл (buǰïl);
Uzbek bu yil,
Turkish bu yıl (“this year”), etc.

Быйыл мин өс гәзиткә яҙылғам.

This year, I've subscribed to three newspapers.

Мул иген уңышы быйыл проблемаға әүерелде – хаҡтар кинәт төшә башланы.

Mul igen uñışı bıyıl problemağa əwerelde – xaqtar kinət töşə başlanı.

The rich cereal crops this year turned into a problem – the prices started to decrease dramatically.

Быйыл уҡ светофорҙар, ҡала магистралдәрендә күпләп камералар ҡуйыласаҡ.

Bıyıl uq svetoforźar, qala magistraldərendə küpləp kameralar quyılasaq.

Already this year, traffic lights will be installed, large numbers of (traffic) cameras will be installed on the city's highways.


саҡ

saq (romanization)
саҡ (absolute singular)
саҡтар (absolute plural)
саҡтың (definite genitive singular)
саҡтарҙың (definite genitive plural)
саҡҡа (dative singular)
саҡтарға (dative plural)
саҡты (accusative definite singular)
саҡтарҙы (accusative definite plural)
саҡта (locative singular)
саҡтарҙа (locative plural)
саҡтан (ablative singular)
саҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *čāk (“time; precisely, exactly”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (čaq, “time, period; precisely, exactly”);
Kazakh шақ (şaq, “time, period; precisely; scarely”),
Uzbek chogʻ (“time, period; small”),
Turkish çağ (“epoch, age, period”),
Khakas сах (sax, “time”),
Tuvan шак (şak, “time, hour”),
Yakut сах (saq, “time”), etc.

cog

a specific time when something specific occurs; time, period


осор

osor (romanization)
осор (absolute singular)
осорҙар (absolute plural)
осорҙоң (definite genitive singular)
осорҙарҙың (definite genitive plural)
осорға (dative singular)
осорҙарға (dative plural)
осорҙо (accusative definite singular)
осорҙарҙы (accusative definite plural)
осорҙа (locative singular)
осорҙарҙа (locative plural)
осорҙан (ablative singular)
осорҙарҙан (ablative plural)

.
Cognate with
Tatar чор (çor, “time, moment”),
Kyrgyz учур (ucur, “time, moment; chance, opportunity”), Southern Altai учур (učur, “time, moment; meaning, sense, content”),
Uyghur ئۇچۇر (uchur, “message; result”),
,
Tuvan ужур (ujur, “meaning, sense; destiny; case, affair; reason, motive”).

Юра осоро.

a specific duration of time; period, epoch etc.


бөгөнгө көн

head

бөгөнгө көн • (bögöngö kön)

ba-noun

бөгөнгө көн • (bögöngö kön)

bögöngö kön (romanization)
бөгөнгө көн (absolute singular-only)
бөгөнгө көндөң (definite genitive singular-only)
бөгөнгө көнгә (dative singular-only)
бөгөнгө көндө (accusative definite singular-only)
бөгөнгө көндә (locative singular-only)
бөгөнгө көндән (ablative singular-only)

At present (=these days), a watch shows not only the time, but also the person's social status.

Был матур йола бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланып килә.

Bıl matur yula bügüngü küngə teklim haqlanıp kelə.

This beautiful tradition has continued up to the present day.

present, present day, the current moment or period of time


мәл

məl (romanization)
мәл (absolute singular)
мәлдәр (absolute plural)
мәлдең (definite genitive singular)
мәлдәрҙең (definite genitive plural)
мәлгә (dative singular)
мәлдәргә (dative plural)
мәлде (accusative definite singular)
мәлдәрҙе (accusative definite plural)
мәлдә (locative singular)
мәлдәрҙә (locative plural)
мәлдән (ablative singular)
мәлдәрҙән (ablative plural)

Adapted from Arabic مَحَلّ (maḥall, “time”).
Cognate with
Kyrgyz маал (maal, “time, period”),
Uzbek mahal (“time”),
Uyghur مەھەل (mehel),
مەل (mel, “time, moment”).

Йәйҙең иң ҡыҙыу мәле.


үтеү

head

үтеү • (ütew)

Ғүмер тиҙ үтә.

Үткән ғүмер - аҡҡан һыу.

Life that has past is (like) water that has flowed.


мөҙҙәт

мөҙҙәт • (möźźət)

ba-noun

мөҙҙәт • (möźźət)

möźźət (romanization)
мөҙҙәт (absolute singular)
мөҙҙәттәр (absolute plural)
мөҙҙәттең (definite genitive singular)
мөҙҙәттәрҙең (definite genitive plural)
мөҙҙәткә (dative singular)
мөҙҙәттәргә (dative plural)
мөҙҙәтте (accusative definite singular)
мөҙҙәттәрҙе (accusative definite plural)
мөҙҙәттә (locative singular)
мөҙҙәттәрҙә (locative plural)
мөҙҙәттән (ablative singular)
мөҙҙәттәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

мөҙҙәттәрҙең

мөҙҙәттәрҙән

From Arabic مُدَّة (mudda, “period of time”).

Статик IP-адрестарға ҡарата бикләү мөҙҙәте дөйөм осраҡтарҙа бер айҙан артырға тейеш түгел.

Statik IP-adrestarğa qarata bikləw möźźəte döyöm osraqtarźa ber ayźan artırğa teyeş tügel.

The block period for static IP addresses must not generally exceed one month.

end of a set period of time; time when something is due


иртәгә

head

иртәгә • (irtəgə)

From *ertägä (“tomorrow”), originally a dative case of Proto-Turkic *ẹ̄rte (“morning”), from Proto-Turkic *ẹ̄r (“early”).
Compare Uzbek ertaga (“tomorrow”).

Иртәгә, туғыҙынсы ғинуарҙа, республикала яуым-төшөм көтөлмәй.

(Can we date this quote?), (Please provide the book title or journal name) (radio weather forecast):

Tomorrow, on the ninth of January, no precipitation is expected in the republic (of Bashkortostan).

İrtəgə, tuğıźınsı ğinwarźa, respublikala yawım-töşöm kötölməy.


иртән

иртән • (irtən)

Compare to
Kazakh ертең (erteñ, “tomorrow”), Kyrgyz эртең (erteŋ, “tomorrow”), Southern Altai эртен (erten, “tomorrow”), Kumyk эртен (erten, “morning”), Khakas иртен (irten, “morning”), Tuvan эртен (erten, “morning”).
There are two plausible archetypes: *erte-n, a historical instrumental case form of
Proto-Common Turkic *ertä (“morning”), or a composition of Proto-Turkic *ẹ̄r (“early; morning”) + *taŋ (“dawn”).