фил

fil (romanization)
фил (absolute singular)
филдәр (absolute plural)
филдең (definite genitive singular)
филдәрҙең (definite genitive plural)
филгә (dative singular)
филдәргә (dative plural)
филде (accusative definite singular)
филдәрҙе (accusative definite plural)
филдә (locative singular)
филдәрҙә (locative plural)
филдән (ablative singular)
филдәрҙән (ablative plural)

From Persian فیل (fil), from Arabic فِيل (fīl).


арыҫлан

head

арыҫлан • (arıślan)

arıślan (romanization)
арыҫлан (absolute singular)
арыҫландар (absolute plural)
арыҫландың (definite genitive singular)
арыҫландарҙың (definite genitive plural)
арыҫланға (dative singular)
арыҫландарға (dative plural)
арыҫланды (accusative definite singular)
арыҫландарҙы (accusative definite plural)
арыҫланда (locative singular)
арыҫландарҙа (locative plural)
арыҫландан (ablative singular)
арыҫландарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

арыҫландарҙың

арыҫландарға

арыҫландарҙы

арыҫландарҙа

арыҫландарҙан

[ɑ.rɯ̞θˈɫɑn]

From *arslan "lion" (compare Old Turkic [script needed] (arslan, “lion”)), from Proto-Turkic *arsïlan.
Cognate with
Kazakh арыстан (arystan)
Kyrgyz арстан (arstan),
Southern Altai арслан (arslan),
Uzbek arslon,
Uyghur ئارسلان (arslan),
Azerbaijani aslan, Turkish aslan/arslan,
Turkmen, Crimean Tatar arslan, etc.

cog

Ғәйепле тип танылған кешеләрҙе ас арыҫландарға теткеләргә ташлағандар.

The people who were found guilty were thrown to be mauled by hungry lions.

Ğəyeple tip tanılğan keşelərźe as arıślandarğa tetkelərgə taşlağandar.


айыу

head

айыу • (ayıw)

ba-noun

айыу • (ayıw)

ayıw (romanization)
айыу (absolute singular)
айыуҙар (absolute plural)
айыуҙың (definite genitive singular)
айыуҙарҙың (definite genitive plural)
айыуға (dative singular)
айыуҙарға (dative plural)
айыуҙы (accusative definite singular)
айыуҙарҙы (accusative definite plural)
айыуҙа (locative singular)
айыуҙарҙа (locative plural)
айыуҙан (ablative singular)
айыуҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *adïg (“bear”).
Cognate with
Old Turkic 𐰑𐰍 (d¹ǧ /adïɣ/, “bear”),
Kazakh аю (aü, “bear”), Kyrgyz аюу (ayuu, “bear”), Southern Altai айу (ayu), Kumyk аюв (ayuw), Turkish ayı (“bear”), Uzbek ayiq (“bear”), Khakas азығ (azığ, “bear”), Tuvan адыг (adıg, “bear”), etc.


ишәк

head

ишәк • (işək)

ba-noun

ишәк • (işək)

işək (romanization)
ишәк (absolute singular)
ишәктәр (absolute plural)
ишәктең (definite genitive singular)
ишәктәрҙең (definite genitive plural)
ишәккә (dative singular)
ишәктәргә (dative plural)
ишәкте (accusative definite singular)
ишәктәрҙе (accusative definite plural)
ишәктә (locative singular)
ишәктәрҙә (locative plural)
ишәктән (ablative singular)
ишәктәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *eĺčgek (“donkey”).
Cognate with Old Uyghur [script needed] (eşgäk), [script needed] (eşäk, “donkey”);
Kazakh есек (esek), Kyrgyz эшек (eşek, “donkey”), Karachay-Balkar эшек (eşek, “donkey”), Uzbek eshak (“donkey”), Turkmen eşek (“donkey”), Turkish eşek (“donkey”).


эт

et (romanization)
эт (absolute singular)
эттәр (absolute plural)
эттең (definite genitive singular)
эттәрҙең (definite genitive plural)
эткә (dative singular)
эттәргә (dative plural)
этте (accusative definite singular)
эттәрҙе (accusative definite plural)
эттә (locative singular)
эттәрҙә (locative plural)
эттән (ablative singular)
эттәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *it (“dog”). Cognate with Kazakh ит (it), Kyrgyz ит (it), Uzbek it, Southern Altai ийт (iyt), Azerbaijani it, Crimean Tatar it, etc.

Эт сынйырынан ысҡынған.

Һунарсы этһеҙ йөрөмәй.

Үләкһә бар ерҙә эт һимерә.(Aqmolla)

In a place where there is carrion, the dog will get fat.

Бүреләр ауылға яҡын килһә, эттәр өрә башлай.

If wolves come close to the village, dogs begin to bark.

Bürelər awılğa yaqın kilhə, ettər örə başlay.

Тап шундай берәҙәк эттәр ваҡ мал һәм ҡош-ҡорт өсөн генә түгел, кеше өсөн дә хәүефле.

Exactly this type of stray dogs is dangerous not only to small cattle and poultry, but also to humans.

Tap şunday berəźək ettər vaq mal həm qoş-qort ösön genə tügel, keşe ösön də xəwefle.


бүре

head

бүре • (büre)

ba-noun

бүре • (büre)

büre (romanization)
бүре (absolute singular)
бүреләр (absolute plural)
бүренең (definite genitive singular)
бүреләрҙең (definite genitive plural)
бүрегә (dative singular)
бүреләргә (dative plural)
бүрене (accusative definite singular)
бүреләрҙе (accusative definite plural)
бүрелә (locative singular)
бүреләрҙә (locative plural)
бүренән (ablative singular)
бүреләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *bȫrü (“wolf”).
See börü for more.
Cognate with
Kazakh бөрі (börı),
Nogai боьри (böri),
Kumyk бёрю (börü),
Karachay-Balkar бёрю (börü),
Kyrgyz бөрү (börü),
Tuvan бөрү (börü),
Uzbek boʻri,
Uyghur بۆرە (böre),
Turkmen böri,
Khakas пӱӱр (püür),
Yakut бөрө (börö), etc.


ат

at (romanization)
ат (absolute singular)
аттар (absolute plural)
аттың (definite genitive singular)
аттарҙың (definite genitive plural)
атҡа (dative singular)
аттарға (dative plural)
атты (accusative definite singular)
аттарҙы (accusative definite plural)
атта (locative singular)
аттарҙа (locative plural)
аттан (ablative singular)
аттарҙан (ablative plural)

Аттың тышауы ысҡынған.

Атлан, батыр, атҡа, тот һөңгөңдө!

Young man, mount a horse, take your spear! (Daut Yultyy)

Ат — кешенең тоғро юлдашы.
At — keşeneñ toğro yuldaşı.
The horse is man's faithful companion.

Яҡшы атҡа сыбыртҡы кәрәкмәй.


һыйыр

head

һыйыр • (hıyır)

ba-noun

һыйыр • (hıyır)

hıyır (romanization)
һыйыр (absolute singular)
һыйырҙар (absolute plural)
һыйырҙың (definite genitive singular)
һыйырҙарҙың (definite genitive plural)
һыйырға (dative singular)
һыйырҙарға (dative plural)
һыйырҙы (accusative definite singular)
һыйырҙарҙы (accusative definite plural)
һыйырҙа (locative singular)
һыйырҙарҙа (locative plural)
һыйырҙан (ablative singular)
һыйырҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *sïgïr (“cow”).
Cognate with
Karakhanid [script needed] (sïγïr, “cow”);
Kazakh сиыр (siyr),
Tatar сыер (sıyer),
Nogai сыйыр (sıyır), Kumyk сыйыр (sıyır),
Uzbek sigir,
Turkmen sygyr (“cow”),
Turkish sığır (“cattle”), etc.

cog

Нисә баш һыйыр аҫрайһығыҙ?

Минең ҡыҙым һыйыр һауырға өйрәнмәне.

My daughter did not learn to milk a cow.


бесәй

head

бесәй • (besəy)

ba-noun

бесәй • (besəy)

besəy (romanization)
бесәй (absolute singular)
бесәйҙәр (absolute plural)
бесәйҙең (definite genitive singular)
бесәйҙәрҙең (definite genitive plural)
бесәйгә (dative singular)
бесәйҙәргә (dative plural)
бесәйҙе (accusative definite singular)
бесәйҙәрҙе (accusative definite plural)
бесәйҙә (locative singular)
бесәйҙәрҙә (locative plural)
бесәйҙән (ablative singular)
бесәйҙәрҙән (ablative plural)

From the onomatopoeia бес-бес (bes-bes, “the sound used to call a cat”). Compare Tatar песи (pesi, “cat”).
Any relation with Common Turkic *mušuq ~ *mišik, from earlier *pïšïk (“cat”) cannot be satisfactorily made.

Мәскәүҙә бесәйҙә коронавирус табылған.

In Moscow, coronavirus was found in a cat.


терпе

terpe (romanization)
терпе (absolute singular)
терпеләр (absolute plural)
терпенең (definite genitive singular)
терпеләрҙең (definite genitive plural)
терпегә (dative singular)
терпеләргә (dative plural)
терпене (accusative definite singular)
терпеләрҙе (accusative definite plural)
терпелә (locative singular)
терпеләрҙә (locative plural)
терпенән (ablative singular)
терпеләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *kirpi (“hedgehog”).
The peculiar development of the initial consonant remains to be explained.


йомран

yomran (romanization)
йомран (absolute singular)
йомрандар (absolute plural)
йомрандың (definite genitive singular)
йомрандарҙың (definite genitive plural)
йомранға (dative singular)
йомрандарға (dative plural)
йомранды (accusative definite singular)
йомрандарҙы (accusative definite plural)
йомранда (locative singular)
йомрандарҙа (locative plural)
йомрандан (ablative singular)
йомрандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

йомрандарҙың

йомрандарҙан

Cognate with
Karachay-Balkar джубуран (cuburan, “gopher”),
Southern Altai јымран (ǰïmran, “gopher”),
Shor чыбран (“gopher”),
Uyghur يۇمران (yumran)/ ژۇمران (zhumran, “gopher”), also a component in
Uzbek yumronqoziq (“gopher”).

cog

(zoology) gopher, ground squirrel, suslik


сысҡан

head

сысҡан • (sısqan)

ba-noun

сысҡан • (sısqan)

sısqan (romanization)
сысҡан (absolute singular)
сысҡандар (absolute plural)
сысҡандың (definite genitive singular)
сысҡандарҙың (definite genitive plural)
сысҡанға (dative singular)
сысҡандарға (dative plural)
сысҡанды (accusative definite singular)
сысҡандарҙы (accusative definite plural)
сысҡанда (locative singular)
сысҡандарҙа (locative plural)
сысҡандан (ablative singular)
сысҡандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

сысҡандарҙың

сысҡандарҙан

From Proto-Turkic *sïčgan (“mouse”).
Often considered a nomen agentis from the verb *sïč- (“to defecate”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (syčγ՚n /sïčɣan/),
Karakhanid سِجْغانْ (sïčɣān),
Armeno-Kipchak սըչխան (səčʻxan),
Tatar тычкан (tıçkan),
Kazakh тышқан (tyşqan),
Kyrgyz чычкан (cıckan),
Southern Altai чычкан (čïčkan),
Shor шышқан (šïšqan),
Uzbek sichqon,
Uyghur چاشقان (chashqan),
Turkmen syçan,
Turkish sıçan (“mouse”),
etc.
The computing sense is a semantic loan from English mouse.

cog

Shor шышқан (šïšqan)

ba:Сысҡандар

Хәҙерге ваҡытта тоташтырыуһыҙ сысҡандарҙың ғына бер нисә төрө бар, шул иҫәптән инфраҡыҙыл порт, Bluetooth аша эшләгән һ.б.

These days, there are several types of wireless mice alone, including (those) operating via infrared port, Bluetooth etc.

Xəźerge vaqıtta totaştırıwhıź sısqandarźıñ ğına ber nisə törö bar, şul iśəptən infraqıźıl port, Bluetooth aşa eşləgən h.b.


сусҡа

susqa (romanization)
сусҡа (absolute singular)
сусҡалар (absolute plural)
сусҡаның (definite genitive singular)
сусҡаларҙың (definite genitive plural)
сусҡаға (dative singular)
сусҡаларға (dative plural)
сусҡаны (accusative definite singular)
сусҡаларҙы (accusative definite plural)
сусҡала (locative singular)
сусҡаларҙа (locative plural)
сусҡанан (ablative singular)
сусҡаларҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *čōčka (“pig”).
Cognate with
Tatar чучка (çuçka),
Kazakh шошқа (şoşqa),
Kyrgyz чочко (cocko),
Uzbek choʻchqa,
Uyghur چوچقا (chochqa)/چوشقا (choshqa),
Khakas сосха (sosxa, “pig”), etc.


тейен

teyen (romanization)
тейен (absolute singular)
тейендәр (absolute plural)
тейендең (definite genitive singular)
тейендәрҙең (definite genitive plural)
тейенгә (dative singular)
тейендәргә (dative plural)
тейенде (accusative definite singular)
тейендәрҙе (accusative definite plural)
тейендә (locative singular)
тейендәрҙә (locative plural)
тейендән (ablative singular)
тейендәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *tegiŋ (“squirrel”).
Doublet of тин (tin, “kopek, monetary unit”).
Cognate with
Tatar тиен (tiyen),
Kazakh тиін (tiın),
Southern Altai тийиҥ (tiyiŋ),
Khakas тиин (tiin),
Tuvan дииң (diiñ),
Yakut тииҥ (tiiñ),
Turkish değin,
Uzbek tiyin,
Uyghur تىيىن (tiyin, “squrrel”), etc.


төлкө

head

төлкө • (tölkö)

ba-noun

төлкө • (tölkö)

tölkö (romanization)
төлкө (absolute singular)
төлкөләр (absolute plural)
төлкөнөң (definite genitive singular)
төлкөләрҙең (definite genitive plural)
төлкөгә (dative singular)
төлкөләргә (dative plural)
төлкөнө (accusative definite singular)
төлкөләрҙе (accusative definite plural)
төлкөлә (locative singular)
төлкөләрҙә (locative plural)
төлкөнән (ablative singular)
төлкөләрҙән (ablative plural)


маймыл

head

маймыл • (maymıl)

ba-noun

маймыл • (maymıl)

maymıl (romanization)
маймыл (absolute singular)
маймылдар (absolute plural)
маймылдың (definite genitive singular)
маймылдарҙың (definite genitive plural)
маймылға (dative singular)
маймылдарға (dative plural)
маймылды (accusative definite singular)
маймылдарҙы (accusative definite plural)
маймылда (locative singular)
маймылдарҙа (locative plural)
маймылдан (ablative singular)
маймылдарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

маймылдарҙың

маймылдарҙан

From Arabic مَيْمُون (maymūn, “monkey”).
Cognate with Karachay-Balkar маймул (maymul), Kazakh, Kyrgyz, Tatar маймыл (maymıl, “monkey”).

Шимпанзе маймылдар араһында иң аҡыллыһы һанала.

The chimpanzee is considered to be the most intelligent among apes.

Şimpanze maymıldar arahında iñ aqıllıhı hanala.

Хеҙмәт маймылдан кеше яһаған.


дөйә

head

дөйә • (döyä)

ba-noun

дөйә • (döyä)

döyä (romanization)
дөйә (absolute singular)
дөйәләр (absolute plural)
дөйәнең (definite genitive singular)
дөйәләрҙең (definite genitive plural)
дөйәгә (dative singular)
дөйәләргә (dative plural)
дөйәне (accusative definite singular)
дөйәләрҙе (accusative definite plural)
дөйәлә (locative singular)
дөйәләрҙә (locative plural)
дөйәнән (ablative singular)
дөйәләрҙән (ablative plural)


ҡуян

quyan (romanization)
ҡуян (absolute singular)
ҡуяндар (absolute plural)
ҡуяндың (definite genitive singular)
ҡуяндарҙың (definite genitive plural)
ҡуянға (dative singular)
ҡуяндарға (dative plural)
ҡуянды (accusative definite singular)
ҡуяндарҙы (accusative definite plural)
ҡуянда (locative singular)
ҡуяндарҙа (locative plural)
ҡуяндан (ablative singular)
ҡуяндарҙан (ablative plural)


ондатра

ondatra (romanization)
ондатра (absolute singular)
ондатралар (absolute plural)
ондатраның (definite genitive singular)
ондатраларҙың (definite genitive plural)
ондатраға (dative singular)
ондатраларға (dative plural)
ондатраны (accusative definite singular)
ондатраларҙы (accusative definite plural)
ондатрала (locative singular)
ондатраларҙа (locative plural)
ондатранан (ablative singular)
ондатраларҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ондатраларҙың

ондатраларға

ондатраларҙы

ондатраларҙа

ондатраларҙан


кимереүсе

kimerewse (romanization)
кимереүсе (absolute singular)
кимереүселәр (absolute plural)
кимереүсенең (definite genitive singular)
кимереүселәрҙең (definite genitive plural)
кимереүсегә (dative singular)
кимереүселәргә (dative plural)
кимереүсене (accusative definite singular)
кимереүселәрҙе (accusative definite plural)
кимереүселә (locative singular)
кимереүселәрҙә (locative plural)
кимереүсенән (ablative singular)
кимереүселәрҙән (ablative plural)

кимереүселәр

кимереүсенең

кимереүселәрҙең

кимереүселәргә

кимереүселәрҙе

кимереүселәрҙә

кимереүсенән

кимереүселәрҙән

ки‧ме‧реү‧се

From кимереү (kimerew, “gnaw”) + -се (-se, affix forming an agent noun).

af

Кимереүселәргә һәм башҡа ваҡ хайуандарға яңғыҙ һунарсы булһа ла, бесәй — социаль хайуан.
Kimerewselərgə həm başqa vaq xaywandarğa yañğıź hunarsı bulha la, besəy — sotsialʹ xaywan.
Although (it is) a sole hunter of rodents and other small animals, the cat is a social animal.

ba:Кимереүселәр


кәзә

head

кәзә • (kəzə)

ba-noun

кәзә • (kəzə)

kəzə (romanization)
кәзә (absolute singular)
кәзәләр (absolute plural)
кәзәнең (definite genitive singular)
кәзәләрҙең (definite genitive plural)
кәзәгә (dative singular)
кәзәләргә (dative plural)
кәзәне (accusative definite singular)
кәзәләрҙе (accusative definite plural)
кәзәлә (locative singular)
кәзәләрҙә (locative plural)
кәзәнән (ablative singular)
кәзәләрҙән (ablative plural)

From *keči (goat).
Compare
Karakhanid [script needed] (keči, “goat”);
Tatar кәҗә (käcä, “goat”),
Turkish keçi (“goat”),
Turkmen geçi (“goat”).
However, the voiced -z- in Bashkir remains unexplained. Could also be borrowed from or influenced by Russian коза́ (kozá, “goat”).

cog

Күрше ҡатындан кәзә һөтө һатып алам.

I buy goat milk from the neighbor woman.


мышы

head

мышы • (mışı)

ba-noun

мышы • (mışı)

mışı (romanization)
мышы (absolute singular)
мышылар (absolute plural)
мышының (definite genitive singular)
мышыларҙың (definite genitive plural)
мышыға (dative singular)
мышыларға (dative plural)
мышыны (accusative definite singular)
мышыларҙы (accusative definite plural)
мышыла (locative singular)
мышыларҙа (locative plural)
мышынан (ablative singular)
мышыларҙан (ablative plural)

From a Uralic (most likely Permic or Ugric) source: compare Udmurt пожий (požij), Northern Mansi па̄сиг (pāsig, “young deer”) (both ultimately from Proto-Indo-European *péḱu (“cattle”)).
Cognate with Tatar поши (poşi, “Alces alces”).

cog

(zoology) moose (U.S.), elk (British), Alces alces


болан

bolan (romanization)
болан (absolute singular)
боландар (absolute plural)
боландың (definite genitive singular)
боландарҙың (definite genitive plural)
боланға (dative singular)
боландарға (dative plural)
боланды (accusative definite singular)
боландарҙы (accusative definite plural)
боланда (locative singular)
боландарҙа (locative plural)
боландан (ablative singular)
боландарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *bulan (“elk, Alces alces”).
Cognate with
Kazakh бұлан (būlan, “elk”),
Khakas пулан (pulan, “elk”),
Tuvan булан (bulan, “elk”).

inh

(Eastern Bashkir) moose (U.S.), elk (British), Alces alces


кеш

keş (romanization)
кеш (absolute singular)
кештәр (absolute plural)
кештең (definite genitive singular)
кештәрҙең (definite genitive plural)
кешкә (dative singular)
кештәргә (dative plural)
кеште (accusative definite singular)
кештәрҙе (accusative definite plural)
кештә (locative singular)
кештәрҙә (locative plural)
кештән (ablative singular)
кештәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *kīĺ (“sable”).
Cognate with Old Uyghur [script needed] (kiš, “sable”); Kyrgyz киш (kiş, “sable”), Tuvan киш (kiş, “sable”), Yakut киис (kiis, “sable”), etc.

cog

Martes zibellina
Martes zibellina#Translingual


һуҡыр сысҡан

head

һуҡыр сысҡан

һуҡыр сысҡан • (huqır sısqan)

ba-noun

һуҡыр сысҡан

һуҡыр сысҡан • (huqır sısqan)

huqır sısqan (romanization)
һуҡыр сысҡан (absolute singular)
һуҡыр сысҡандар (absolute plural)
һуҡыр сысҡандың (definite genitive singular)
һуҡыр сысҡандарҙың (definite genitive plural)
һуҡыр сысҡанға (dative singular)
һуҡыр сысҡандарға (dative plural)
һуҡыр сысҡанды (accusative definite singular)
һуҡыр сысҡандарҙы (accusative definite plural)
һуҡыр сысҡанда (locative singular)
һуҡыр сысҡандарҙа (locative plural)
һуҡыр сысҡандан (ablative singular)
һуҡыр сысҡандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

һуҡыр сысҡан

һуҡыр сысҡандың

һуҡыр сысҡанға

һуҡыр сысҡанды

һуҡыр сысҡанда

һуҡыр сысҡандан

һуҡыр сысҡандар

һуҡыр сысҡандарҙың

һуҡыр сысҡандарға

һуҡыр сысҡандарҙы

һуҡыр сысҡандарҙа

һуҡыр сысҡандарҙан

A regular adjective + noun construction, literally "blind mouse"; see һуҡыр and сысҡан.

ba:һуҡыр сысҡан


төрткө

head

төрткө • (törtkö)

ba-noun

төрткө • (törtkö)

törtkö (romanization)
төрткө (absolute singular)
төрткөләр (absolute plural)
төрткөнөң (definite genitive singular)
төрткөләрҙең (definite genitive plural)
төрткөгә (dative singular)
төрткөләргә (dative plural)
төрткөнө (accusative definite singular)
төрткөләрҙе (accusative definite plural)
төрткөлә (locative singular)
төрткөләрҙә (locative plural)
төрткөнән (ablative singular)
төрткөләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

төрткөләрҙең

төрткөләрҙән


ярғанат

head

ярғанат • (yarğanat)

ba-noun

ярғанат • (yarğanat)

yarğanat (romanization)
ярғанат (absolute singular)
ярғанаттар (absolute plural)
ярғанаттың (definite genitive singular)
ярғанаттарҙың (definite genitive plural)
ярғанатҡа (dative singular)
ярғанаттарға (dative plural)
ярғанатты (accusative definite singular)
ярғанаттарҙы (accusative definite plural)
ярғанатта (locative singular)
ярғанаттарҙа (locative plural)
ярғанаттан (ablative singular)
ярғанаттарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ярғанаттарҙың

ярғанаттарға

ярғанаттарҙы

ярғанаттарҙа

ярғанаттарҙан

From Proto-Turkic *yar (“bat”) + *kāynat (“wing”).
Alternatively explained as Proto-Turkic *yarï-kiaynat (“membrane-wing”), equivalent to
Bashkir яры (yarı, “membrane”) + ҡанат (qanat, “wing”).
However, this version is dismissed by some researchers as folk etymology.
Cognate with
Kazakh жарғанат (jarğanat),
Tatar ярканат (yarkanat),
Kyrgyz жарганат (jarganat),
Southern Altai јарганат (ǰarganat),
Uzbek yorqanot,
Turkmen ýarganat,
Shor чарғанат (čarğanat),
Khakas чарханат (çarxanat),
Yakut сарыы кынат (sarıı kınat, “bat”).

compound

ba:Ярғанаттар


йылҡы

head

йылҡы • (yılqı)

ba-noun

йылҡы • (yılqı)

yılqı (romanization)
йылҡы (absolute singular-only)
йылҡының (definite genitive singular-only)
йылҡы (dative singular-only)
йылҡыны (accusative definite singular-only)
йылҡыла (locative singular-only)
йылҡынан (ablative singular-only)

Биш баш йылҡы.

(generic term) horses seen collectively, regardless of age, sex and reproductory status


ҡолон

qolon (romanization)
ҡолон (absolute singular)
ҡолондар (absolute plural)
ҡолондоң (definite genitive singular)
ҡолондарҙың (definite genitive plural)
ҡолонға (dative singular)
ҡолондарға (dative plural)
ҡолондо (accusative definite singular)
ҡолондарҙы (accusative definite plural)
ҡолонда (locative singular)
ҡолондарҙа (locative plural)
ҡолондан (ablative singular)
ҡолондарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *kulun (“foal”).
Cognate with
Tatar колын (qolın),
Kazakh құлын (qūlyn),
Kyrgyz кулун (kulun),
Southern Altai кулун (kulun),
Shor қулун,
Yakut кулун (kulun, “foal”),
etc.

Мә, ошо ҡолондо ат итеп үҫтер ҙә менеп йөрөрһөң.

Here, grow this foal into a horse and you will ride it.

Mə, oşo qolondo at itep üśter źə menep yörörhöñ.

foal, a young horse less than a year old


алйырҙан

head

алйырҙан • (alyırźan)

ba-noun

алйырҙан • (alyırźan)

alyırźan (romanization)
алйырҙан (absolute singular)
алйырҙандар (absolute plural)
алйырҙандың (definite genitive singular)
алйырҙандарҙың (definite genitive plural)
алйырҙанға (dative singular)
алйырҙандарға (dative plural)
алйырҙанды (accusative definite singular)
алйырҙандарҙы (accusative definite plural)
алйырҙанда (locative singular)
алйырҙандарҙа (locative plural)
алйырҙандан (ablative singular)
алйырҙандарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

алйырҙандарҙың

алйырҙандарға

алйырҙандарҙы

алйырҙандарҙа

алйырҙандарҙан

[ɑɫ.jɯ̞rˈðɑn]

An East Bashkir rendition of the collocation *ala erlen "spotted hamster". (See the Etymology sections at ала (ala), ирлән (irlən)).


ирлән

head

ирлән • (irlən)

ba-noun

ирлән • (irlən)

irlən (romanization)
ирлән (absolute singular)
ирләндәр (absolute plural)
ирләндең (definite genitive singular)
ирләндәрҙең (definite genitive plural)
ирләнгә (dative singular)
ирләндәргә (dative plural)
ирләнде (accusative definite singular)
ирләндәрҙе (accusative definite plural)
ирләндә (locative singular)
ирләндәрҙә (locative plural)
ирләндән (ablative singular)
ирләндәрҙән (ablative plural)

From *erlen (“hamster”).
Cognate with
Tatar әрлән (ärlän, “hamster”),
Southern Altai эрлен (erlen, “rat, hamster”),
Shor эрлен (“hamster”).


быҙау

head

быҙау • (bıźaw)

ba-noun

быҙау • (bıźaw)

bıźaw (romanization)
быҙау (absolute singular)
быҙауҙар (absolute plural)
быҙауҙың (definite genitive singular)
быҙауҙарҙың (definite genitive plural)
быҙауға (dative singular)
быҙауҙарға (dative plural)
быҙауҙы (accusative definite singular)
быҙауҙарҙы (accusative definite plural)
быҙауҙа (locative singular)
быҙауҙарҙа (locative plural)
быҙауҙан (ablative singular)
быҙауҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *buŕagu (“calf”).
Cognate with
Old Turkic 𐰉𐰆𐰕𐰍𐰆 (buzaɣu);
Tatar бозау (bozaw),
Kazakh бұзау (būzau),
Kyrgyz музоо (muzoo),
Southern Altai бозу (bozu);
Uzbek buzoq,
Uyghur موزاي (mozay),
Turkish buzağı (“calf”), etc.


байтал

baytal (romanization)
байтал (absolute singular)
байталдар (absolute plural)
байталдың (definite genitive singular)
байталдарҙың (definite genitive plural)
байталға (dative singular)
байталдарға (dative plural)
байталды (accusative definite singular)
байталдарҙы (accusative definite plural)
байталда (locative singular)
байталдарҙа (locative plural)
байталдан (ablative singular)
байталдарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

байталдарҙың

байталдарҙан

Cognate with
Kazakh байтал (baital, “mare aged two to three years”),
Kumyk байтал (baytal, “mare”),
Southern Altai байтал (baytal, “young mare that has not yet produced young”),
Uyghur بايتال (baytal, “mare”).

cog

a young female horse (mare) that has not yet produced young


бейә

head

бейә • (beyə)

ba-noun

бейә • (beyə)

beyə (romanization)
бейә (absolute singular)
бейәләр (absolute plural)
бейәнең (definite genitive singular)
бейәләрҙең (definite genitive plural)
бейәгә (dative singular)
бейәләргә (dative plural)
бейәне (accusative definite singular)
бейәләрҙе (accusative definite plural)
бейәлә (locative singular)
бейәләрҙә (locative plural)
бейәнән (ablative singular)
бейәләрҙән (ablative plural)

Бейә һауынсыһы.


айғыр

head

айғыр • (ayğır)

ba-noun

айғыр • (ayğır)

ayğır (romanization)
айғыр (absolute singular)
айғырҙар (absolute plural)
айғырҙың (definite genitive singular)
айғырҙарҙың (definite genitive plural)
айғырға (dative singular)
айғырҙарға (dative plural)
айғырҙы (accusative definite singular)
айғырҙарҙы (accusative definite plural)
айғырҙа (locative singular)
айғырҙарҙа (locative plural)
айғырҙан (ablative singular)
айғырҙарҙан (ablative plural)


дуңғыҙ

head

дуңғыҙ • (duñğıź)

ba-noun

дуңғыҙ • (duñğıź)

duñğıź (romanization)
дуңғыҙ (absolute singular)
дуңғыҙҙар (absolute plural)
дуңғыҙҙың (definite genitive singular)
дуңғыҙҙарҙың (definite genitive plural)
дуңғыҙға (dative singular)
дуңғыҙҙарға (dative plural)
дуңғыҙҙы (accusative definite singular)
дуңғыҙҙарҙы (accusative definite plural)
дуңғыҙҙа (locative singular)
дуңғыҙҙарҙа (locative plural)
дуңғыҙҙан (ablative singular)
дуңғыҙҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

дуңғыҙҙарҙың

дуңғыҙҙарҙан


эйәр

head

эйәр • (eyər)

ba-noun

эйәр • (eyər)

eyər (romanization)
эйәр (absolute singular)
эйәрләр (absolute plural)
эйәрнең (definite genitive singular)
эйәрләрҙең (definite genitive plural)
эйәргә (dative singular)
эйәрләргә (dative plural)
эйәрне (accusative definite singular)
эйәрләрҙе (accusative definite plural)
эйәрлә (locative singular)
эйәрләрҙә (locative plural)
эйәрнән (ablative singular)
эйәрләрҙән (ablative plural)

From Common Turkic *ēder (“saddle”).
Cognate with
Kazakh ер (er), Kyrgyz ээр (eer), Uzbek egar, Uyghur ئېگەر (ëger), Azerbaijani yəhər, Turkish eyer, Khakas изер (izer), Shor эзер (ezer), Tuvan эзер (ezer) etc.


көсөк

head

көсөк • (kösök)

ba-noun

көсөк • (kösök)

kösök (romanization)
көсөк (absolute singular)
көсөктәр (absolute plural)
көсөктөң (definite genitive singular)
көсөктәрҙең (definite genitive plural)
көсөккә (dative singular)
көсөктәргә (dative plural)
көсөктө (accusative definite singular)
көсөктәрҙе (accusative definite plural)
көсөктә (locative singular)
көсөктәрҙә (locative plural)
көсөктән (ablative singular)
көсөктәрҙән (ablative plural)

From*küčük "puppy; evolved Salicaceae bud", possibly from Proto-Turkic *kičük (“small”).
Cognate with
Kazakh күшік (küşık, “puppy”), Kyrgyz күчүк (kücük, “puppy; evolved bud”), Karachay-Balkar кючюк (küçük, “puppy”), Southern Altai кӱчӱк (küčük, “puppy”),
Uzbek kuchuk (“puppy”), Uyghur كۇچۇك (kuchuk, “puppy”), Turkmen güjük (“puppy”);
also
Khakas кӱӌӱгес (kücüges, “puppy”), Chulym кӱчӱгӓч (küčügäč, “puppy”),
etc.

cog

(botany) an evolved bud on any Salicaceae plant


тышау

head

тышау • (tışaw)

ba-noun

тышау • (tışaw)

tışaw (romanization)
тышау (absolute singular)
тышауҙар (absolute plural)
тышауҙың (definite genitive singular)
тышауҙарҙың (definite genitive plural)
тышауға (dative singular)
тышауҙарға (dative plural)
тышауҙы (accusative definite singular)
тышауҙарҙы (accusative definite plural)
тышауҙа (locative singular)
тышауҙарҙа (locative plural)
тышауҙан (ablative singular)
тышауҙарҙан (ablative plural)

From *tušağu (“hobble”), from Proto-Turkic *tuĺa- (“to hobble”).
Cognate with
Kazakh тұсау (tūsau, “hobble”), Kyrgyz тушоо (tuşoo, “hobble”), Southern Altai тужу (tužu, “hobble”), Uzbek tushov (“hobble”),
Turkmen duşak (“hobble”),
Chuvash тӑлӑ (tălă, “hobble”), etc.

Аттың тышауы ысҡынған.

hobble; straps tied between the front legs of a horse, allowing it to wander freely while grazing but preventing it from running off


өҙәңге

head

өҙәңге • (öźəñge)

ba-noun

өҙәңге • (öźəñge)

öźəñge (romanization)
өҙәңге (absolute singular)
өҙәңгеләр (absolute plural)
өҙәңгенең (definite genitive singular)
өҙәңгеләрҙең (definite genitive plural)
өҙәңгегә (dative singular)
өҙәңгеләргә (dative plural)
өҙәңгене (accusative definite singular)
өҙәңгеләрҙе (accusative definite plural)
өҙәңгелә (locative singular)
өҙәңгеләрҙә (locative plural)
өҙәңгенән (ablative singular)
өҙәңгеләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

өҙәңгеләрҙең

өҙәңгеләрҙән

[ʏ̞.ðæŋ.ˈɡɪ̞]

[ʏ̞.ðæ̹ŋ.ˈɡʏ̞]

From Proto-Turkic *üŕeŋgü (“stirrup”), from *yüŕeŋgü, from *yüŕ (“ring”).
Cognate with
Old Turkic 𐰇𐰔𐰭𐰇 (üzeŋü, “stirrup”);
Kazakh үзеңгі (üzeñgı), Kyrgyz үзөңгү (üzöŋgü),
Southern Altai ӱзеҥи (üzeŋi), Uyghur ئۈزەڭگە (üzengge), Uzbek uzangi, Turkmen üzeňňi, Azerbaijani üzəngi, Turkish üzengi (“stirrup”);
Yakut иҥэһэ (iñehe) (with metathesis), Chuvash йӑрана (jărana, “stirrup”), etc.

cog

Kyrgyz үзөңгү (üzöŋgü)


дилбегә

head

дилбегә • (dilbegə)

ba-noun

дилбегә • (dilbegə)

dilbegə (romanization)
дилбегә (absolute singular)
дилбегәләр (absolute plural)
дилбегәнең (definite genitive singular)
дилбегәләрҙең (definite genitive plural)
дилбегәгә (dative singular)
дилбегәләргә (dative plural)
дилбегәне (accusative definite singular)
дилбегәләрҙе (accusative definite plural)
дилбегәлә (locative singular)
дилбегәләрҙә (locative plural)
дилбегәнән (ablative singular)
дилбегәләрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

дилбегәләрҙең

дилбегәләргә

дилбегәләрҙе

дилбегәләрҙә

дилбегәләрҙән

[dʲil.βɪ̞.ˈɣæ]

Cognate with
Kazakh делбе (delbe, “rein”).

rein, a strap or rope attached to the bridle to control a horse


йүгән

head

йүгән • (yügən)

ba-noun

йүгән • (yügən)

yügən (romanization)
йүгән (absolute singular)
йүгәндәр (absolute plural)
йүгәндең (definite genitive singular)
йүгәндәрҙең (definite genitive plural)
йүгәнгә (dative singular)
йүгәндәргә (dative plural)
йүгәнде (accusative definite singular)
йүгәндәрҙе (accusative definite plural)
йүгәндә (locative singular)
йүгәндәрҙә (locative plural)
йүгәндән (ablative singular)
йүгәндәрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *yügen (“bridle”).
Cognate with
Tatar йөгән (yögän), Kazakh жүген (jügen), Kyrgyz жүгөн (jügön), Uzbek yugan,
Yakut үүн (üün, “bridle”), etc.


һеләүһен

head

һеләүһен • (heləwhen)

ba-noun

һеләүһен • (heləwhen)

heləwhen (romanization)
һеләүһен (absolute singular)
һеләүһендәр (absolute plural)
һеләүһендең (definite genitive singular)
һеләүһендәрҙең (definite genitive plural)
һеләүһенгә (dative singular)
һеләүһендәргә (dative plural)
һеләүһенде (accusative definite singular)
һеләүһендәрҙе (accusative definite plural)
һеләүһендә (locative singular)
һеләүһендәрҙә (locative plural)
һеләүһендән (ablative singular)
һеләүһендәрҙән (ablative plural)

ba-decl-noun

һеләүһендәрҙең

һеләүһендәргә

һеләүһендәрҙе

һеләүһендәрҙә

һеләүһендәрҙән

From a Mongolic source, from Proto-Mongolic *silexüsün (“lynx”) (compare Mongolian шилүүс (šilüüs, “lynx”), Kalmyk шилүсн (şilüsn, “lynx”)).
Cognate with Tatar селәүсен (seläwsen),
Kazakh сілеусін (sıleusın),
Kyrgyz сүлөөсүн (sülöösün),
Karachay-Balkar сюлеусюн (sülewsün) / сюлесин (sülesin),
Southern Altai шӱлӱзин (šülüzin),
Uzbek silovsin,
Uyghur سۈلەيسۈن (süleysün, “lynx”), etc.

cog

Kyrgyz сүлөөсүн (sülöösün)


бәрәс

head

бәрәс • (bərəs)

ba-noun

бәрәс • (bərəs)

bərəs (romanization)
бәрәс (absolute singular)
бәрәстәр (absolute plural)
бәрәстең (definite genitive singular)
бәрәстәрҙең (definite genitive plural)
бәрәскә (dative singular)
бәрәстәргә (dative plural)
бәрәсте (accusative definite singular)
бәрәстәрҙе (accusative definite plural)
бәрәстә (locative singular)
бәрәстәрҙә (locative plural)
бәрәстән (ablative singular)
бәрәстәрҙән (ablative plural)

Compare Tatar бәрән (bärän, “lamb”).
Appears to be of a substrate/onomatopoeic origin, compare Bashkir бәр-бәр (bər-bər, “a call for sheep”).
Possibly from (para-)Iranic substratum, compare Persian بره (barre, “lamb”), Middle Persian [script needed] (bārān, “sheep, lamb”), from Proto-Indo-European *urh₁en- (“lamb”).

cog

Муса ғәләйһи-ссәләмдең көтөүендә 15 меңләгән һарыҡ булған. Кис һанаһа, бер бәрәс тулмай икән.

There were some 15 thousand sheep in Musa's herd (peace be upon him). When he counted (the sheep once) in the evening, he found out that one lamb was missing.

Musa ğələyhi-ssələmdeñ kötöwendə 15 meñləgən harıq bulğan. Kis hanaha, ber bərəs tulmay ikən.


үгеҙ

head

үгеҙ • (ügeź)

ba-noun

үгеҙ • (ügeź)

ügeź (romanization)
үгеҙ (absolute singular)
үгеҙҙәр (absolute plural)
үгеҙҙең (definite genitive singular)
үгеҙҙәрҙең (definite genitive plural)
үгеҙгә (dative singular)
үгеҙҙәргә (dative plural)
үгеҙҙе (accusative definite singular)
үгеҙҙәрҙе (accusative definite plural)
үгеҙҙә (locative singular)
үгеҙҙәрҙә (locative plural)
үгеҙҙән (ablative singular)
үгеҙҙәрҙән (ablative plural)

From Common Kypchak ögüz "ox",
from Proto-Turkic *öküŕ (“ox”).
Cognate with
Old Turkic 𐰈𐰛𐰈𐰕 (öküz, “ox”);
Tatar үгез (ügez),
Kazakh өгіз (ögız),
Karachay-Balkar ёгюз (ögüz),
Kyrgyz өгүз (ögüz, “ox”),
Uzbek hoʻkiz,
Turkish öküz (“ox”), etc.

Балыҡты йөҙөргә, үгеҙҙе һөҙөргә өйрәтмә.

Do not teach a fish to swim (and) a bull ― to butt.

Balıqtı yöźörgə, ügeźźe höźörgə öyrətmə.

bull, uncastrated male bovine kept as a stud


өйөр

head

өйөр • (öyör)

ba-noun

өйөр • (öyör)

From Proto-Turkic *ögür (“a herd of horses, group of wild animals"”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (ügür, “herd of horses, pack, flock of wild animals”);
Kazakh үйір (üiır),
Kyrgyz үйүр (üyür, “a herd of horses”),
Uzbek uyur (“a herd of horses”),
Southern Altai ӱӱр (üür, “a herd of horses, group of wild animals”),
Khakas ӧӧр (“a herd of horses, group of wild animals”),
Yakut үөр (üör, “a herd of horses, group of wild animals”);
Karachay-Balkar юйюр (üyür, “family”); etc.

көтөү

group of cows and/or sheep driven daily for grazing

(horses) a herd (with one stallion as the leader, several mares and their young)


юлбарыҫ

head

юлбарыҫ • (yulbarıś)

yulbarıś (romanization)
юлбарыҫ (absolute singular)
юлбарыҫтар (absolute plural)
юлбарыҫтың (definite genitive singular)
юлбарыҫтарҙың (definite genitive plural)
юлбарыҫҡа (dative singular)
юлбарыҫтарға (dative plural)
юлбарыҫты (accusative definite singular)
юлбарыҫтарҙы (accusative definite plural)
юлбарыҫта (locative singular)
юлбарыҫтарҙа (locative plural)
юлбарыҫтан (ablative singular)
юлбарыҫтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

юлбарыҫтарҙың

юлбарыҫтарға

юлбарыҫтарҙы

юлбарыҫтарҙа

юлбарыҫтарҙан

From Proto-Turkic *yolbars (“panther, leopard, tiger”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (jolbars, “tiger”);
Tatar юлбарыс (yulbarıs, “tiger”),
Kazakh жолбарыс (jolbarys, “tiger”),
Kyrgyz жолборс (jolbors, “tiger”),
Uzbek yoʻlbars (“tiger”),
Uyghur يولۋاس (yolwas, “tiger”),
Turkmen ýolbars (“lion”),
etc.

cog

Panthera tigris
Panthera tigris#Translingual


тәкә

head

тәкә • (təkə)

ba-noun

тәкә • (təkə)

təkə (romanization)
тәкә (absolute singular)
тәкәләр (absolute plural)
тәкәнең (definite genitive singular)
тәкәләрҙең (definite genitive plural)
тәкәгә (dative singular)
тәкәләргә (dative plural)
тәкәне (accusative definite singular)
тәкәләрҙе (accusative definite plural)
тәкәлә (locative singular)
тәкәләрҙә (locative plural)
тәкәнән (ablative singular)
тәкәләрҙән (ablative plural)

From Proto-Turkic *teke (“billy goat”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (teke, “billy goat”);
Tatar тәкә (täkä),
Kazakh теке (teke),
Kyrgyz теке (teke),
Southern Altai теке (teke),
Uzbek taka,
Uyghur تېكە (tëke),
Turkish teke,
Tuvan те (te, “billy goat”).


ылаҡ

head

ылаҡ • (ılaq)

ba-noun

ылаҡ • (ılaq)

ılaq (romanization)
ылаҡ (absolute singular)
ылаҡтар (absolute plural)
ылаҡтың (definite genitive singular)
ылаҡтарҙың (definite genitive plural)
ылаҡҡа (dative singular)
ылаҡтарға (dative plural)
ылаҡты (accusative definite singular)
ылаҡтарҙы (accusative definite plural)
ылаҡта (locative singular)
ылаҡтарҙа (locative plural)
ылаҡтан (ablative singular)
ылаҡтарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *oglak (“baby goat”), from *ogul (“son, male child”).
Cognate with Karakhanid [script needed] (oğlaq, “baby goat”); Kazakh лақ (laq), Kyrgyz улак (ulak), Southern Altai улак (ulak), Uzbek uloq, Uyghur ئوغلاق (oghlaq), Khakas оғлах (oğlax), Turkish oğlak (“baby goat”).


һарыҡ

head

һарыҡ • (harıq)

ba-noun

һарыҡ • (harıq)

harıq (romanization)
һарыҡ (absolute singular)
һарыҡтар (absolute plural)
һарыҡтың (definite genitive singular)
һарыҡтарҙың (definite genitive plural)
һарыҡҡа (dative singular)
һарыҡтарға (dative plural)
һарыҡты (accusative definite singular)
һарыҡтарҙы (accusative definite plural)
һарыҡта (locative singular)
һарыҡтарҙа (locative plural)
һарыҡтан (ablative singular)
һарыҡтарҙан (ablative plural)

Һарыҡ көтөүе.

Һарыҡ йөнө.


юрға

head

юрға • (yurğa)

ba-noun

юрға • (yurğa)

yurğa (romanization)
юрға (absolute singular)
юрғалар (absolute plural)
юрғаның (definite genitive singular)
юрғаларҙың (definite genitive plural)
юрғаға (dative singular)
юрғаларға (dative plural)
юрғаны (accusative definite singular)
юрғаларҙы (accusative definite plural)
юрғала (locative singular)
юрғаларҙа (locative plural)
юрғанан (ablative singular)
юрғаларҙан (ablative plural)

From *yor(ï)ğa (“a horse with an ambling gait; the name of such gait”), from Proto-Turkic *yor(ï)- (“to walk”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (jorïγa, “ambler”);
Kazakh жорға (jorğa),
Kyrgyz жорго (jorgo),
Southern Altai јорго (ǰorgo),
Khakas чорға (çorğa),
Uzbek yoʻrgʻa,
Uyghur يورغا (yorgha),
Turkmen ýorga,
Turkish yorga,
Yakut дьоруо (joruo, “ambling gate; the horse with such gait.”)


туҡал

Cognate with
Kazakh тоқал (toqal),
Karachay-Balkar токъал (toqal),
Kyrgyz токол (tokol),
Uzbek toʻqol,
Uyghur توقال (toqal, “hornless”).

hornless, having no horns (of cattle that normally has horns)


бурһыҡ

head

бурһыҡ • (burhıq)

ba-noun

бурһыҡ • (burhıq)

burhıq (romanization)
бурһыҡ (absolute singular)
бурһыҡтар (absolute plural)
бурһыҡтың (definite genitive singular)
бурһыҡтарҙың (definite genitive plural)
бурһыҡҡа (dative singular)
бурһыҡтарға (dative plural)
бурһыҡты (accusative definite singular)
бурһыҡтарҙы (accusative definite plural)
бурһыҡта (locative singular)
бурһыҡтарҙа (locative plural)
бурһыҡтан (ablative singular)
бурһыҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

бурһыҡтарҙың

бурһыҡтарҙан

From Proto-Turkic *borsuk (“badger”).
Cognate with
Kazakh борсық (borsyq),
Uzbek boʻrsiq,
Uyghur بورسۇق (borsuq),
Turkish porsuk (“badger”), etc.


һыуһар

head

һыуһар • (hıwhar)

ba-noun

һыуһар • (hıwhar)

hıwhar (romanization)
һыуһар (absolute singular)
һыуһарҙар (absolute plural)
һыуһарҙың (definite genitive singular)
һыуһарҙарҙың (definite genitive plural)
һыуһарға (dative singular)
һыуһарҙарға (dative plural)
һыуһарҙы (accusative definite singular)
һыуһарҙарҙы (accusative definite plural)
һыуһарҙа (locative singular)
һыуһарҙарҙа (locative plural)
һыуһарҙан (ablative singular)
һыуһарҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

һыуһарҙарҙың

һыуһарҙарҙан

Inherited from Proto-Turkic *saġsar (“marten”); cognate with Kazakh сусар (susar), Kyrgyz суусар (suusar), Southern Altai суузар (suuzar), Uzbek suvsar and Turkish sansar.

inh+

Martes martes
Martes martes#Translingual


һыртлан

head

һыртлан • (hırtlan)

ba-noun

һыртлан • (hırtlan)

hırtlan (romanization)
һыртлан (absolute singular)
һыртландар (absolute plural)
һыртландың (definite genitive singular)
һыртландарҙың (definite genitive plural)
һыртланға (dative singular)
һыртландарға (dative plural)
һыртланды (accusative definite singular)
һыртландарҙы (accusative definite plural)
һыртланда (locative singular)
һыртландарҙа (locative plural)
һыртландан (ablative singular)
һыртландарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

һыртландарҙың

һыртландарға

һыртландарҙы

һыртландарҙа

һыртландарҙан

Inherited from Proto-Turkic *sïrtlan (“hyena”); cognate with
Uzbek sirtlon,
Uyghur سىرتلان (sirtlan),
Turkmen syrtlan,
Turkish sırtlan (“hyena”);
Kyrgyz сырттан (sırttan, “a mythical, fierce and vigilant dog”).


һыуыр

head

һыуыр • (hıwır)

ba-noun

һыуыр • (hıwır)

hıwır (romanization)
һыуыр (absolute singular)
һыуырҙар (absolute plural)
һыуырҙың (definite genitive singular)
һыуырҙарҙың (definite genitive plural)
һыуырға (dative singular)
һыуырҙарға (dative plural)
һыуырҙы (accusative definite singular)
һыуырҙарҙы (accusative definite plural)
һыуырҙа (locative singular)
һыуырҙарҙа (locative plural)
һыуырҙан (ablative singular)
һыуырҙарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *sogur (“marmot”).
Compare to
Karakhanid [script needed] (soğur, “marmot”);
Tatar суыр (suwır, “marmot”),
Kazakh суыр (suyr, “marmot”),
Kyrgyz суур (suur, “marmot”),
Uzbek sugʻur (“marmot”),
Uyghur سۇغۇر (sughur, “marmot”),
etc.

cog

(zoology) Bobak marmot, steppe marmot, Marmota bobak


ҡондоҙ

head

ҡондоҙ • (qondoź)

ba-noun

ҡондоҙ • (qondoź)

qondoź (romanization)
ҡондоҙ (absolute singular)
ҡондоҙҙар (absolute plural)
ҡондоҙҙоң (definite genitive singular)
ҡондоҙҙарҙың (definite genitive plural)
ҡондоҙға (dative singular)
ҡондоҙҙарға (dative plural)
ҡондоҙҙо (accusative definite singular)
ҡондоҙҙарҙы (accusative definite plural)
ҡондоҙҙа (locative singular)
ҡондоҙҙарҙа (locative plural)
ҡондоҙҙан (ablative singular)
ҡондоҙҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ҡондоҙҙарҙың

ҡондоҙҙарҙан

From Proto-Turkic *kunduŕ (“beaver; otter”).
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (qunduz, “beaver”);
Kyrgyz кундуз (kunduz, “otter”),
Southern Altai кумдус (kumdus, “beaver”),
Tuvan кундус (kundus, “otter”),
Uzbek qunduz (“otter”),
Turkish kunduz (“beaver”),
Azerbaijani qunduz (“beaver”),
Chuvash хӑнтӑр (hănt̬ăr, “beaver”).


өйрәкморон

head

өйрәкморон • (öyrəkmoron)

ba-noun

өйрәкморон • (öyrəkmoron)

öyrəkmoron (romanization)
өйрәкморон (absolute singular)
өйрәкморондар (absolute plural)
өйрәкморондоң (definite genitive singular)
өйрәкморондарҙың (definite genitive plural)
өйрәкморонға (dative singular)
өйрәкморондарға (dative plural)
өйрәкморондо (accusative definite singular)
өйрәкморондарҙы (accusative definite plural)
өйрәкморонда (locative singular)
өйрәкморондарҙа (locative plural)
өйрәкморондан (ablative singular)
өйрәкморондарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

өйрәкморондоң

өйрәкморонға

өйрәкморондо

өйрәкморонда

өйрәкморондан

өйрәкморондар

өйрәкморондарҙың

өйрәкморондарға

өйрәкморондарҙы

өйрәкморондарҙа

өйрәкморондарҙан

[ʏ̞jˈræk.mʊ̞ˈrʊ̞n]

өй‧рәк‧мо‧рон

Composed of өйрәк (öyrək, “duck”) + морон (moron, “nose”).
Calque of Russian утконо́с (utkonós).
Compare with
Tatar үрдәкборын (ürdäkborın, “platipus”),
Uzbek oʻrdakburun (“platipus”),
Azerbaijani ördəkburun (“platipus”) - these cognates are made up of components that are etymologically equivalent to those in the Bashkir term.
Also compare Kazakh үйректұмсық (üirektūmsyq, “platipus”), Uyghur ئۆردەكتۇمشۇق (ördektumshuq, “platipus”) - these two have a different second component, which is equivalent to Bashkie томшоҡ (tomşoq).

cog

ئۆردەكتۇمشۇق

Ornithorhynchus anatinus
Ornithorhynchus anatinus#Translingual

(zoology) platypus, Ornithorhynchus anatinus


башмаҡ

head

башмаҡ • (başmaq)

ba-noun

башмаҡ • (başmaq)

başmaq (romanization)
башмаҡ (absolute singular)
башмаҡтар (absolute plural)
башмаҡтың (definite genitive singular)
башмаҡтарҙың (definite genitive plural)
башмаҡҡа (dative singular)
башмаҡтарға (dative plural)
башмаҡты (accusative definite singular)
башмаҡтарҙы (accusative definite plural)
башмаҡта (locative singular)
башмаҡтарҙа (locative plural)
башмаҡтан (ablative singular)
башмаҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

башмаҡтарҙың

башмаҡтарҙан

Origin not established.
Cognate with
Tatar башмак (başmaq, “calf of certain age”),
Kazakh баспақ (baspaq, “calf aged 6-12 months”),
Nogai баспак (baspak), etc.

cog

young bovine of either sex, aged from 6-18 months


шәшке

head

шәшке • (şəşke)

ba-noun

шәшке • (şəşke)

şəşke (romanization)
шәшке (absolute singular)
шәшкеләр (absolute plural)
шәшкенең (definite genitive singular)
шәшкеләрҙең (definite genitive plural)
шәшкегә (dative singular)
шәшкеләргә (dative plural)
шәшкене (accusative definite singular)
шәшкеләрҙе (accusative definite plural)
шәшкелә (locative singular)
шәшкеләрҙә (locative plural)
шәшкенән (ablative singular)
шәшкеләрҙән (ablative plural)

Mustela lutreola
Mustela lutreola#Translingual


ҡама

qama (romanization)
ҡама (absolute singular)
ҡамалар (absolute plural)
ҡаманың (definite genitive singular)
ҡамаларҙың (definite genitive plural)
ҡамаға (dative singular)
ҡамаларға (dative plural)
ҡаманы (accusative definite singular)
ҡамаларҙы (accusative definite plural)
ҡамала (locative singular)
ҡамаларҙа (locative plural)
ҡаманан (ablative singular)
ҡамаларҙан (ablative plural)


көҙән

head

көҙән • (köźən)

ba-noun

көҙән • (köźən)

From Proto-Turkic *küŕen (“weasel, ferret”).
Cognate with Kumyk гёзен (gözen, “marten”), Kyrgyz күзөн (küzön), Khakas кӱзен (küzen), Southern Altai кӱзен (küzen). Akin to Hungarian görény and Nor Nakhichevan Armenian գյուջեն (gyuǰen), գուջեն (guǰen), Turkic borrowings.