আৰু

Inherited from Early Assamese আৰু (aru), আৱৰ (aworo), from Magadhi Prakrit *𑀅𑀯𑀭 (*avara), from Sanskrit অপৰ (apara, “other, different”). Cognate with Kamta আৰো (arü), Bengali আর (ar), Sylheti ꠀꠞ (ar), Angika আৰু (āru), Odia ଆଉ (āu), Magahi 𑂄𑂇 (āu), Braj Bhasha अरु (aru), Hindustani और (aur) / اور (aur).

inh

আৰু অলপ

আৰু বেছি

আৰু যাবি!


ভালে

ভালে আছোঁ


কেনে

আপুনি কেনে আছে?


তাত

From ত (to, “distal marker”) + -ত (-to, “in”), from Early Assamese তৈত (toito), from তহিত (tohito).

suffix

তাত গাড়ী চলি আছে।


ৰাতি

From Early Assamese ৰাতি (rati), from Sanskrit ৰাত্ৰি (rātri), from Proto-Indo-Aryan *HráHtriH, from Proto-Indo-Iranian *HráHtriH, from Proto-Indo-European *Hréh₁trih₂. Compare Odia ରାତି (rāti).


বৰ

Inherited from Early Assamese বড় (boṛo), from Sanskrit ৱড্ৰ (vaḍra), from ৱৃদ্ধ (vṛddha, “old”). Compare to Sylheti ꠛꠠꠧ (boṛo, “big”), Punjabi ਵੱਡਾ (vaḍḍā, “big”), Bengali বড় (bôŗô, “big”), Marathi वडील (vaḍīl, “father”), Hindustani बड़ा (baṛā, “big”) / بڑا (baṛā, “big”).

inh+

বৰ ভাল


আকৌ

Etymology tree
Early Assamese আৰ (aro)?
Early Assamese আৰকা (aroka)
Early Assamese ও (ö)
Early Assamese আৰকায়ো (arokayö)?
Assamese আকৌ (akou)
Uncertain. Perhaps Early Assamese আৰকায়ো (arokayö).

etymon

আকৌ কচোন!

সিদিনা কামটো নোহোৱাত আমি আকৌ এদিন গ’লোঁ।

We went again another day as the work wasn't completed that day.

xidina kamtü nühüat ami akou edin gölü̃.


যোৱাকালি

head

যোৱাকালি • (züakali)

Univerbation of যোৱা (züa) + কালি (kali).


আজিকালি

From আজি (azi) + কালি (kali). Cognate with Bengali আজকাল (ajokal), Hindi आजकल (ājkal), Urdu آج کل.


অহাকালি

Univerbation of অহা (oha) + কালি (kali).


কালি

Inherited from Sanskrit কল্য (kalya). Cognate with Kamta কালি (kali), Bengali কাল (kal), Sylheti খ়াইল, Odia କାଲି (kāli).

মই কালি চিৰিয়াখানালৈ গৈছিলোঁ।

আমি কালি মৰিগাঁৱলৈ যাম।


আজি

Inherited from Early Assamese আজি (aji), from Magadhi Prakrit 𑀅𑀬𑁆𑀬 (ayya), from Sanskrit অদ্য (adya), rom Proto-Indo-Aryan *Hadyás, from Proto-Indo-Iranian *Hadyás, from Proto-Indo-European *h₁e-dy-és, from *h₁é (“this”) + *déy-s ~ *dy-és, from *dey- (“day”) + *-s. Cognate with Kamta আজি (azi), Sylheti ꠀꠁꠎ (aiz), Bengali আজ (aj), Odia ଆଜି (āji).


কিয়নো

head

কিয়নো • (kinü)


কিহৰ কাৰণে

From কিহ (kih) + কাৰণ (karon) + -এ (-e).

why? (literally: on what thing's reason?)


কেলেই

Compare Kamta কেনে (kene), Hajong কেনে (kene), Sylheti ꠇꠦꠘꠦ (xene), Bengali ক্যান (kæno).


কিয়বা

কিয়বা • (kiba)

A: ঐ, আজি চাৰৰ আমাৰ ওপৰত খং উঠিছে যেন লাগিছে!
B: অ! কিয়݁বা!
A: oi, azi saror amar üporot khoṅ uthise zen lagise!
B: o! kioba!
A: Hey, it seems today the teacher is angry at us!
B: Yeah! why!

why? (used when the asker doesn't expect the answer from the person the asker is asking):


কিয়

কিয় • (kio)

Inherited from Sanskrit কিম্ (kim, “what”). Cognate with Hindustani کیوں (kyõ) / क्यों (kyõ). Compare Early Assamese কিক (kiko).

inh+

তুমি কিয়݁ হাঁহি আছা?


এতিয়া

head

এতিয়া • (etia)

From Sanskrit अत्र (atra, “here, now”). Cognate with Marathi आता (ātā), Kalasha atrá (“there”).


খালী

Borrowed from Classical Persian خالی (xālī), from Arabic خَالٍ (ḵālin). Compare Bengali খালি (khali), Hindi ख़ाली (xālī), Sylheti ꠈꠣꠟꠤ (xáli).

bor+

নহয়, কোঠাটোত খালি মই আছোঁ।


কেতিয়া

head

কেতিয়া • (ketia)

As-কেতিয়া.ogg

From কেতি (keti, “*how many/much”) (compare কেত (ket, “more than one”), কেত (keto, “how many/much”)), with -আ (-a). কেতি (keti) is from Early Assamese কেতি (keti) (whence কেতিখনে (ketikhone, “when”), কেতিবেৰি (ketiberi, “when”)).
Compare Maithili কেহিযা (kehiyā).

তাই কেতিয়া আহিছিল?


ক’ত

Inherited from Early Assamese কৈত (koito), from earlier কহিত (kohit) which is কহি (kohi, “where”) + -অত (-oto, “locative suffix”).

inh+

তাই ক’ত আহিছিল?

সি ক’ত?


তেতিয়া

head

তেতিয়া • (tetia)

As-তেতিয়া.ogg

মই তেতিয়া কাইৰোত আছিলোঁ।


অহাবছৰ

Univerbation of অহা (oha) + বছৰ (bosor).

অহাবছৰ আমি চীনলৈ যাম।


ইয়াত

ইয়াত • (iat)

Inherited from Early Assamese ইহাত (ihato), which is ই (i, proximal marker) + -অত (-oto, locative marker).

inh+

ইয়াত কোনো নাই।


বেছি

Borrowed from Classical Persian بیش (bēš). Compare Hindustani بیش (beś) / बेश (beś).


কিমান

Most likely from কি (ki, “what?”) + মান (man, “value”)

তোমাৰ কিমান আছে?

তোমাৰ চুলি কিমান দীঘল?

তোমাৰ কুকুৰটো কিমান ডাঙৰ?


পিছত

From পিছ (pis, “back”) + -ত (-to, “in, at”).

মই পিছত শুম।

মই ভাত খোৱাৰ পিছত শুম।


নাই

Inherited from Early Assamese নাহি (nahi), from Sanskrit নহি (nahí, “surely not”), from Proto-Indo-Iranian *naǰʰí, from earlier *ná gʲʰí, from Proto-Indo-European *né + gʰí. Cognate to Kamta নাই (nai), Bengali নাই (nai), Hindi नहीं (nahī̃), Braj नाहीं (nāhī̃).

cog

Braj नाहीं (nāhī̃)

ইয়াত গাজৰ নাই।

no (representing negation of statements)


কেনেকুৱা

head

কেনেকুৱা • (kenekua)

as-adv

কেনেকুৱা • (kenekua)

As-কেনেকুৱা.ogg

তোমাৰ কেনেকুৱা লাগি আছে?


কেনেকে

From কেনে (kene, “how?”) + -কৰি (-kori, “-doing, -like, -ly”).

suffix

এইটো কেনেকে হ’ল?


কেনেকৈ

Inherited from Early Assamese কেনে কৰি (kene kori), which is কেনে (kene, “how?”) + কৰি (kori, “doing”).

compound

এইটো কেনেকৈ হ’ল?


তেনেহ’লে

head

তেনেহ’লে • (tenehöle)

as-adv

তেনেহ’লে • (tenehöle)

As-তেনেহলে.ogg

From তেনে (tene, “like that”) + হ’লে (höle, “if happens”).


যিমান

From যি (zi, “which”) + মান (man, “value”).

যিমান লাগে সিমান লোৱা।


তেনেহলে

As-তেনেহলে.ogg

From তেনে (tene, “like that”) + হলে (hole, “if happens”).


মাথোঁ

head

মাথোঁ • (mathü̃)

as-adv

মাথোঁ • (mathü̃)

মোক মাথোঁ আৰু দুবিধ ফল লাগে।


অকলে

From অকল (okol, “only”) + -এ (-e, “locative suffix”), from Early Assamese একলে (ekole).

suffix

সি অকলে গৈছিল।


অকল

Inherited from Early Assamese অকল (okolo), একল (ekolo), from Magadhi Prakrit 𑀏𑀓𑁆𑀓𑀮𑁆𑀮 (ekkalla), from Sanskrit এক্কল (ekkala).
Cognate with Bengali একলা (ekola), Sylheti ꠄꠇꠟꠣ (exola),
Odia ଏକଲା (ekalā), Hindi अकेला (akelā).

inh+

মোক অকল আৰু দুবিধ ফল লাগে।


এনেকৈ

From এনে (ene, “such”) + -কৰি (-kori, “-doing, -like, -ly”).

suffix

এনেকৈ কৰ।


এনেকে

এনেকে কৰ।


চমুকৈ

From চমু (somu, “brief”) + -কৈ (-koi, “-ly”).


চমুকে

From চমু (somu, “brief”) + -কে (-ke, “-ly”).


চুটিকে

From চুটি (suti, “brief, short”) + -কে (-ke, “-ly”).


চুটিকৈ

From চুটি (suti, “brief, short”) + -কৈ (-koi, “-ly”).


মাথোন

head

মাথোন • (mathün)

as-adv

মাথোন • (mathün)

ঘৰখনত মাথোন সিয়েই থাকে।


বুলি

Perfect participle of বোলা (büla, “to speak, to term”).

উত্তৰটো X বুলি লিখা।

সি চিনেমাখন ভাল বুলি কৈছে।
xi sinemakhon bhal buli koise.
He said, "the film is good".

literally, “He said as "the film is good".”

তাই খাইছোঁ বুলি কৈছে।


কেতিয়াবা

head

কেতিয়াবা • (ketiaba)

as-adv

কেতিয়াবা • (ketiaba)

From কেতিয়া (ketia, “when”) + বা (ba, “or”).


চ’বতকে

head

চ’বতকে • (söbotke)

as-adv

চ’বতকে • (söbotke)

চবতকে চবতকে#Assamese


আটাইতকে

From আটাই (atai, “all”) + -অত কে (-ot ke, “than, from”).

suffix

আটাইতকে বেয়া

আটাইতকে ডাঙৰ

আটাইতকে মৰমৰ

আটাইতকে জনপ্ৰিয়


আটাইতকৈ

From আটাই (atai, “all”) + -অতকৈ (-otkoi, “than, from”).

আটাইতকৈ ভাল

আটাইতকৈ সৰু

আটাইতকৈ শক্তিশালী

আটাইতকৈ ধুনীয়া


গোটেই

head

গোটেই • (gütei)

as-adv

গোটেই • (gütei)

From গোট (güt, “unit, whole piece”) + -এ (-e).

suffix

wholly, entirely, totally, altogether, absolutely


সবাতোকে

head

সবাতোকে • (xobatüke)

as-adv

সবাতোকে • (xobatüke)

From সব (xobo, “all”) + -অত কে (-ot ke, “than, from”).

suffix

সবাতোকে দুখীয়া

poorest (literally, “poor/poorer of all”)

সবাতোকে চুটি

সবাতোকে ভাৰী

সবাতোকে কম


চবতকে

From চব (sobo, “all”) + -অত কে (-ot ke, “than, from”).

চবতকে দুখীয়া

চবতকে চুটি

চবতকে ভাৰী

চবতকে কম


সকলোতকে

From সকলো (xokolü, “all”) + -অতকে (-otke, “than, from”).

সকলোতকে ভাল

সকলোতকে সৰু

সকলোতকে শক্তিশালী

সকলোতকে ধুনীয়া


সকলোতকৈ

From সকলো (xokolü, “all”) + -অতকৈ (-otkoi, “than, from”).

সকলোতকৈ ভাল

সকলোতকৈ সৰু

সকলোতকৈ শক্তিশালী

সকলোতকৈ ধুনীয়া


সবাতোকৈ

From সব (xobo, “all”) + -অত কৈ (-ot koi, “than, from”).

সবাতোকৈ চহকী

richest (literally, “rich/richer of all”)

সবাতোকৈ দীঘল

সবাতোকৈ পাতল

সবাতোকৈ বেছি


প্ৰথমে

From প্ৰথম (prothom, “first”) + -এ (-e, “locative suffix”).


প্ৰথমতে

From প্ৰথম (prothom, “first”) + -অত (-ot, “locative suffix”) + -এ (-e).

প্ৰথমতে ভৰতক ভেটিব যাওঁ ।
ভাল মতে তান চিত জিজ্ঞাসি চাওঁ ॥
prothomote bhorotok bhetibo zaü̃ .
bhal mote tan sit ziggaxi saü̃ ॥
At first I go to obstruct Bharata,
then I ask about the tune and mind properly.


বাওঁফালে

head

বাওঁফালে • (baü̃phale)

as-adv

বাওঁফালে • (baü̃phale)

From বাওঁ (baü̃, “left”) + ফাল (phal, “side”) + -এ (-e, “locative suffix”).


বাওঁফাললৈ

head

বাওঁফাললৈ • (baü̃phaloloi)

as-adv

বাওঁফাললৈ • (baü̃phaloloi)

From বাওঁ (baü̃, “left”) + ফাল (phal, “side”) + -অলৈ (-oloi, “dative suffix”).


সোঁফালে

head

সোঁফালে • (xü̃phale)

as-adv

সোঁফালে • (xü̃phale)

From সোঁ (xü̃, “right”) + ফাল (phal, “side”) + -এ (-e, “locative suffix”).

compound

on the right side, towards the right side


ওচৰে-পাঁজৰে

head

ওচৰে-পাঁজৰে • (üsore-pãzore)

as-adv

ওচৰে-পাঁজৰে • (üsore-pãzore)

From ওচৰ (üsor, “near”) + -এ (-e, “locative suffix”) and পাঁজৰ (pãzor, “side”) + -এ (-e).


নহ’লে

head

নহ’লে • (nohöle)

as-adv

নহ’লে • (nohöle)

Inherited from Early Assamese নভৈলে (nobhoile), which is ন- (no-, “not”) + ভ (bho, “be, happen”) + -ইলে (-ile, “conditional participle”). In Assamese it can be broken as ন (no) + হ (ho) + -ইলে (-ile).

compound

মোৰ আজি গাটো ভাল নহয়, নহ’লে মই সহায় কৰিলোঁ হেতেন।

I’m not well today, otherwise I would have helped.

mür azi gatü bhal nohoy, nohöle moi xohay korilü̃ heten.

তোমাৰ ছাতিটো খুলি লোৱা, নহ’লে তিতি যাবা।

You have to open your umbrella, otherwise you'll get wet.

tümar satitü khuli lüa, nohöle titi zaba.


নহয়

From ন- (no-, “not”) + হ (ho, “be, happen”) + -এ (-e, “3rd person, simple present marker”).

মানুহজন ভাল নহয়।

তই কালি যাবি নহয়?

তাই চিকটা নহয়! এটা টকাও খৰচ নকৰিব চাবি!

You know that she is a miser! She will not spend a single rupee you will see!

tai sikota nohoy! eta tokaü khoros nokoribo sabi!


ক’ৰবাত

head

ক’ৰবাত • (kórbat)

as-adv

ক’ৰবাত • (kórbat)

From ক’ৰবা (kórba, “some unknown place”) + -অত (-ot, “in, at”).


ক’ৰবালৈ

head

ক’ৰবালৈ • (kórbaloi)

as-adv

ক’ৰবালৈ • (kórbaloi)

From ক’ৰবা (kórba, “some unknown place”) + -অলৈ (-oloi, “to”).


লাহে লাহে

Inherited from Early Assamese লাসে লাসে (lase lase). Cognate with Sylheti ꠟꠣꠄ ꠟꠣꠄ (lae lae), Bhojpuri 𑂪𑂰𑂯𑂵 𑂪𑂰𑂯𑂵 (lāhe lāhe).


আগতে

From আগত (agot, “in front”) + -এ (-e, “perhaps a locative suffix”).


আগেয়ে

head

আগেয়ে • (agee)

as-adv

আগেয়ে • (agee)

From আগে (age, “in front”) + -এ (-e, “perhaps a locative suffix”).


আগত

From আগ (ag, “front”) + -ত (-to, “locative suffix”).

সি আহি মোৰ আগত থিয় হ’ল।


বাহিৰত

From বাহিৰ (bahir, “out, outside”) + -অত (-ot, “locative suffix”).

suffix

আইতা বাহিৰত বহি আছিল।


ভিতৰত

From ভিতৰ (bhitor, “in, inside”) + -অত (-ot, “locative suffix”).

মই ভিতৰত।


নিজে নিজে

From reduplication of নিজে (nize, “self”).


আপোনা আপুনি

head

আপোনা আপুনি • (apüna apuni)

as-adv

আপোনা আপুনি • (apüna apuni)

From আপোন (apün, “ownself”) + ...-আ ...-ই (...-a ...-i).


কেতিয়াবা কেতিয়াবা

head

কেতিয়াবা কেতিয়াবা • (ketiaba ketiaba)

as-adv

কেতিয়াবা কেতিয়াবা • (ketiaba ketiaba)


মাজে মাজে

Reduplication of মাজে (maze) which is মাজ (maz, “middle”) + -এ (-e, “locative suffix”). Cognate with Bengali মাঝে মাঝে (majhe majhe)


মাজেৰে

From মাজ (maz, “middle”) + -এৰে (-ere, “instrumental suffix”).


মাজেদি

From মাজ (maz, “middle”) + -এদি (-edi, “instrumental suffix”).


কেনেবাকৈ

From কেনে (kene) + -বা (-ba) + -কৈ (-koi).

কেনেবাকৈ কামটো কৰাব পাৰিলে ভাল হয়।

It is good if we can somehow make to do the work.


ভালকে

From ভাল (bhal, “good”) + -কে (-ke, “-ly”).


ভালকৈ

From ভাল (bhal, “good”) + -কৈ (-koi, “-ly”).


দাউদাউ

expressing the din of a blazing fire, or the state of burning thus


বাৰু

Inherited from Sanskrit বাঢ (bāḍha, “well, very well”), বাল়্হ (bāḷha), ৱাঢম্ (vāḍham), from Proto-Indo-Aryan *baẓḍʰás, from Proto-Indo-Iranian *bʰaždʰás, from Proto-Indo-European *bʰn̥ǵʰ-tó-s, from *bʰenǵʰ- (“to be thick, stout”). Cognate to Torwali بار (bār, “thick, fat”), Pali bāḷhaṁ (“very much”).

inh+

তুমি আহিবা দেই!
বাৰু!
tumi ahiba dei!
baru!
You have to come ok!
Alright!


পুনু

Inherited from Sanskrit পুনৰ্ (punar, “again, back, moreover, however”).
Doublet of পুনৰ (punor).


অজানিতে

তাই অজানিতে এটা ডাঙৰ ভুল কৰিছে।


সোনকালে

head

সোনকালে • (xünkale)

as-adv

সোনকালে • (xünkale)

From সোনকাল (xünokal, “early”) + -এ (-e, “instrumental and locative suffix”).

suf

মই সোনকালে তালৈ যাবলৈ সাজু হ’লোঁ।

সোনকালে শুই যাওঁ, ৰাতিপুৱা সোনকালে উঠিব লাগিব।

Let me sleep earlier, I have to wake up early in the morning.

xünkale xui zaü̃, ratipua xünkale uthibo lagibo.

in advance, early, before the usual or expected time


আগতীয়াকৈ

From আগত (agot, “before”) + -ঈয়া (-ia, “of”) + -কৈ (-koi, “-ly”).

compound

সি আগতীয়াকৈ আহি পদূলিমুখত ৰৈ আছিল।

He came in advance and was waiting in the gateway (of the house).


চতহি

From চ’থাই (söthai), seems to be influenced by পৰহি (porohi).


চ’থাই

head

চ’থাই • (söthai)

as-adv

চ’থাই • (söthai)


পৰ্শুই

Inherited from Sanskrit পৰশ্ৱঃ (paraśvaḥ). Cognate with Sylheti ꠙꠞꠥ (foru), Bengali পরশু (porśu), Hindi परसों (parsõ), Marathi परवा (parvā).

inh+

পৰ্শুই গোৱালে গাখীৰ অনা নাছিল।

The day before yesterday the milkman didn't bring milk.

day before yesterday
day before yesterday


পৰহি

পৰহি গোৱালে গাখীৰ অনা নাছিল।


কাইলৈ

আমি কাইলৈ মৰিগাঁৱলৈ যাম।

কাইলৈৰ পৰা আমাৰ কলেজ খুলিব।


বছৰি

তাৰ বছৰি ঢেৰ টকা আয় হয়।


দৰে

in the manner of; in the likeness of or resembling


তেও

Inherited from Early Assamese তেহো (tehö). By surface analysis, তে (te) + -ও (-ü).

গাঁৱৰ ৰাইজে ভেকুলীৰ বিয়াখন পাতিলে। তেও বৰষুণ দিয়া নাই।

The people of the village arranged the marriage ceremony of the frogs. It is still not raining.

gãwor raize bhekulir biakhon patile. teü boroxun dia nai.

তেও মই নাযাওঁ।