ကုလား

→ English: kalar

→ Shan: ၵလႃး (kǎ láa)

→ Khmer: កុឡា (kolaa), កូឡា (koulaa)

Borrowed from Pali kula (“clan; family; household”). Doublet of ကုလ (ku.la.).

bor+

ငှက်ပျော ငှက်ပျော#Burmese

(regional, Rakhine) (~ငှက်ပျော) Mysore banana, a local cultivar grown in Myanmar


သောက်

my-verb

သောက် • (sauk)

From Proto-Sino-Tibetan *srəwk (“to suck, drink”) (STEDT, under PTB *s(y)awk). Compare Old Chinese 欶 (OC *sloːɡs, *sroːɡ, “to suck in”).

inh

မုန့်ဟင်းခါးသွားသောက်ကြစို့

(regional, Mandalay) to eat (a noodle soup)


ကိုက်

my-verb

ကိုက် • (kuik)

According to STEDT, from Proto-Tibeto-Burman *kuːk ~ *kawk (“to shear, strip, pare”), which may be related to Proto-Sino-Tibetan *s/r-kawk ~ *s/r-kwak (“outer covering, skin, bark, rind”), for which see ခေါက် (hkauk, “tree bark”). Close cognates from the former root include Garo [script needed] (kik, “to strip”) (STEDT).
That said, as a word with a final -uik, a borrowing from Mon is also possible; compare Mon သ္ကိတ်.


စပ်

From Proto-Sino-Tibetan *rtsap (“Sichuan pepper”), more specifically an adjectival derivative *mV-rtsap "spicy". The fact that this Burmese word has non-Burmish cognates took until Jacques & D'Alpoim Guedes (2023) to discover; these cognates include Kurtöp ཆ་ཝ (chawa, “Sichuan pepper”) and Tangut 𘟌 (*tsar¹, “pepper”).
This word had long been neglected in the literature beforehand; it is not given an etymology by STEDT (cap "hot, pungent"), and it is also not mentioned by Luce 1981.

der

ငရုတ် ငရုတ်#Burmese

(regional, Danu) synonym of ငရုတ် (nga.rut, “chili”)


နောင်

(dated, regional, poetic) elder brother of a male (primarily used in compound words)


ဘကြီး

အဘိုး အဘိုး#Burmese

(regional, Danu) synonym of အဘိုး (a.bhui:, “grandfather”)


ထပ်တစ်ရာ

my-noun

ထပ်တစ်ရာ • (htaptacra) (classifier ချပ်)

htaptacra (romanization)
ချပ် (classifier)

ထပ် (htap, “layers”) + တစ်ရာ (tacra, “hundred”)

af

(regional, Mandalay) paratha (a type of Indian bread)


ပန်းမုန်လာ

my-noun

ပန်းမုန်လာ • (pan:munla)

ပန်း (pan:, “flower”) + မုန်လာ (munla, “radish”)


မုန်လာထုပ်

my-noun

မုန်လာထုပ် • (munlahtup)

desc

မူင်ႇလႃႇထုၵ်ႈ

→ Shan: မူင်ႇလႃႇထုၵ်ႈ (mùung làa thūk)

→ Shan: မူင်ႇလႃႇထုၵ်ႈ (mùung làa thūk)

/mòʊɴlàdoʊʔ/

မုန်လာ (munla, “radish”) + ထုပ် (htup, “package”)


ဇီရာ

→ Shan: ၸီႇယႃႇ (tsìi yàa)

ပူဒီနာ ပူဒီနာ#Burmese

(regional, Danu) synonym of ပူဒီနာ (pudina, “mint”)


ဘဲ့

Borrowed from Mon ဗၜေံ. Cognate with Khmer ពពែ (pɔɔpɔpɛɛ), Nyah Kur แพะ, Chong แพ่ะ, Thai แพะ (pɛ́).


ထီးကြီးသုပ်

/tʰíd͡ʑíθoʊʔ/

ထေရ် (hter, “monk”) + သုပ် (sup, “salad”), since pickled tea leaf salad was offered to Buddhist monks.

(regional, Myingyan) fermented or pickled tea leaf salad


တက်တက်မ

(slang, regional, Myingyan) very big, so big


မီးပလွေ

မီး (mi:, “fire”) + ပလွေ (pa.lwe, “flute”)

(slang, regional, Myingyan, Yaw) blowpipe (for blowing air to increase the heat of a flame)


လက်နှီးစုတ်

my-noun

လက်နှီးစုတ် • (lakhni:cut)

/lɛʔn̥ísoʊʔ/

လက် (lak, “hand”) + နှီး (hni:, “close”) + စုတ် (cut, “tear”)


မုန့်ဖော်ခွက်

/mo̰ʊɴpʰɔ̀ɡwɛʔ/

မုန့် (mun., “snack”) + ဖော် (hpau, “float”) + ခွက် (hkwak, “cup”)

မုန့်ကြာခွက် မုန့်ကြာခွက်#Burmese

(regional, Myingyan) synonym of မုန့်ကြာခွက် (mun.krahkwak)


မုန့်ခဲဘွယ်

/mo̰ʊɴkʰɛ́bwɛ̀/

မုန့် (mun., “snack”) + ခဲ (hkai:, “solid”) + ဘွယ် (bhwai)

မုန့်ကြာခွက် မုန့်ကြာခွက်#Burmese


ဖန်တူလုံး

/pʰàɴtùlóʊɴ/

ဖန် (hpan, “glass”) + တူ (tu, “same”) + လုံး (lum:, “ball”)

(regional, Myingyan) marble (toy) made of glass


ကျောက်တူလုံး

my-noun

ကျောက်တူလုံး • (kyauktulum:)

/t͡ɕaʊʔtùlóʊɴ/

ကျောက် (kyauk, “stone”) + တူ (tu, “same”) + လုံး (lum:, “ball”)

af

(regional, Myingyan) marble (toy) made of stone


ဥနီ

Abbreviation of မုန်လာဥနီ (munlau.ni), from ဥ (u., “root”) + နီ (ni, “red”).

မုန်လာဥနီ မုန်လာဥနီ#Burmese

(regional, Yangon) synonym of မုန်လာဥနီ (munlau.ni, “carrot”)


ခါကြက်ဥ

/kʰàt͡ɕɛʔ.ʔṵ/

ခါ (hka) + ကြက် (krak, “chicken”) + ဥ (u., “root”)

မုန်လာဥနီ မုန်လာဥနီ#Burmese

(regional, Myingyan) synonym of မုန်လာဥနီ (munlau.ni, “carrot”)


ပီနန်သီး

ပီနန် (pinan, “Penang”) + သီး (si:, “fruit”)

(regional, Yangon) a variety of small and spicy chili pepper


ကုလားအော်

my-noun

ကုလားအော် • (ku.la:au)

ကုလား (ku.la:, “Indian”) + အော် (au, “scream”)

af

(regional, Myingyan) a variety of small and spicy chili pepper


လှပ်

(regional, Myingyan) to open (a door or window)


ရှင်ဖ

မယ်တော် မယ်တော်#Burmese

(Buddhism, honorific, regional, Danu) synonym of မယ်တော် (maitau, “father (of Buddhist sāmaṇeras)”)


ရှင်မွေ့

မယ်တော် မယ်တော်#Burmese

(Buddhism, honorific, regional, Danu) synonym of မယ်တော် (maitau, “mother (of Buddhist sāmaṇeras)”)


အနောင်

(regional, Danu) brother-in-law (specifically elder sister's husband, or husband's elder brother)


အဒေါ်

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ဒေါ် (dau, “honorific prefix for women”).

မိထွေး မိထွေး#Burmese

(regional, Danu) synonym of မိထွေး (mi.htwe:, “stepmother”)


အမင်း

ဦးလေး ဦးလေး#Burmese

(regional, Danu) synonym of ဦးလေး (u:le:, “uncle”)


ကိုရင်

ကို (kui, “polite prefix to a young man's name”) + ရင် (rang, “chest”).

အစ်ကို အစ်ကို#Burmese

(regional, Danu) synonym of အစ်ကို (ackui, “elder brother”)


မမ

အစ်မ အစ်မ#Burmese

(regional, Danu) synonym of အစ်မ (acma., “elder sister”)


အဘ

အ- (a.-, “nominal prefix”) + ဘ (bha., “father”). Doublet of အဖ (a.hpa.).

(regional, Danu) synonym of အဖေ (a.hpe, “father”)


မေကြီး

အဘွား အဘွား#Burmese

(regional, Danu) synonym of အဘွား (a.bhwa:, “grandmother”)


မုန်လာခဲ

/mòʊɴlàkʰɛ́/

မုန်လာ (munla, “turnip”) + ခဲ (hkai:, “frozen”).

ဂေါ်ဖီပန်း ဂေါ်ဖီပန်း#Burmese

(regional, Danu) synonym of ဂေါ်ဖီပန်း (gauhpipan:, “cauliflower”)


မိညော်

ကြောင် ကြောင်#Burmese

(regional, Danu) synonym of ကြောင် (kraung, “cat”)


စိန်ပန်း

my-noun

စိန်ပန်း • (cinpan:)

စိန် (cin, “diamond”) + ပန်း (pan:, “flower”)


စပ်သီး

စပ် (cap, “spicy”) + သီး (si:, “fruit”), semantic matching of Shan မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ (màak phḭ̂t). The Standard Burmese form is ငရုတ်သီး (nga.rutsi:).

bor

Shan မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ (màak phḭ̂t)