խնդրեմ

LL-Q8785 (hye)-Yevgenya Shamshyan (Vahagn Petrosyan)-խնդրեմ.wav

From Old Armenian խնդրեմ (xndrem, “I ask”).

— Շնորհակալություն։
— Խնդրե՛մ։
— Šnorhakalutʻyun.
— Xndrém.
— Thank you.
— You're welcome!

you're welcome, don't mention it, no problem


ներողություն

head

ներողություն • (neroġutʻyun)

hy-particle

ներողություն • (neroġutʻyun)

նե‧րո‧ղու‧թյուն

From Old Armenian ներողութիւն (nerołutʻiwn); see more at ներել (nerel).

excuse me (literally (requesting) “forgiveness”)


այո

Learned borrowing from Old Armenian այո (ayo); see it for more.


ոչ

(somewhat formal) no (used to show disagreement or negation)


լավ

head

լավ • (lav) (traditional orthography spelling լաւ, superlative ամենալավ)

lav (romanization)
orthography spelling լաւ (traditional)
ամենալավ (superlative)
լավ (nominative singular)
լավեր (nominative plural)
լավի (dative singular)
լավերի (dative plural)
լավից (ablative singular)
լավերից (ablative plural)
լավով (instrumental singular)
լավերով (instrumental plural)
լավում (locative singular)
լավերում (locative plural)
լավը (definite nominative singular)
լավն (definite nominative singular)
լավերը (definite nominative plural)
լավերն (definite nominative plural)
լավին (dative definite singular)
լավերին (dative definite plural)
լավս (first-person nominative possessive singular)
լավերս (first-person nominative plural possessive)
լավիս (dative first-person possessive singular)
լավերիս (dative first-person plural possessive)
լավիցս (ablative first-person possessive singular)
լավերիցս (ablative first-person plural possessive)
լավովս (first-person instrumental possessive singular)
լավերովս (first-person instrumental plural possessive)
լավումս (first-person locative possessive singular)
լավերումս (first-person locative plural possessive)
լավդ (nominative possessive second-person singular)
լավերդ (nominative plural possessive second-person)
լավիդ (dative possessive second-person singular)
լավերիդ (dative plural possessive second-person)
լավիցդ (ablative possessive second-person singular)
լավերիցդ (ablative plural possessive second-person)
լավովդ (instrumental possessive second-person singular)
լավերովդ (instrumental plural possessive second-person)
լավումդ (locative possessive second-person singular)
լավերումդ (locative plural possessive second-person)

hy-decl-noun

լավերը/լավերն

Ալեքսանդրի տղան լավ մարդ է։

Ես շատ եմ սիրում լավ գինի։


բարի

bari (romanization)
ամենաբարի (superlative)
բարի (nominative singular)
բարիներ (nominative plural)
բարու (dative singular)
բարիների (dative plural)
բարուց (ablative singular)
բարիներից (ablative plural)
բարով (instrumental singular)
բարիով (instrumental singular)
բարիներով (instrumental plural)
բարում (locative singular)
բարիում (locative singular)
բարիներում (locative plural)
բարին (definite nominative singular)
բարիները (definite nominative plural)
բարիներն (definite nominative plural)
բարուն (dative definite singular)
բարիներին (dative definite plural)
բարիս (first-person nominative possessive singular)
բարիներս (first-person nominative plural possessive)
բարուս (dative first-person possessive singular)
բարիներիս (dative first-person plural possessive)
բարուցս (ablative first-person possessive singular)
բարիներիցս (ablative first-person plural possessive)
բարովս (first-person instrumental possessive singular)
բարիովս (first-person instrumental possessive singular)
բարիներովս (first-person instrumental plural possessive)
բարումս (first-person locative possessive singular)
բարիումս (first-person locative possessive singular)
բարիներումս (first-person locative plural possessive)
բարիդ (nominative possessive second-person singular)
բարիներդ (nominative plural possessive second-person)
բարուդ (dative possessive second-person singular)
բարիներիդ (dative plural possessive second-person)
բարուցդ (ablative possessive second-person singular)
բարիներիցդ (ablative plural possessive second-person)
բարովդ (instrumental possessive second-person singular)
բարիովդ (instrumental possessive second-person singular)
բարիներովդ (instrumental plural possessive second-person)
բարումդ (locative possessive second-person singular)
բարիումդ (locative possessive second-person singular)
բարիներումդ (locative plural possessive second-person)

բարիները/բարիներն

բարով, բարիով

բարում, բարիում

բարովս, բարիովս

բարումս, բարիումս

բարովդ, բարիովդ

բարումդ, բարիումդ

բարի մարդիկ

բարի գործ


շնորհակալություն

head

շնորհակալութիւն

շնորհակալություն • (šnorhakalutʻyun) (traditional orthography spelling շնորհակալութիւն)

hy-particle

շնորհակալութիւն

šnorhakalutʻyun (romanization)
orthography spelling շնորհակալութիւն (traditional)

/ʃənoɾɑɡɑluˈtʏn/

[ʃənoɾɑɡɑlutʰʏ́n]

Hy-շնորհակալություն.ogg

Learned borrowing from Old Armenian շնորհակալութիւն (šnorhakalutʻiwn).

lbor

շնորհակալութիւն


մի

մի՛ գնա

don't! (used for forming negative conjugations of imperatives)


անգամ

angam (romanization)
անգամ (nominative singular)
անգամներ (nominative plural)
անգամի (dative singular)
անգամների (dative plural)
անգամից (ablative singular)
անգամներից (ablative plural)
անգամով (instrumental singular)
անգամներով (instrumental plural)
անգամում (locative singular)
անգամներում (locative plural)
անգամը (definite nominative singular)
անգամն (definite nominative singular)
անգամները (definite nominative plural)
անգամներն (definite nominative plural)
անգամին (dative definite singular)
անգամներին (dative definite plural)
անգամս (first-person nominative possessive singular)
անգամներս (first-person nominative plural possessive)
անգամիս (dative first-person possessive singular)
անգամներիս (dative first-person plural possessive)
անգամիցս (ablative first-person possessive singular)
անգամներիցս (ablative first-person plural possessive)
անգամովս (first-person instrumental possessive singular)
անգամներովս (first-person instrumental plural possessive)
անգամումս (first-person locative possessive singular)
անգամներումս (first-person locative plural possessive)
անգամդ (nominative possessive second-person singular)
անգամներդ (nominative plural possessive second-person)
անգամիդ (dative possessive second-person singular)
անգամներիդ (dative plural possessive second-person)
անգամիցդ (ablative possessive second-person singular)
անգամներիցդ (ablative plural possessive second-person)
անգամովդ (instrumental possessive second-person singular)
անգամներովդ (instrumental plural possessive second-person)
անգամումդ (locative possessive second-person singular)
անգամներումդ (locative plural possessive second-person)

hy-decl-noun

անգամը/անգամն

անգամները/անգամներն

անգամներումս

անգամներումդ

վերջին անգամ

մի անգամ

այս անգամ


մերսի

From French merci. Introduced into Armenia by Western Armenian repatriates to the Armenian SSR in 1946–1948.


մեռսի

head

մեռսի • (meṙsi)

hy-particle

մեռսի • (meṙsi)

մերսի մերսի#Armenian


իսկ

ես խելոք եմ, իսկ դու՝ ոչ

ծնողները հեռացան, իսկ երեխաները մնացին տանը

the parents went away, while the children stayed at home

cnoġnerə heṙacʻan, isk erexanerə mnacʻin tanə

իսկ ինչո՞ւ ոչ


քել

head

քել • (kʻel)

hy-particle

քել • (kʻel)

Literally, “walk, go!”, second-person imperative of քելել (kʻelel, “to walk, go”).


դավայ

come on, c'mon (expression of encouragement)


քելե

head

քելե • (kʻele)

hy-particle

քելե • (kʻele)


միթամ

head

միթամ • (mitʻam)

hy-particle

միթամ • (mitʻam)

From Georgian მითამ (mitam). The resemblance to միթե (mitʻe) is coincidental.

նենց ես նայում, միթամ չես հասկանում

մթամ թե

(dialectal, colloquial) as if, as though


մթամ

head

մթամ • (mtʻam)

hy-particle

մթամ • (mtʻam)

միթամ միթամ#Armenian


մթոմ

head

մթոմ • (mtʻom)

hy-particle

մթոմ • (mtʻom)

միթամ միթամ#Armenian


ցավոք

head

ցավոք • (cʻavokʻ)

hy-particle

ցավոք • (cʻavokʻ)

Learned borrowing from Old Armenian ցաւօք (cʻawōkʻ, “with pain”), the plural instrumental of ցաւ (cʻaw, “pain”).


թե

գնա՞ց թե

(Hamshen) serves as an interrogative particle


արդյոք

head

արդյոք • (ardyokʻ)

hy-particle

արդյոք • (ardyokʻ)

արդյո՞ք նա կգա


հիրավի

Learned borrowing from Old Armenian յիրաւի (yirawi).


կոր

From Turkish -yor (“present continuous tense suffix”). Alternatively, from կը (kə) + որ (or), but in any case influenced by Turkish -yor.

der

կ՚երթամ կոր, գործ ունիմ

Used in present and past continuous indicative constructions in order to differentiate from the simple present and past, respectively.


գուցե

head

գուցե • (gucʻe) (traditional orthography spelling գուցէ)

gucʻe (romanization)
orthography spelling գուցէ (traditional)


նույնիսկ

նույնիսկ • (nuynisk) (traditional orthography spelling նոյնիսկ)

nuynisk (romanization)
orthography spelling նոյնիսկ (traditional)

Learned borrowing from Old Armenian նոյն իսկ (noyn isk).

lbor

Նույնիսկ Վահագը երբեմն սխալվում է։


գոնե

From Old Armenian գոնէ (gonē), գոնեա (gonea).

Գոնե մի բան ասա։


աբա

aba (romanization)
աբա (nominative singular)
աբաներ (nominative plural)
աբայի (dative singular)
աբաների (dative plural)
աբայից (ablative singular)
աբաներից (ablative plural)
աբայով (instrumental singular)
աբաներով (instrumental plural)
աբայում (locative singular)
աբաներում (locative plural)
աբան (definite nominative singular)
աբաները (definite nominative plural)
աբաներն (definite nominative plural)
աբային (dative definite singular)
աբաներին (dative definite plural)
աբաս (first-person nominative possessive singular)
աբաներս (first-person nominative plural possessive)
աբայիս (dative first-person possessive singular)
աբաներիս (dative first-person plural possessive)
աբայիցս (ablative first-person possessive singular)
աբաներիցս (ablative first-person plural possessive)
աբայովս (first-person instrumental possessive singular)
աբաներովս (first-person instrumental plural possessive)
աբայումս (first-person locative possessive singular)
աբաներումս (first-person locative plural possessive)
աբադ (nominative possessive second-person singular)
աբաներդ (nominative plural possessive second-person)
աբայիդ (dative possessive second-person singular)
աբաներիդ (dative plural possessive second-person)
աբայիցդ (ablative possessive second-person singular)
աբաներիցդ (ablative plural possessive second-person)
աբայովդ (instrumental possessive second-person singular)
աբաներովդ (instrumental plural possessive second-person)
աբայումդ (locative possessive second-person singular)
աբաներումդ (locative plural possessive second-person)

hy-decl-noun

աբաները/աբաներն

aba (outer garment made from this fabric)


ապա

Learned borrowing from Old Armenian ապա (apa).


շնորհավոր

head

շնորհավոր • (šnorhavor)

hy-particle

շնորհավոր • (šnorhavor)

From Old Armenian շնորհաւոր (šnorhawor).

շնորհավո՜ր ծնունդդ ― šnorhavo^!r cnundd ― happy birthday to you!


երևի

Learned borrowing from Old Armenian երեւի (erewi, “it appears”), third-person singular present indicative of երեւիմ (erewim, “to appear”).

learned borrowing

երևի, դու ճիշտ ես


միգուցե

head

միգուցե • (migucʻe) (traditional orthography spelling միգուցէ)

migucʻe (romanization)
orthography spelling միգուցէ (traditional)

Learned borrowing from Old Armenian մի՛ գուցէ (mí gucʻē, “lest, for fear that; that it may not”)


պիտի

From Old Armenian պիտի (piti), from պէտ (pēt).

տի

shortened form used for metrical purposes

(Western Armenian) forming the future conditional of verbs, equivalent to Eastern Armenian կ- (k-)


կը

Inherited from Middle Armenian կու (ku), which first appears in the 12th century and is of uncertain origin. According to Aytənean, from կայ (kay, “stands, is”) + ու (u, “and”).

կը խօսիմ

կը կարդար

(Western Armenian) particle put in front of the verb to form the indicative mood


կ՚-

կ՚ըլլայ

(Western Armenian) Alternative form of կը (kə), used before vowels


իմա

Learned borrowing from Old Armenian իմա՛ (imá, “know!”), the imperative of իմանամ (imanam, “to know”).


դաժե

head

դաժե • (daže)

tlb

(colloquial, nonstandard, Eastern Armenian)

էդ դաժե դու չես կարա անես


դաժը

head

դաժը • (dažə)


ընդամենը

ընդամենը • (əndamenə)

hy-adv

ընդամենը • (əndamenə)

Learned borrowing from Old Armenian ընդ ամէնն (ənd amēnn).

learned borrowing

ես ունեմ ընդամենը հինգ խնձոր


ընդհամենը

head

ընդհամենը • (əndhamenə)

hy-adv

ընդհամենը • (əndhamenə)

ընդամենը ընդամենը#Armenian


ընդհամենը

head

ընդհամենը • (əndhamenə)

hy-particle

ընդհամենը • (əndhamenə)

ընդամենը ընդամենը#Armenian


ներեղություն

head

ներեղություն • (nereġutʻyun)

hy-noun

ներեղություն • (nereġutʻyun)

nereġutʻyun (romanization)
ներեղություն (nominative singular)
ներեղություններ (nominative plural)
ներեղության (dative singular)
ներեղությունների (dative plural)
ներեղությունից (ablative singular)
ներեղություններից (ablative plural)
ներեղությամբ (instrumental singular)
ներեղություններով (instrumental plural)
ներեղությունում (locative singular)
ներեղություններում (locative plural)
ներեղությունը (definite nominative singular)
ներեղությունն (definite nominative singular)
ներեղությունները (definite nominative plural)
ներեղություններն (definite nominative plural)
ներեղությանը (dative definite singular)
ներեղությանն (dative definite singular)
ներեղություններին (dative definite plural)
ներեղությունս (first-person nominative possessive singular)
ներեղություններս (first-person nominative plural possessive)
ներեղությանս (dative first-person possessive singular)
ներեղություններիս (dative first-person plural possessive)
ներեղությունիցս (ablative first-person possessive singular)
ներեղություններիցս (ablative first-person plural possessive)
ներեղությամբս (first-person instrumental possessive singular)
ներեղություններովս (first-person instrumental plural possessive)
ներեղությունումս (first-person locative possessive singular)
ներեղություններումս (first-person locative plural possessive)
ներեղությունդ (nominative possessive second-person singular)
ներեղություններդ (nominative plural possessive second-person)
ներեղությանդ (dative possessive second-person singular)
ներեղություններիդ (dative plural possessive second-person)
ներեղությունիցդ (ablative possessive second-person singular)
ներեղություններիցդ (ablative plural possessive second-person)
ներեղությամբդ (instrumental possessive second-person singular)
ներեղություններովդ (instrumental plural possessive second-person)
ներեղությունումդ (locative possessive second-person singular)
ներեղություններումդ (locative plural possessive second-person)

hy-decl-noun

ներեղություն

ներեղությունը/ներեղությունն

ներեղություններ

ներեղությունները/ներեղություններն

ներեղությանը/ներեղությանն

ներեղությունների, ներեղությանց**

ներեղություններին

ներեղությունից

ներեղություններից

ներեղությամբ, ներեղությունով*

ներեղություններով

ներեղությունում

ներեղություններում

ներեղությունս

ներեղություններս

ներեղությանս

ներեղություններիս, ներեղությանցս**

ներեղությունիցս

ներեղություններիցս

ներեղությամբս, ներեղությունովս*

ներեղություններովս

ներեղությունումս

ներեղություններումս

ներեղությունդ

ներեղություններդ

ներեղությանդ

ներեղություններիդ, ներեղությանցդ**

ներեղությունիցդ

ներեղություններիցդ

ներեղությամբդ, ներեղությունովդ*

ներեղություններովդ

ներեղությունումդ

ներեղություններումդ

ներողություն ներողություն#Armenian

Misconstruction of ներողություն (neroġutʻyun)


ներեղություն

head

ներեղություն • (nereġutʻyun)

hy-particle

ներեղություն • (nereġutʻyun)

ներողություն ներողություն#Armenian


միթե

head

միթե • (mitʻe)

hy-particle

միթե • (mitʻe)

Learned borrowing from Old Armenian միթէ (mitʻē), from մի (mi) + թէ (tʻē). Compare the similar development in Georgian ნუთუ (nutu).

learned borrowing

Մի՞թե սա է ճիշտը։

Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի
Mitʻe verǰin poetn em es,

is it possible? could it be so? whether? really?


աջաբ

head

աջաբ • (aǰab)

hy-particle

աջաբ • (aǰab)

From Middle Armenian աճապ (ačap), from Ottoman Turkish عجب (acep), from Arabic عَجَب (ʕajab).

աճապ․ սէ
ačap; sē
աճապ (ačap) = se

ca. 1680–1684, Baṙ girg taliani [An Armenian–Italian Dictionary published in Venice] page 5


մը

Ուրա՞խ ես մը։

Used to form interrogatives in colloquial speech.


չքարա

head

չքարա • (čʻkʻara)

hy-particle

չքարա • (čʻkʻara)

/t͡ʃʰəˈkʰɑɾɑ/

[t͡ʃʰəkʰɑ́ɾɑ]

From Georgian ჩქარა (čkara, “quickly; suddenly”). For the sense development compare հանկարծ (hankarc).

bor

Չքարա հաց լինի տանը:


հաճիս

head

հաճիս • (hačis)

hy-particle

հաճիս • (hačis)

Second person singular subjunctive of հաճիլ (hačil, “to be pleased, to approve, to agree”).

Ատ մէկը տուէ՛ք, հաճիս։


ախր

Ultimately from Arabic آخِر (ʔāḵir, “last; end”).

Ախր ես քեզ ասել էի, որ իրա հետ չգնաս։ (colloquial)

Ասում են՝ չասեմ։ Ախր ո՞նց կարամ չասեմ։ (colloquial)

They're telling me not to say it. But how can I not say it?

Ես հույս ունեմ… ասենք պարտք ենք…
Բայց չէ՞ ախար մենք էլ մարդ ենք… […]
Es huys unem… asenkʻ partkʻ enkʻ…
Baycʻ čʻē axar menkʻ ēl mard enkʻ…[…]

1886, Hovhannes Tumanyan, Անբախտ վաճառականներ

I hope… let's say we're indebted…
But aren't we people too?

used to express opposition to a remark, often expressing a degree of exasperation, despair or frustration