on

Polish: on

Silesian: ôn

Inherited from Proto-Slavic *onъ. First attested in the 14th century.

he (for animate nouns), it (for inanimate nouns)


ten

Polish: ten

Silesian: tyn

Inherited from Proto-Slavic *tъ. First attested in the 14th century.


to

Polish: to

Silesian: to

Inherited from Proto-Slavic *to. First attested in the 14th century.

then (in that case, used in if constructions)


my

my (nominative plural)
wa (dual nominative)
nas (genitive plural)
naju (dual genitive)
nam (dative plural)
nama (dative dual)
nas (accusative plural)
wa (accusative dual)
nami (instrumental plural)
nama (dual instrumental)
nas (locative plural)
naju (dual locative)

Polish: my

Silesian: my

Inherited from Proto-Slavic *my. First attested in the 14th century.


tu

Polish: tu

Inherited from Proto-Slavic *tu. First attested in the 14th century.


ja

ja (nominative singular)
jaz (nominative singular)
mnie (genitive singular)
mienie (genitive singular)
mie (genitive singular)
mię (genitive singular)
mnię (genitive singular)
mnie (dative singular)
mienie (dative singular)
minie (dative singular)
mie (dative singular)
mi (dative singular)
mni (dative singular)
ni (dative singular)
mnie (accusative singular)
mię (accusative singular)
mie (accusative singular)
mnię (accusative singular)
nię (accusative singular)
mi (accusative singular)
mną (instrumental singular)
mnie (locative singular)
jaz (alternative)

Polish: ja

Silesian: jŏ

Inherited from Proto-Slavic *(j)azъ. First attested in the 13th century.


ty

ty (nominative singular)
ciebie (genitive singular)
cie (genitive singular)
tobie (dative singular)
cie (dative singular)
ci (dative singular)
ciebie (dative singular)
ciebie (accusative singular)
cię (accusative singular)
cie (accusative singular)
tobą (instrumental singular)
tobie (locative singular)
ty (singular vocative)

Polish: ty

Silesian: ty

Inherited from Proto-Slavic *ty. First attested in the 13th century.

singular non-formal second person pronoun thou, you


jeden

Polish: jeden

Silesian: jedyn

Etymology tree
Proto-Balto-Slavic *edīˀnas
Proto-Slavic *edinъ
Old Polish jeden
Inherited from Proto-Slavic *edinъ. First attested in the 14th century.


kto

kto (nominative singular)
kogo (genitive singular)
komu (dative singular)
kogo (accusative singular)
kim (instrumental singular)
kim (locative singular)
chto (alternative)

desc

Polish: kto, chto (Middle Polish, Kuyavia, Podegrodzie, Żywiec), tko (Kuyavia), fto (Podegrodzie)

Silesian: fto, (Western Silesian) chto, (Southern Silesian) gdo, wto, kto

Etymology tree
Proto-Indo-European *kʷ-
Proto-Indo-European *kʷós
Proto-Balto-Slavic *kas
Proto-Indo-European *só
Proto-Balto-Slavic *tas
Proto-Slavic *tъ
Proto-Slavic *to
Proto-Slavic *kъto
Old Polish kto
Inherited from Proto-Slavic *kъto. First attested in the 14th century.

etymon

Kto (qui) miluie pene psalmowe vstawiczne, ne mosze grzecha strogicz

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page I Prol 13:

Kogo podle szebe ma, tego s rzeczø nagaba

1415, Przecław Słota, O zachowaniu się przy stole, Łęczyca, Poznań, line 66:

Ktocz ge chcze szobe zachowacz, bødø gy wszytky milowacz

1415, Przecław Słota, O zachowaniu się przy stole, Łęczyca, Poznań, line 80:

(relative, somewhat indefinite, attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) who; someone

attested in Lesser Poland; Greater Poland; attested in Lesser Poland; Greater Poland


sam

Polish: sam

Silesian: sōm

Etymology tree
Proto-Indo-European *sem-
Proto-Indo-European *somh₁ós
Proto-Slavic *samъ
Old Polish sam
Inherited from Proto-Slavic *samъ. First attested in the 14th century.

myself, yourself, himself, etc. (emphatic determiner, used similarly to "no other than" or "the very", as in "I myself")


nic

Polish: nic

Silesian: nic

Inherited from Proto-Slavic *ničьto. First attested in the 14th century.

nics (alternative)
niczs (alternative)
nicso (alternative)
niczso (alternative)


coś

Polish: coś

Silesian: coś

From co + -ś. First attested in the 15th century.

A drugdy mv szbygya plecze, a wszdy sza w nyem czosz szlego myecze

1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią], Mierzeniec, Płock, line 462:


ktoś

ktoś (nominative singular)
kogoś (genitive singular)
komuś (dative singular)
kogoś (accusative singular)
kimś (instrumental singular)
kimś (locative singular)

Polish: ktoś, ftosi (Podegrodzie)

Silesian: ftoś, chtoś, gdoś, ktoś

A gdisz pobyegl møsz geden, prziwyodl gy ktosz (quidam) ku mnye

1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 20, 39:

indeterminate personal pronoun; someone, somebody


wy

wy (nominative plural)
was (genitive plural)
wam (dative plural)
wama (dative dual)
was (accusative plural)
wami (instrumental plural)
wama (dual instrumental)
was (locative plural)
wy (plural vocative)

Polish: wy

Silesian: wy

Inherited from Proto-Slavic *vy. First attested in the 14th century.

polite singular second person pronoun; you


jaki

Old Polish: jeki

Polish: jaki

Silesian: jaki

Inherited from Proto-Slavic *jakъ. First attested in the 14th century.

Abiszczye wyedzely, yakym dzywem rozdzely pan Egipskye od Israhelskich (ut sciatis, quanto miraculo dividat dominus Aegyptios et Israel)

1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), section 11,7:

Saul rzecze: Iaka twarz gego (qualis est forma eius)?

1930 [c. 1455], “I Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 28, 14:

introduces a question about a trait; what, what... like

A yaczy tho szly ludze myeszczanye cracovianye!

1462-1463, Wiersz o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego, line 1:

Bødze krzyk wyelyky we wszey szemy egipskyey, yaky gest nye bil drzewyey (clamor magnus..., qualis nec ante fuit)

1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), section 11,6:

Vczeczmi szø k ne szauitagøcz gø thø to modlithfø, gakøcz gest gø szauital byl... Gabriel angol

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page 178b:

Mycolay nye ranczil Ianovy takego lysta viprawicz oth op[t]ata, yaky Mychal myal

1950 [1439], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 877, Warsaw:

Iakye slyszelysmy vczynky v Kapharnavm, czyn y thv w oyczysnye thvogyey (quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua Luc 4, 23)

1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 307:

(attested in Lesser Poland, Masovia) introduces a relative clause; that

Yaky oczecz, taky syn (qualis pater, talis filius)

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ath 7:

(attested in Lesser Poland) introduces a predicate sentence; like

Bvnthowanye yakye machinatio aliqua

1882 [Fifteenth century], Emil Kałużniacki, editor, Kleinere altpolnische Texte aus Handschriften des XV. und des Anfangs des XVI. Jahrhunderts, page 274:


taki

Polish: taki

Silesian: taki

Inherited from Proto-Slavic *takъ. First attested in 1360.

some, certain, a (of something unidentified)


drugi

Polish: drugi

Silesian: drugi

Inherited from Proto-Slavic *drȗgъ. First attested in the 14th century.


gdzie

Etymology tree
Proto-Indo-European *kú
Proto-Indo-European *dʰeh₁-?
Proto-Indo-European *-dʰe
Proto-Indo-European *kúdʰe
Proto-Balto-Slavic *kúde
Proto-Slavic *kъde
Old Polish gdzie
Inherited from Proto-Slavic *kъde. First attested in the 14th century.


się

siebie (genitive)
się (genitive)
sobie (dative)
siebie (accusative)
się (accusative)
sobą (instrumental)
sobie (locative)
siebie (alternative)

Polish: się

Silesian: sie

Inherited from Proto-Slavic *sę, from Proto-Balto-Slavic *sen, from Proto-Indo-European *swé. First attested in the 14th century.


wszelki

Polish: wszelki

Silesian: wszelki

From a phonetic reduction of wszelaki from frequent use, as well as from a general reduction of -Vli- > Vl- (compare Old Polish wielki, albo), from Proto-Slavic *vьšelijakъ. First attested in the 14th century.

Taky starostha, rzanczcza albo wschelky vrzandnyk (quisquis officialis) wschitka gymyenya yego ma dacz na rankoyemstwo

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 111:

Y ne *panvye mne wszelka krzywda (omnis iniustitia)

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 118, 133:

(attested in Masovia, Lesser Poland) any, whichever; (in negated sentences) no, none

attested in Masovia; Lesser Poland; attested in Masovia; Lesser Poland


który

desc

Polish: który, chtóry, chtury, tkóry (Kuyavia), chtory, ftory (Podegrodzie)

Silesian: ftory, ktōry

Inherited from Proto-Slavic *kotorъjь. First attested in the 14th century. Cognate with Latin uter, Ancient Greek πότερος (póteros), Old English hwæþer.

chtóry (alternative)
ftóry (alternative)
tkóry (alternative)

interrogative pronoun, referring to a number of choices; what, which one


mój

Polish: mój

Silesian: mōj

Inherited from Proto-Slavic *mojь. First attested in the 14th century.

first person possessive pronoun; my, mine


nasz

Polish: nasz

Silesian: nasz

Inherited from Proto-Slavic *našь. First attested in 1389.

(possessive) first person plural possessive pronoun; our

(possessive) royal first person singular possessive pronoun, used by royalty; our


wiele

Polish: wiele, wiela (Southern Greater Poland, Podegrodzie, Żywiec)

Silesian: wiele, wiela, wjela (Steuer's Silesian Alphabet)

Inherited from Proto-Slavic *velь. First attested in the 14th century.


kamo

Kamo poydø... a kamo od oblycza twego vczekø (quo ibo... et quo a facie tua fugiam)?

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 138, 6:

Tego na Sbroslawa szalugø, gdzesz mi mego czloueka gøl..., potem gi wodl do mego kmecza i tamo gy pøthal a w them ne wem, kamo gi dzal

1897 [1394], Teki Adolfa Pawińskiego, volume III, number 3470, Łęczyca Land:

(attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) where (to which place)


gdy

Inherited from Proto-Slavic *kъdy. First attested in the 14th century.

Nasiczon bødø, gdi se pokasze slawa twoia (cum apparuerit gloria tua)

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 16, 17:

Gdy przyda namyleyszy k thobye, tedy barszo szeczknyesz szobye

1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią], Mierzeniec, Płock, line 61:

A gdy szye to przedanye stalo v Yerusalem, ... potenczass (leg. pod ten czas) lepak slonce pomyrzklo

Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa, page 516:

Potem, gdy gescze gey lata nye byly wyszly (dum adhuc esset iunior annis), gest yą dal za mąsz

1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I, Lesser Poland, page 26:

(attested in Lesser Poland, Masovia) as soon as


każdy

Polish: każdy

Silesian: każdy

From Post Proto-Slavic *kažьdъ, from Proto-Slavic *kažьde. First attested in 1301–1350.

Zmouil sin bozi sloua uelmy znamenita, gimis casdø dusø zbosnø pobuda

c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie, Miechów, page br 4:

Gospodne..., wrocisz kaszdemu (unicuique) podlug dzal iego

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 61, 11:

Geden kaszdi (unusquisque) za swoy grzech vmrze

1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), section 24,16:

Prosznoscy molwili sø kaszdi ku swemu blisznemu (vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum)

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 11, 2:

Kaszdi przychodzen (omnis alienigena) nye bødzye geszcz gego

1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), section 12,43:

[Day mylosczyvy pokoy] w kaszdych *dynow naszych (in diebus nostris)

1413–1414, Kanon mszy św., Canon missae., volume I, Iłża, page 263:

(in negated sentences, attested in Lesser Poland) no, none

The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:

Czemv szye na mye gnyevaczye, yzem kazdego czlovyeka (totum hominem Jo 7, 23) vzdrovyl v sobota

Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa, page 433:


skąd

Polish: skąd

Silesian: skōnd

Inherited from Proto-Slavic *jьz kǫdu. By surface analysis, univerbation of z + kąd. First attested in 1418.

surf

A skąd tho mnye (et unde hoc mihi Luc 1, 43), aby przyszla mathuchna pana mego do mnye?

1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 289:

Alye dzyvna rzecz, skąd ym to przyslo, yze movyly, by szye on krolyem czynyl, a on ych krolyem bycz nye chczyal

Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa, page 778:

Ny vye, skąth gemv vrasz prziszedl (unde sibi veniret... laesura)

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 39:

(attested in Masovia) because of what, for what reason, why


twój

Polish: twój

Silesian: twōj

Inherited from Proto-Slavic *tvojь. First attested in the 14th century.

singular second person possessive pronoun; your, yours; thy, thine


nikt

nikt (nominative singular)
nikogo (genitive singular)
nikomu (dative singular)
nikogo (accusative singular)
nikim (instrumental singular)
nikim (locative singular)

Polish: nikt

Silesian: nikt

Clipping of Proto-Slavic *nikъto. By surface analysis, ni- + kto. First attested in the 14th century.


wasz

Polish: wasz

Silesian: wasz

Inherited from Proto-Slavic *vašь. First attested in the 14th century.

Proszyemy vasey vyelebnosczy (magnitudinem vestram), aby yemv kazal stacz przed tvoy stolecz

Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa, page 750:


swój

Polish: swój

Silesian: swōj

Inherited from Proto-Slavic *svojь. First attested in the 14th century.

reflexive-possessive pronoun one's own; my, his, her, its, our, your, their


kilko

desc

Polish: kilka, kilko, kielko, kielka, kolko, koliko (Middle Polish), kila (Far Masovian, Przemyśl, Western Lublin, Eastern Lublin, Lublin Voivodeship), kilo (Eastern Kraków, Gmina Stopnica)

Silesian: kilka, kela (Cieszyn)

Inherited from Proto-Slavic *koliko. First attested in the end of the 14th century.

etydate

A po kylko dny (post aliquot dies)... Maczey... zaplaczil thy pyenyądze

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 51:

(attested in Masovia) more than two but less than ten (a quantity from three to nine); several; few

Kelko gest dnwo (pro dnow, quot sunt dies) slvghy twego?

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page 118:

Kelco zglobyl se iest neprzyaczel w swøtem (quanta malignatus est inimicus in sancto)!

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 73, 4:

(interrogative, attested in Lesser Poland) how many?

Kelko sliszeli y poznaly iesmi ie (quanta audivimus et cognovimus ea) y oczczowe naszi powadali sø nam, ne sø vtaiona od sinow gich

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 77, 3:

Powadali sø nam... powadaiøcz..., kelko kazal oczczom naszim ziawona vczinicz ie sinom swogim, bi poznalo pocolene druge (quanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis)

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 77, 7:

(relative, attested in Lesser Poland) as many as


siebie

siebie (genitive)
się (genitive)
sobie (dative)
siebie (accusative)
się (accusative)
sobą (instrumental)
sobie (locative)

Polish: siebie

Silesian: siebie


niektóry

Polish: niektóry

Silesian: niyftory

From nie- + który. First attested in the 14th century. Compare Latin neuter, English neither.

Panye Yesu Criste..., vyszluchay mye grzeschna, bo nyekthory czasz yest, yz sztworzenye thwe chcze czyebye chwalycz

1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej, Modlitewnik Nawojki, page 75:

Bo sø mne mirne nektorzi molwili (quoniam mihi quidem pacifice loquebantur)

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 34, 23:

Są nyektorzy (nonnulli,), czso rzeczy przeszle y tesz sądem osądzone... navczyly sya wzdzyracz

1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I, Lesser Poland, page 27:

Nyektorzy slyvbovaly srebro, zloto,... a drudzy bogacztwa vyelyka

Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa, page 23:

Gdisby sly duch nektorego cloueka f ten tho blød szauotl, macz gø (sc. Maryję Magdolanę) on takesz f pokucze nasladouacz

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page 14b:

Gdyby... o slodzeystwo... nyekthory drvgego (aliquis alium) w sąnd by chczal poswacz, vstawyamy, aby do roka thilko... myal mocz poswacz

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 33:

Nyekthorzi z naszych slyachczyczow (quidam ex nostris nobilibus)... ny pod czyyą chorąngwyą... stanowycz szą obykli

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 21:

Yako ya nye bral... czla... sz myesczan groczsky[ch], na nyektorem po groschu, na nyektorem po polgroschu

1879 [c. 1500], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis, Masovia, page LXVII:

(attested in Lesser Poland, Masovia) some (not all; certain number, at least two)


nieco

Inherited from Proto-Slavic *něčьso. By surface analysis, nie- + co. First attested in the 15th century.

niecso (alternative)
nieczso (alternative)

By mya chczalą trocha slvchacz, chczalbych czya nyeczo pytacz

1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią], Mierzeniec, Płock, line 296:

Day nam vczucz nyeczo thwey mąky

1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski, Krakow, Brodnia, page 64a:

A then tho vybiracz, gdy zbyerze nyeczo pyenyądzy (qui pecuniam huiusmodi colligat)..., thy tho pyenyądze ma rozdzyelaczi... myedzy braczyą

1892 [1484], Hieronim Łopaciński, editor, Reguła trzeciego zakonu św. Franciszka i drobniejsze zabytki języka polskiego z końca w. XV i początku XVI, Krakow, page 718:

A dlatego on (sc. Jesus) byl kraszy, bo byl nyeczo rumyon od sloncza (in eo sol rubedinem modicam paravit)

Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa, page 148:

(attested in Masovia, Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) some, a little [with genitive ‘of what’]


wszystek

desc

Polish: wszystek, wsyćki, wszyćki (Przemyśl)

Silesian: wszystek

→ Kashubian: wszëtek, wszëstek

From wiesz + -ystek. First attested in 1413.

wszyściek (alternative)
wszytek (alternative)
szwszytek (alternative)
szwytek (alternative)
szytek (alternative)
wszwytek (alternative)


cóż

Etymology tree
Proto-Indo-European *kʷísder.
Proto-Slavic *česo
Old Polish czso
Proto-Balto-Slavic *ge
Proto-Slavic *že
Old Polish -ż
Old Polish cóż
From co + -ż. First attested in 1301–1350. Compare Old Czech což and Old Slovak čož.

etymon

V cemze ty clouece mozez buiach?

c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie, Miechów, page cv 4:

Quid verborum circuitu immoramur y czos tho vyele mova myąskamy

c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 111r:

(emphatic, interrogative, attested in Lesser Poland, Greater Poland) what

Pamąthay tho, czosz ya thobe uelą, by *czil... nedzelą

15th century, Dekalog - Dziesięcioro przykazań bożych - Decem praecepta Dei, volume III, number 3:

Ya tuthą gayą sząd y zapowyedam, czosz sprawnye zapowyedacz mam

1886 [c. 1455-1460], Emil Kałużniacki, editor, Die polnische Recension der Magdeburger Urtheile und die einschlägigen deutschen, lateinischen und czechischen Sammlungen, page 309:

Y vcinili sø synowye israelsci podle czosz przicazal gim pan (iuxta omnia, quae mandaverat dominus)

1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 2, 34:

Ale czosz gest gedno vislo s twich vst, spelnisz a vczinisz, czoszesz slvbil (quod autem semel egressum est de labiis tuis, observabis et facies sicut promisisti) panv bogv twemv

1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 23, 23:

Wydzalo szą naszim slachcziczom w *wyeczom wylgem, czsosz y my vstawyamy wyekvyscze dzyrzecz (visum extitit nostris nobilibus in colloquio generali, quod et nos decernimus perpetuo observandum), abi... vsilnyczi dzewycz... prawem polskim... povynny bili bycz othpovyedzecz

1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 43:

Nyczs szelonego na drzewynye nye ostalo y na szelynye szemskyey (in herbis terrae) po wszem Egipczye. Przeczsze to wyelmy *szpyesznoszcz (pro szpyesznye, quam ob rem festinus) ffarao zawola Moyszesza

1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 10, 16:

(emphatic, relative, attested in Masovia) what, which

Balwan[o]wye... sø dyabl[i], gysz se wszemy s tymy, czsosz sye gy[m] modlyø y w nye wyerzø, wyecznem[u] ognyv przisødzeny bødø

1896 [Middle of the 15th century], Lucjan Malinowski, editor, Żywot świętego Błażeja. Zabytek języka polskiego z początku wieku XV,, page 320:

Lasschota yesd s naschey krwe poszedl y naschego sczita, zawolanya Grzimaly, czos nosza trzi veze na sczicze

1878-1889 [1430], Archiwum Komisji Historycznej, volume III, Greater Poland, page 339:

Swyanthokussedlnyczi: czosch posfątnymy rzeczamy a na posfątnich myesczach gvslą, arioli

1901 [End of the 15th century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 140:

Ach krolu wyeliki nasch, czosz czy dzeyą Maschyasz, prziday rosvmv k mey rzeczi

1451-1455, Legenda o świętym Aleksym, line 2:

Tym, czsoschs my pamyøtamy, wschithkym... myesczcze ochlodzenya, swatlosczy y pokoyv, aby dal, proszymy

1426, Kanon mszy św., Canon missae., volume IV, page 315:

(emphatic, relative, attested in Greater Poland) who, which

Mamy chouacz thy to dary, chosz szø nam darmo dany

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page 171b:

Passek rzekl *Micolaemi, czos bil s gego strony

1861 [1398], Pismo poświęcone naukom, sztukom i przemysłowi, volume III, Biblioteka Warszawska, page 34:

Thy to trzy kroleue, choszcy szø oni na fchod sluncza swa krolefstwa bily mely

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page 2:

Sbauiczel gest bil narodzyl s krolefniy nebeske..., choscy on ten tho svath othkupicz ma

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page 1a:

Szara slubila vipravicz Crzczona s tego røkoyemsthwa, czosz gy ye mansz wrøczil

1887, 1889 [1398], Józef Lekszycki, editor, Die ältesten großpolnischen Grodbücher, volume II, number 2180, Pyzdry, Gniezno, Kościan:

Xpc svøtego Gana... gestcy gy on byl svim nauøthsiim skarbem daroual bil, a tho choscy gest gy on byl mal

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page 180b:

Poslalcy gest on byl po gednø krolefnø, choszcy gest ge bylo tho *ymo Sybilla dzano

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page 5a:

Maria... szadnego penødza ne gestcy ona bila mala, chos bicz ona szobe gospodø... szan bila nagøla

Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie, Krakow, page 3b:

The dzedzini, czosz u Nawogia wicupil, te dzedzini ne dodal tako wele, iako slusebnik vidzal

1880-1894 [1405], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności, volume III, Krakow, Czchów, page 195:

Pomnyal yest... slowa, yesz rozkazal w tyssøcz pokolenyv, czsozz vlozzil yest kv Abrahamowy (quod disposuit ad Abraham)

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 104, 9:

Gesth to Niccolayowo Nyevrzadowo, tsos dzersal gest rola ode czstr lath

1880-1894 [1444], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności, volume III, Krakow, page 333:

(emphatic, relative, of adjectives, attested in Lesser Poland, Greater Poland) which, what

Nawroczy kvpczovi, czosz zbiwa laat (reddet emptori, quod reliquum est annorum)

1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 25, 52:

A gdysz to twogy bogowye byly, czemusz tego, czso sye gym stalo, nye wyedzely?

1896 [Middle of the 15th century], Lucjan Malinowski, editor, Żywot świętego Błażeja. Zabytek języka polskiego z początku wieku XV,, page 322:


cóż

Polish: cóż

Silesian: cōż

Expurgans innocenciam suam al. szwoyą nyevynoscz, czosch byla obwyny[o]na o bothy *zyamischowa

1923 [1478], Helena Polaczkówna, editor, Najstarsza księga sądowa wsi Trześniowa 1419-1609, Trześniów, Podkarpackie Voivodeship, page 100:

(emphatic, attested in Lesser Poland) because


ów

Polish: ów

Inherited from Proto-Slavic *ovъ. First attested in the 15th century.

Ludzye dny wyessyole y ludzi wyelbyą a blogoslawyą, a on (sc. Jezus) zalostne a placzącze, a owi zassyą przeclina

1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXII, page 236:

Tedi *szi zaloba stala ot pana sandczego na owo yste pirwe menone w to slowo, eszbichø nan prziechali gwaltem

1872 [1402], Konstanty Małkowski, editor, Przegląd najdawniejszych pomników języka polskiego, page 118:

A ow, ktory by byl blyzszy kv dzedzynye..., mylczy a rzeczy nye pocznye, tedy vstawiamy

1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I, Lesser Poland, page 24:

(attested in Lesser Poland) remote object terminer; that


czso

Etymology tree
Proto-Indo-European *kʷísder.
Proto-Slavic *česo
Old Polish czso
Inherited from Proto-Slavic *čьso, genitive case of *čь and *čьto. First attested in the 14th century.

subordinate clause
subordinate clause#English


kiegdy

Polish: kiedy

Silesian: kedy

Inherited from Proto-Slavic *kъgъdy. First attested in the 14th century.


jakże

Polish: jakże

From jak + -że. First attested in c. 1455.

Wrog møzoboystwa vinyen bødze, przirodzoni zabitego natichmyast, jakze by nalasl, zadavi gy

1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 35, 21:


cso

(international standards) ISO 639-3 language code for Sochiapam Chinantec.

Wiktionary’s coverage of Sochiapam Chinantec terms


żadny

desctree

Polish: żaden, żadny, żadzien (Middle Polish)
→ Belarusian: жа́дны (žádny)
→ Ukrainian: жо́дний (žódnyj)

Silesian: żŏdyn

Uncertain. Perhaps a reduction of *ni *že *edinъ (“not one”), or possibly from żędać + -ny, with constructions such as nie było tam żądnego człowieka (lit. “the wanted person was not there”) being reinterpreted as “no person was there”, where the form with -a would have been the result of Old Czech influence, making żądny native. First attested in the 14th century. Compare Old Czech žádný.

żadni (alternative)
żądni (alternative)
żądny (alternative)


kąd

Inherited from Proto-Slavic *kǫda. First attested in 1404.

Kød yedzem, za tosmi przisangali

1960 [1404], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 288, Pyzdry:

Jaco czssom ial albo chodzil, tom jal albo chodzil tąd, kąd yest prawa granicza

1967 [1420], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 857, Kościan:

Jaco kand yedzem albo gydzem, tand yest prawa granicza

1967 [1422], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 969, Kościan:

(interrogative, relative, attested in Greater Poland) which way, to where, whither


prokni

Myloszyerdze twoye za mnø poydze proknych dny (omnibus diebus, Fl: wszelikych dnow) zywota mego

1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski, Greater Poland, page 22:


któż

Polish: któż

Etymology tree
Proto-Indo-European *kʷ-
Proto-Indo-European *kʷós
Proto-Balto-Slavic *kas
Proto-Indo-European *só
Proto-Balto-Slavic *tas
Proto-Slavic *tъ
Proto-Slavic *to
Proto-Slavic *kъto
Old Polish kto
Proto-Balto-Slavic *ge
Proto-Slavic *že
Old Polish -ż
Old Polish któż
From kto + -ż. First attested in the 14th century. Compare Old Czech ktož.

etymon

Ach, myly bosse, kthoz v cyebye bycz mosse?

1876-1929 [1413-4], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie, volume 14, page 502:

Ktosz chcze przeto zbawon bycz, tako o troyczy rozvmey

1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ath 26:

To to gest prawo kaplanske w lvdv y od tich, ktosz offyervge obyati swe

1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka), 18, 3: