балға

head

балға • (balğa)

ba-noun

балға • (balğa)

balğa (romanization)
балға (absolute singular)
балғалар (absolute plural)
балғаның (definite genitive singular)
балғаларҙың (definite genitive plural)
балғаға (dative singular)
балғаларға (dative plural)
балғаны (accusative definite singular)
балғаларҙы (accusative definite plural)
балғала (locative singular)
балғаларҙа (locative plural)
балғанан (ablative singular)
балғаларҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *balka (“hammer”). Compare Proto-Mongolic *haluka (“hammer”), Proto-Tungusic *palụka (“hammer”).
Cognate with Kazakh балға (balğa),
Kyrgyz балка (balka),
Uzbek bolg'a, etc.


селдә

head

селдә • (seldə)

ba-noun

селдә • (seldə)

seldə (romanization)
селдә (absolute singular)
селдәләр (absolute plural)
селдәнең (definite genitive singular)
селдәләрҙең (definite genitive plural)
селдәгә (dative singular)
селдәләргә (dative plural)
селдәне (accusative definite singular)
селдәләрҙе (accusative definite plural)
селдәлә (locative singular)
селдәләрҙә (locative plural)
селдәнән (ablative singular)
селдәләрҙән (ablative plural)

Eastern Bashkir form of Standard селлә (sellə),
from Persian چله (čelle), from
Persian چهل (čehel, “forty”).
Compare cognates:
Kazakh шілде (şılde),
Kyrgyz чилде (cilde).

the hottest part of the year (40 days, 25 June through 5 August)

the coldest part of the year (40 days, 25 December 5 February)


болан

bolan (romanization)
болан (absolute singular)
боландар (absolute plural)
боландың (definite genitive singular)
боландарҙың (definite genitive plural)
боланға (dative singular)
боландарға (dative plural)
боланды (accusative definite singular)
боландарҙы (accusative definite plural)
боланда (locative singular)
боландарҙа (locative plural)
боландан (ablative singular)
боландарҙан (ablative plural)

From Proto-Turkic *bulan (“elk, Alces alces”).
Cognate with
Kazakh бұлан (būlan, “elk”),
Khakas пулан (pulan, “elk”),
Tuvan булан (bulan, “elk”).

inh

(Eastern Bashkir) moose (U.S.), elk (British), Alces alces


Талғат

head

Талғат • (Talğat)

Talğat (romanization)
Талғат (absolute singular-only)
Талғаттың (definite genitive singular-only)
Талғатҡа (dative singular-only)
Талғатты (accusative definite singular-only)
Талғатта (locative singular-only)
Талғаттан (ablative singular-only)

From Arabic طَلْعَة (ṭalʕa, “look, appearance”).

der

Тәлғәт Тәлғәт#Bashkir

a male given name, Eastern Bashkir form of Тәлғәт (Təlğət); Talaat


ауһаҡ

awhaq (romanization)
ауһаҡ (absolute singular)
ауһаҡтар (absolute plural)
ауһаҡтың (definite genitive singular)
ауһаҡтарҙың (definite genitive plural)
ауһаҡҡа (dative singular)
ауһаҡтарға (dative plural)
ауһаҡты (accusative definite singular)
ауһаҡтарҙы (accusative definite plural)
ауһаҡта (locative singular)
ауһаҡтарҙа (locative plural)
ауһаҡтан (ablative singular)
ауһаҡтарҙан (ablative plural)

Populus tremula
Populus tremula#Translingual

(Eastern Bashkir) aspen, Populus tremula


тоҡор

Cognate with
Kazakh тықыр (tyqyr, “short (of wool, hair, grass)”),
Kyrgyz тыкыс (tıkıs, “short and dense (of wool, grass)”).
Further etymology unknown.


төрҙө

head

төрҙө • (törźö)

ba-adj

төрҙө • (törźö)

Eastern Bashkir form of төрлө (törlö).
Compare cognate:
Kyrgyz түрдүү (türdüü, “various”).


ҡыпсыуыр

head

ҡыпсыуыр • (qıpsıwır)

ba-noun

ҡыпсыуыр • (qıpsıwır)

qıpsıwır (romanization)
ҡыпсыуыр (absolute singular)
ҡыпсыуырҙар (absolute plural)
ҡыпсыуырҙың (definite genitive singular)
ҡыпсыуырҙарҙың (definite genitive plural)
ҡыпсыуырға (dative singular)
ҡыпсыуырҙарға (dative plural)
ҡыпсыуырҙы (accusative definite singular)
ҡыпсыуырҙарҙы (accusative definite plural)
ҡыпсыуырҙа (locative singular)
ҡыпсыуырҙарҙа (locative plural)
ҡыпсыуырҙан (ablative singular)
ҡыпсыуырҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

ҡыпсыуырҙарҙың

ҡыпсыуырҙарға

ҡыпсыуырҙарҙы

ҡыпсыуырҙарҙа

ҡыпсыуырҙарҙан

From qïpčï- (“to press together”) (attested e.g. in Kyrgyz, dialectal Tatar), from Proto-Turkic *Kɨp- (“to press together; scissors; tongs”).
See also ҡыпһыуыр (qıphıwır).

der

(Eastern Bashkir) pliers, pincers, tongs, nippers


баған

head

баған • (bağan)

ba-noun

баған • (bağan)

From Proto-Turkic *bakan (“pole, pillar, column”).
Cognate with
Kazakh бақан (baqan, “pole”),
Kyrgyz бакан (bakan, “pillar, pole”), Southern Altai баккан (bakkan).


сығанаҡ

head

сығанаҡ • (sığanaq)

ba-noun

сығанаҡ • (sığanaq)

Мәҡәләләге мәғлүмәт абруйлы сығанаҡтар менән раҫланырға тейеш.

The information in the article must be proved with trustworthy sources.

Məqələləge məğlümət abruylı sığanaqtar menən raślanırğa teyeş.

Урта быуат яҙма сығанаҡтарына таянып, ғалим урындағы суфыйсылыҡ традицияһын өйрәнә.

Drawing on medieval written sources, the scholar explores the local tradition of Sufism.

Urta bıwat yaźma sığanaqtarına tayanıp, ğalim urındağı sufıysılıq traditsiyahın öyrənə.

Ысынбарлыҡҡа тап килгән, булып торған хәлдәрҙе оператив сағылдырған Интернет-сығанаҡтарға ихтыяж көндән-көн артасаҡ.

Day after day, the need will grow for online sources that correspond to reality (and) promptly represent occurring events.

Isınbarlıqqa tap kilgən, bulıp torğan xəldərźe operativ sağıldırğan İnternet-sığanaqtarğa ixtıyaj köndən-kön artasaq.


сығанаҡ

head

сығанаҡ • (sığanaq)

ba-noun

сығанаҡ • (sığanaq)

sığanaq (romanization)
сығанаҡ (absolute singular)
сығанаҡтар (absolute plural)
сығанаҡтың (definite genitive singular)
сығанаҡтарҙың (definite genitive plural)
сығанаҡҡа (dative singular)
сығанаҡтарға (dative plural)
сығанаҡты (accusative definite singular)
сығанаҡтарҙы (accusative definite plural)
сығанаҡта (locative singular)
сығанаҡтарҙа (locative plural)
сығанаҡтан (ablative singular)
сығанаҡтарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

сығанаҡтарҙың

сығанаҡтарға

сығанаҡтарҙы

сығанаҡтарҙа

сығанаҡтарҙан

From Proto-Turkic *čɨkanak (“forearm; elbow”).
Cognate with
Kyrgyz чыканак (cıkanak),
Southern Altai чаганак (čaganak),
Khakas чығанах (çığanax),
Tofa чеъһенэк (če'henäk),
Uyghur جەينەك (jeynek, “elbow”),
etc.


тыңдау

Eastern Bashkir form of Standard тыңлау (tıñlaw),
from Proto-Turkic *tïŋla- (“to listen”).
Compare cognates:
Kazakh тыңдау (tyñdau),
Southern Altai тыҥда- (tïŋda-, “to listen”).

cog

Улым, һиңә әйтәм, килен, һиң тыңда.

my son, I'm telling you, daughter-in-law, you listen.


маңдай

head

маңдай • (mañday)

ba-noun

маңдай • (mañday)

mañday (romanization)
маңдай (absolute singular)
маңдайҙар (absolute plural)
маңдайҙың (definite genitive singular)
маңдайҙарҙың (definite genitive plural)
маңдайға (dative singular)
маңдайҙарға (dative plural)
маңдайҙы (accusative definite singular)
маңдайҙарҙы (accusative definite plural)
маңдайҙа (locative singular)
маңдайҙарҙа (locative plural)
маңдайҙан (ablative singular)
маңдайҙарҙан (ablative plural)

ba-decl-noun

маңдайҙарҙың

маңдайҙарҙан

маңлай маңлай#Bashkir

(Eastern Bashkir) Alternative form of маңлай (mañlay, “forehead”)


Аллам һаҡтаһын

head

Аллам һаҡтаһын • (Allam haqtahın)

Аллам һаҡлаһын
Аллам һаҡлаһын#Bashkir

Eastern Bashkir form of Аллам һаҡлаһын (Allam haqlahın); may Allah save me from that; God forbid


бикте

From *beklig (“locked”), from *bek "lock".
Cognate with
Old Uyghur [script needed] (beklig, “locked”);
Southern Altai бектӱ (bektü),
Khakas пиктіг (piktìg),
Shor пектиг (“locked”).


әбей

head

әбей • (əbey)

ba-noun

әбей • (əbey)

əbey (romanization)
әбей (absolute singular)
әбейҙәр (absolute plural)
әбейҙең (definite genitive singular)
әбейҙәрҙең (definite genitive plural)
әбейгә (dative singular)
әбейҙәргә (dative plural)
әбейҙе (accusative definite singular)
әбейҙәрҙе (accusative definite plural)
әбейҙә (locative singular)
әбейҙәрҙә (locative plural)
әбейҙән (ablative singular)
әбейҙәрҙән (ablative plural)

A front vowel parallel to Proto-Turkic *apa (“mother, elder sister, aunt”). Front row variant äbey is recent and may have a Mongolian origin. For more see апай (apay).

инәй

Бер ауылда ярлы ғына әбей йәшәгән, аның Йәнтимер исемле 12 йәшле улы булған ти.
Ber awılda yarlı ğına əbey yəşəgən, anıñ Yəntimer isemle 12 yəşle ulı bulğan ti.
A rather poor old woman lived in a village; she had a 12-year-old son called Yäntimer.

(family term) the elder sister of the speaker's father or mother

(Eastern Bashkir, North-Western Bashkir) an address to a woman older than the speaker's mother


инәй

head

инәй • (inəy)

ba-noun

инәй • (inəy)

inəy (romanization)
инәй (absolute singular)
инәйҙәр (absolute plural)
инәйҙең (definite genitive singular)
инәйҙәрҙең (definite genitive plural)
инәйгә (dative singular)
инәйҙәргә (dative plural)
инәйҙе (accusative definite singular)
инәйҙәрҙе (accusative definite plural)
инәйҙә (locative singular)
инәйҙәрҙә (locative plural)
инәйҙән (ablative singular)
инәйҙәрҙән (ablative plural)

from Proto-Turkic *eńe (“mother”), a front vowel parallel to *ana (“mother”).
Cognate with Tatar әни (äni, “mother”), Siberian Tatar инә (“mother”), Kyrgyz эне (ene, “mother”), Southern Altai эне (ene, “mother”), Kazakh ене (ene, “mother-in-law”), Yakut ийе (iye, “mother”); Khakas иней (iney, “old woman”), etc.

әбей

address to a woman older than the speaker's mother; North-Western Bashkir

(Standard, Southern Bashkir) an address to a woman older than the speaker's mother


көстө

head

көстө • (köstö)

ba-adj

көстө • (köstö)

Eastern Bashkir form of көслө (köslö).
From *küčtüg, a regional ('East Turkic') version of *küčlüg "strong", from Common Turkic *kǖč (“force”) + +lüg "affix of possession or quality".
Compare some 'East Turkic' cognates: Kazakh күшті (küştı), Kyrgyz күчтүү (küctüü), Southern Altai кӱчтӱ (küčtü), Khakas кӱстіг (küstìg), Tuvan күштүг (küştüg), Yakut күүстээх (küüsteeq, “strong”). See more cognates at көслө (köslö).


шишә

head

шишә • (şişə)

ba-noun

шишә • (şişə)

şişə (romanization)
шишә (absolute singular)
шишәләр (absolute plural)
шишәнең (definite genitive singular)
шишәләрҙең (definite genitive plural)
шишәгә (dative singular)
шишәләргә (dative plural)
шишәне (accusative definite singular)
шишәләрҙе (accusative definite plural)
шишәлә (locative singular)
шишәләрҙә (locative plural)
шишәнән (ablative singular)
шишәләрҙән (ablative plural)

From Persian شیشه (šiše, “glass”). Doublet of Standard Bashkir шешә (şeşə, “bottle”).


орҙоҡ

head

орҙоҡ • (orźoq)

ba-noun

орҙоҡ • (orźoq)

orźoq (romanization)
орҙоҡ (absolute singular)
орҙоҡлар (absolute plural)
орҙоҡноң (definite genitive singular)
орҙоҡларҙың (definite genitive plural)
орҙоҡға (dative singular)
орҙоҡларға (dative plural)
орҙоҡно (accusative definite singular)
орҙоҡларҙы (accusative definite plural)
орҙоҡла (locative singular)
орҙоҡларҙа (locative plural)
орҙоҡнан (ablative singular)
орҙоҡларҙан (ablative plural)

Eastern Bashkir form of standard орлоҡ (orloq),
From Proto-Turkic *urluk (“seed”).


быуай

head

быуай • (bıway)

ba-noun

быуай • (bıway)

bıway (romanization)
быуай (absolute singular)
быуайҙар (absolute plural)
быуайҙың (definite genitive singular)
быуайҙарҙың (definite genitive plural)
быуайға (dative singular)
быуайҙарға (dative plural)
быуайҙы (accusative definite singular)
быуайҙарҙы (accusative definite plural)
быуайҙа (locative singular)
быуайҙарҙа (locative plural)
быуайҙан (ablative singular)
быуайҙарҙан (ablative plural)

(Eastern Bashkir) old man older than the speaker's father

(Eastern Bashkir, family term) the elder brother of the speaker's father or mother; older uncle


уңайҙы

head

уңайҙы • (uñayźı)

ba-adj

уңайҙы • (uñayźı)


балдар

Eastern Bashkir plural form of бала: children


йоҡтау

Eastern Bashkir form of Standard йоҡлау (yoqlaw),
from *ūdïkla- (“to sleep”).
Compare cognates:
Kazakh ұйықтау (ūiyqtau), Kyrgyz укта- (ukta-), Southern Altai уйуктаар (uyuktaar, “to sleep”).

cog

Йоҡтамай эштәү кешене баҙата. (East)


һөйҙәү

Eastern Bashkir form of Standard һөйләү (höyləw).

Нимәгә юҡты һөйҙәйең?

Миңә вис дөрөҫөн һөйҙәне.


эштәү

Eastern Bashkir form of Standard эшләү (eşləw) (see there for more).
From *iš-lä- (“to do; make, produce; work”), from Proto-Turkic *īĺč (“work, act, deed”).
Compare with
Kazakh істеу (ısteu),
Kyrgyz иште- (işte-),
Southern Altai иштеер (išteer),
Chulym иштӓн-,
Shor иште- (“to work, make”), etc.


баштау

Eastern Bashkir form of Standard башлау (başlaw) (see there for more).
Compare with
Kazakh бастау (bastau),
Kyrgyz башта- (başta-),
Southern Altai башта- (bašta-),
Khakas паста- (pasta-),
Chulym башта- (“to begin”).

(transitive, intransitive) to begin (sth., to do sth.)


әйҙәнеү

Eastern Bashkir form of Standard әйләнеү (əylənew) (see there for more).


һаҡтау

Eastern Bashkir form of standard һаҡлау (haqlaw).
Compare to
Kazakh сақтау (saqtau),
Kyrgyz сактоо (saktoo),
Southern Altai сакта- (sakta-, “to keep, preserve”),