атын

head

атын • (atın)

sah-adj

атын • (atın)

From Proto-Turkic *adï- (“separate”), cognate with Karakhanid [script needed] (aδïn). Compare Yakut атыр (atır, “to separate”).


икки

From Proto-Turkic *ẹk(k)i (“two”). Cognate with Dolgan икки, Turkish iki, etc.

sah:Икки (ахсаан)

кинилэр икки


тула

куорат тулата


тула

сири тула айан

остуолу тула олор

тула көт

to flatter or fawn over (literally, to fly around)


суох

From earlier *čōq < *ǰōq, from Proto-Turkic *jōq (“there is no”).
Cognate with Tuvan чок (çok), Khakas чох (çox), Shor чоқ (čoq), Southern Altai јок (ǰok), Kazakh жоқ (joq), Turkish yok, etc.


бүтэй

head

бүтэй • (bütey)


бүтэй

бүтэй • (bütey)

sah-noun

бүтэй • (bütey)


бүтэй

head

бүтэй • (bütey)


бөҕө

бөҕө • (böğö)

From a Mongolic language, from Proto-Mongolic *bekü (“firm, hard, solid, fighter, strong man”).
Compare Mongolian бөх (böx).


кэлин

See synonyms at хойут (qoyut).


иһин

From Proto-Turkic *üčün.
cognates
Cognate with Turkish için, Azerbaijani üçün, Uzbek uchun, Uyghur ئۈچۈن (üchün), Kazakh үшін (üşın), and Bashkir өсөн (ösön).

because of, due to, for the sake of, for


иһигэр

From Proto-Turkic *ič. See also ис (is, “interior”).


кытта

head

кытта • (kıtta)


кытары

кытары • (kıtarı)


туора

See Bashkir тура (tura) for a lengthy list of cognates, and see also Proto-Turkic *tüŕ (“straight, even”).

оҕуһу туора миин


утары

утары • (utarı)


диэри

(with a noun in the dative case) up to, until


иннинэ

бырааһынньык икки хонук иннинэ


хойут

Тохсунньуттан хойут


кэннэ

үлэ кэннэ атын да дьарыктаах

(following a noun) in addition to, as well as, besides


ураты

ураты • (uratı)

ураты оҕо


ураты

ураты • (uratı)

киниттэн ураты, биһигиттэн ураты

(with abl.) except, besides, but (i.e. none but, all but, etc.)


ордук

From орт (ort, “to remain, to be left over”).


сэргэ

Related with Buryat сэргэ (serge). Perhaps compare Yakut сүрдьүгэс (sürjüges, “pole serving as a basis for a fence”).

m+

(equestrianism) tethering post, hitching post (used to tie a horse, as well as a symbol of traditional Yakut horse breeding)


анныгар

head

анныгар • (annıgar)

From алын (alın, “lower”). Cognate with Dolgan ааныгар (“below”, adverb).

уу анныгар олорор харамай


төгүл

төгүл • (tögül)

sah-noun

төгүл • (tögül)

Compare Bashkir тапҡыр (tapqır, “time, occurrence”).


курдук

муора курдук

алмаас курдук кытаанах

(with a number or time word) about, approximately

(with a verb, sometimes expresses uncertainty) as, as if


аайы

head

аайы • (aayı)

From the same root as аах (aaq, “to count”). See the discussion at Bashkir һайын (hayın, “every, every time”), and see also Proto-Turkic *sāyïn (“every”).

m+

күн аайы


аҕай

head

аҕай • (ağay)


тахса

сүүрбэттэн тахса киһи кэлбит


быһа

быһа • (bıha)

From быс (bıs, “to cut”). In a similar semantic vein, Latin caedō (“I cut”) ultimately led to English precisely.

үс хонугу быһа

күнү быһа

ыйы быһа


быстыҥа

быстыҥа • (bıstıña)

чаас быстыҥа


диэки

Ultimately from Proto-Turkic *tak-. Cognate to Old Uyghur [script needed] (tegi), Kyrgyz -деги (-degi), etc.

(with the -н form of a verb, followed by another verb) as soon as


дылы

дылы • (dılı)

(with a noun in the dative case)
up to, until


саҕана

саҕана • (sağana)


устата

Originally the possessive of уста (usta, “length”), which it can still mean. It does not take the dative ending, but functions as a true postposition. This in turn means that the noun it modifies does not need a different case ending.

сайын устата

хас да хонук устата

сүүрбэ сыл устата

for, throughout (a given length of time)

үлэлээбитин устата куруутун хайҕанара


кэннигэр

From кэнники (kenniki, “last, later”). See also кэннэ (kenne).

See synonyms at хойут (qoyut).

кинилэр кэннилэригэр

эбиэт кэннигэр


өттүгэр

өттүгэр • (öttüger)

киэһэ өттүгэр

кэлэр өттүгэр

in the future (literally, in (what) is coming)

урукку өттүгэр

ол кэлин өттүгэр

сүүс сыл анараа өттүгэр

Expresses a temporal relationship, and can sometimes be translated as in.


соҕус

соҕус • (soğus)


кэнниттэн

сэрии кэнниттэн

ичигэс ардах кэнниттэн сир көҕөрдө

after the warm rain passed, the ground turned green


сыыһа

сыыһа • (sııha)

From сыыс (sııs, “to make a mistake”). Doublet of сыысхал (sıısqal).

(ethics, logic) erroneous, unfair, wrong


сыыһа

сыыһа • (sııha)

See synonyms at мааны (maanı).

оҕом сыыһа

(figurative) (expresses sympathy or affection) dear, little, poor

аҕыйах бэрэбинэ сыыһа наада


туһунан

көрсүһүү бэркэ барбытын туһунан суруйбуттар

they wrote that the meeting went very well

körsühüü berke barbıtın tuhunan suruybuttar


туһугар

кинилэргэ көмөлөһөргүт туһугар тугу эмит биэриэ этибит

due to the fact that you will help them, we can give something

kinilerge kömölöhörgüt tuhugar tugu emit bierie etibit


саҕаттан

саҕаттан • (sağattan)

Ablative of саҕах (sağaq, “horizon”). Metaphorically, "from the horizon (of one's consciousness, and hence passing from view)".

өбүгэлэрбит саҕаттан

ол саҕаттан

тоҕус үйэ саҕаттан

(idiom) since time immemorial (literally, since nine centuries)


эргин

From эргий (ergiy, “to spin, to rotate”). See also эргимтэ (ergimte).

дьиэ эргин

үрэх эргин

киэһэ эргин кэлээр

онус эргин барыа

Тохсунньу эргин

икки чаас эҥин эргин