ἵππος

hippos (transcription)
ὁ ἵππος (nominative singular)
οἱ ἵπποι (nominative plural)
τοῦ ἵππου (genitive singular)
τῶν ἵππων (genitive plural)
τῷ ἵππῳ (dative singular)
τοῖς ἵπποις (dative plural)
τὸν ἵππον (accusative singular)
τοὺς ἵππους (accusative plural)
(ὦ) ἵππε (vocative singular)
(ὦ) ἵπποι (vocative plural)


λύκος

lykos (transcription)
ὁ λύκος (nominative singular)
οἱ λύκοι (nominative plural)
τοῦ λύκου (genitive singular)
τῶν λύκων (genitive plural)
τῷ λύκῳ (dative singular)
τοῖς λύκοις (dative plural)
τὸν λύκον (accusative singular)
τοὺς λύκους (accusative plural)
(ὦ) λύκε (vocative singular)
(ὦ) λύκοι (vocative plural)


ὄνος

seit der Ilias bezeugt; im Mykenischen als o-no überliefert; wahrscheinlich wie lateinischasinus ^(→ la) aus einer Sprache Anatoliens entlehnt, siehe sumerisch𒀲 (anše) ^(→ sux)

onos (transcription)
ὀνάριον (diminutive)
ὀνίδιον (diminutive)
ὁ ὄνος (nominative singular)
οἱ ὄνοι (nominative plural)
τοῦ ὄνου (genitive singular)
τῶν ὄνων (genitive plural)
τῷ ὄνῳ (dative singular)
τοῖς ὄνοις (dative plural)
τὸν ὄνον (accusative singular)
τοὺς ὄνους (accusative plural)
(ὦ) ὄνε (vocative singular)
(ὦ) ὄνοι (vocative plural)

„ὡς δ’ ὅτ’ ὄνος παρ’ ἄρουραν ἰὼν ἐβιήσατο παῖδας / νωθής, ὦι δὴ πολλὰ περὶ ῥόπαλ’ ἀμφὶς ἐάγηι, /κείρει τ’ εἰσελθὼν βαθὺ λήϊον· οἳ δέ τε παῖδες / τύπτουσιν ῥοπάλοισι, βίη δέ τε νηπίη αὐτῶν,“ (Hom. Il. 11,558–561)

Homerus; Martin L. West (Herausgeber): Ilias. 1. Auflage. Volumen alterum Rhapsodias XIII–XXIV et indicem nominum continens, K. G. Saur, München/Leipzig 2000, ISBN 978-3-598-71435-1 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana) , Seite 337.


ὄνος

onos (transcription)
ἡ ὄνος (nominative singular)
αἱ ὄνοι (nominative plural)
τῆς ὄνου (genitive singular)
τῶν ὄνων (genitive plural)
τῇ ὄνῳ (dative singular)
ταῖς ὄνοις (dative plural)
τὴν ὄνον (accusative singular)
τὰς ὄνους (accusative plural)
(ὦ) ὄνε (vocative singular)
(ὦ) ὄνοι (vocative plural)


φάλαγξ

Glied

Anatomie, an Händen und Füßen: Glied, Gelenk

phalanx (transcription)
ἡ φάλαγξ (nominative singular)
αἱ φάλαγγες (nominative plural)
τῆς φάλαγγος (genitive singular)
τῶν φαλάγγων (genitive plural)
τῇ φάλαγγι (dative singular)
ταῖς φάλαγξι(ν) (dative plural)
τὴν φάλαγγα (accusative singular)
τὰς φάλαγγας (accusative plural)
(ὦ) φάλαγξ (vocative singular)
(ὦ) φάλαγγες (vocative plural)


δελφίς

δελφίν (alternative)
delphis (transcription)
ὁ δελφίς (nominative singular)
οἱ δελφῖνες (nominative plural)
τοῦ δελφῖνος (genitive singular)
τῶν δελφίνων (genitive plural)
τῷ δελφῖνι (dative singular)
τοῖς δελφῖσι(ν) (dative plural)
τὸν δελφῖνα (accusative singular)
τοὺς δελφῖνας (accusative plural)
(ὦ) δελφίς (vocative singular)
(ὦ) δελφῖνες (vocative plural)


γλαῦξ

γλαύξ (alternative)
glaux (transcription)
ἡ γλαῦξ (nominative singular)
αἱ γλαῦκες (nominative plural)
τῆς γλαυκός (genitive singular)
τῶν γλαυκῶν (genitive plural)
τῇ γλαυκί (dative singular)
ταῖς γλαυξί(ν) (dative plural)
τὴν γλαῦκα (accusative singular)
τὰς γλαῦκας (accusative plural)
(ὦ) γλαῦξ (vocative singular)
(ὦ) γλαῦκες (vocative plural)


ἀετός

attische Form von αἰετός (aietos^☆) ^(→ grc), das seinerseits über *αἰϝετος (aiwetos) aus *ἀϝjετος (awjetos) entstanden ist; etymologisch verwandt mit lateinischavis ^(→ la)

αἰετός (variant)
αἰητός (variant)
aetos (transcription)
ὁ ἀετός (nominative singular)
οἱ ἀετοί (nominative plural)
τοῦ ἀετοῦ (genitive singular)
τῶν ἀετῶν (genitive plural)
τῷ ἀετῷ (dative singular)
τοῖς ἀετοῖς (dative plural)
τὸν ἀετόν (accusative singular)
τοὺς ἀετούς (accusative plural)
(ὦ) ἀετέ (vocative singular)
(ὦ) ἀετοί (vocative plural)

„Τῶν δ’ ἀετῶν ἐστὶ πλείονα γένη, ἓν μὲν ὁ καλούμενος πύγαργος· οὗτος κατὰ τὰ πεδία καὶ τὰ ἄλση καὶ περὶ τὰς πόλεις γίνεται· ἔνιοι δὲ καλοῦσιν νεβροφόνον αὐτόν.“


κριός

krios (transcription)
ὁ κριός (nominative singular)
οἱ κριοί (nominative plural)
τοῦ κριοῦ (genitive singular)
τῶν κριῶν (genitive plural)
τῷ κριῷ (dative singular)
τοῖς κριοῖς (dative plural)
τὸν κριόν (accusative singular)
τοὺς κριούς (accusative plural)
(ὦ) κριέ (vocative singular)
(ὦ) κριοί (vocative plural)


αἴξ

seit der Ilias bezeugt; wahrscheinlich ein Erbwort aus dem indogermanischen*h₂eiǵ-ih₂ und urverwandt mit armenischայծ (ayc) ^(→ hy) und awestischizaēna- ‚ledern; aus (Ziegen-?) Leder‘; es könnte sich jedoch um eine gemeinsame Entlehnung aus einer anatolischen Sprache handeln

aix (transcription)
ἡ αἴξ (nominative singular)
αἱ αἴγες (nominative plural)
τῆς αἰγός (genitive singular)
τῶν αἰγῶν (genitive plural)
τῇ αἰγί (dative singular)
ταῖς αἰξί(ν) (dative plural)
τὴν αἴγα (accusative singular)
τὰς αἴγας (accusative plural)
(ὦ) αἴξ (vocative singular)
(ὦ) αἴγες (vocative plural)

„εἴ ποτέ τοι χαρίεντ’ ἐπὶ νηὸν ἔρεψα, / ἠ’ εἰ δή ποτέ τοι κατὰ πίονα μηρί’ ἔκηα / ταύρων ἠδ’ αἰγῶν, τόδε μοι κρήηνον ἐέλδωρ·“ (Hom. Il. 1,39–41)

Homerus; Martin L. West (Herausgeber): Ilias. stereotype 1. Auflage. Volumen prius Rhapsodias I–XII continens, K. G. Saur, München/Leipzig 2006, ISBN 978-3-598-71430-6 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Erstauflage 1998) , Seite 6.


ἀλώπηξ

es besteht womöglich eine etymologische Verwandtschaft mit armenischałuēs,litauischlapė ^(→ lt),lettischlapsa ^(→ lv),sanskritischलोपाश (lopāśa) ^(→ sa) und mittelpersischrōpās

alōpēx (transcription)
ἡ ἀλώπηξ (nominative singular)
αἱ ἀλώπεκες (nominative plural)
τῆς ἀλώπεκος (genitive singular)
τῶν ἀλωπέκων (genitive plural)
τῇ ἀλώπεκι (dative singular)
ταῖς ἀλώπεξι(ν) (dative plural)
τὴν ἀλώπεκα (accusative singular)
τὰς ἀλώπεκας (accusative plural)
(ὦ) ἀλώπηξ (vocative singular)
(ὦ) ἀλώπεκες (vocative plural)

„Τὰς δὲ ἄρκτους ἐούσας σπανίας καὶ τοὺς λύκους οὐ πολλῷ τεῳ ἐόντας ἀλωπέκων μέζονας αὐτοῦ θάπτουσι τῇ ἂν εὑρεθέωσι κείμενοι.“

„τὸ γὰρ ἐμφυὲς οὔτ’ αἴθων ἀλώπηξ
οὔτ’ ἐρίβρομοι λέοντες διαλλάξαιντο ἦθος.“

„τόλμᾳ γὰρ εἰκώς
θυμὸν ἐριβˈρεμετᾶν θηρῶν λεόντων
ἐν πόνῳ, μῆτιν δ’ ἀλώπηξ,
αἰετοῦ ἅ τ’ ἀναπιτˈναμένα ῥόμβον ἴσχει·“

„πρόθυρα μὲν καὶ σχῆμα κύκλῳ περὶ ἐμαυτὸν σκιαγραφίαν ἀρετῆς περιγραπτέον, τὴν δὲ τοῦ σοφωτάτου Ἀρχιλόχου ἀλώπεκα ἑλκτέον ἐξόπισθεν κερδαλέαν καὶ ποικίλην.“


ταῦρος

tauros (transcription)
ὁ ταῦρος (nominative singular)
οἱ ταῦροι (nominative plural)
τοῦ ταύρου (genitive singular)
τῶν ταύρων (genitive plural)
τῷ ταύρῳ (dative singular)
τοῖς ταύροις (dative plural)
τὸν ταῦρον (accusative singular)
τοὺς ταύρους (accusative plural)
(ὦ) ταῦρε (vocative singular)
(ὦ) ταῦροι (vocative plural)


αἴλουρος

ailuros (transcription)
ὁ αἴλουρος (nominative singular)
οἱ αἴλουροι (nominative plural)
τοῦ αἰλούρου (genitive singular)
τῶν αἰλούρων (genitive plural)
τῷ αἰλούρῳ (dative singular)
τοῖς αἰλούροις (dative plural)
τὸν αἴλουρον (accusative singular)
τοὺς αἰλούρους (accusative plural)
(ὦ) αἴλουρε (vocative singular)
(ὦ) αἴλουροι (vocative plural)


λέων

leōn (transcription)
λέαινα (feminine)
ὁ λέων (nominative singular)
οἱ λέοντες (nominative plural)
τοῦ λέοντος (genitive singular)
τῶν λεόντων (genitive plural)
τῷ λέοντι (dative singular)
τοῖς λέουσι(ν) (dative plural)
τὸν λέοντα (accusative singular)
τοὺς λέοντας (accusative plural)
(ὦ) λέων (vocative singular)
(ὦ) λέοντες (vocative plural)


γένος

Geschlecht

Gruppe von Menschen verbunden durch Herkunft: Geschlecht, Stamm, Abstammung

Geschlecht

Unterscheidungsmerkmal zwischen Mann und Frau: Geschlecht

genos (transcription)
τὸ γένος (nominative singular)
τὰ γένη (nominative plural)
τοῦ γένους (genitive singular)
τῶν γενῶν (genitive plural)
τῷ γένει (dative singular)
τοῖς γένεσι(ν) (dative plural)
τὸ γένος (accusative singular)
τὰ γένη (accusative plural)
(ὦ) γένος (vocative singular)
(ὦ) γένη (vocative plural)


κύκνος

wahrscheinlich lautete die Grundbedeutung „der Weiße“, wodurch sich eine etymologische Verwandtschaft mit sanskritischशुच् (śuc-) ^(→ sa) „leuchten, glühen, brennen“ und शुक्र (śukra-) ^(→ sa) „hell, leuchtend“ ergibt; alternativ wäre eine lautmalerische Bezeichnung denkbar

kyknos (transcription)
ὁ κύκνος (nominative singular)
οἱ κύκνοι (nominative plural)
τοῦ κύκνου (genitive singular)
τῶν κύκνων (genitive plural)
τῷ κύκνῳ (dative singular)
τοῖς κύκνοις (dative plural)
τὸν κύκνον (accusative singular)
τοὺς κύκνους (accusative plural)
(ὦ) κύκνε (vocative singular)
(ὦ) κύκνοι (vocative plural)

„τῶν δ᾽ ὥς τ᾽ ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών,
ὣς τῶν ἔθνεα πολλὰ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων
ἐς πεδίον προχέοντο Σκαμάνδριον:“

„ἰδεῖν μὲν γὰρ ψυχὴν ἔφη τήν ποτε Ὀρφέως γενομένην κύκνου βίον αἱρουμένην, μίσει τοῦ γυναικείου γένους διὰ τὸν ὑπ᾽ ἐκείνων θάνατον οὐκ ἐθέλουσαν ἐν γυναικὶ γεννηθεῖσαν γενέσθαι: ἰδεῖν δὲ τὴν Θαμύρου ἀηδόνος ἑλομένην: ἰδεῖν δὲ καὶ κύκνον μεταβάλλοντα εἰς ἀνθρωπίνου βίου αἵρεσιν, καὶ ἄλλα ζῷα μουσικὰ ὡσαύτως.“


ῥινόκερως

Kompositum (Zusammensetzung) der Substantiveῥίς (rhis^☆) ^(→ grc) „Nase“ und κέρας (keras^☆) ^(→ grc) „Horn“

rhinokerōs (transcription)
ὁ ῥινόκερως (nominative singular)
οἱ ῥινοκέρωτες (nominative plural)
τοῦ ῥινοκέρωτος (genitive singular)
τῶν ῥινοκερώτων (genitive plural)
τῷ ῥινοκέρωτι (dative singular)
τοῖς ῥινοκέρωσι(ν) (dative plural)
τὸν ῥινοκέρωτα (accusative singular)
τοὺς ῥινοκέρωτας (accusative plural)
(ὦ) ῥινόκερως (vocative singular)
(ὦ) ῥινοκέρωτες (vocative plural)

ῥι·νό·κε·ρως


ἐλέφας

elephas (transcription)
ὁ ἐλέφας (nominative singular)
οἱ ἐλέφαντες (nominative plural)
τοῦ ἐλέφαντος (genitive singular)
τῶν ἐλεφάντων (genitive plural)
τῷ ἐλέφαντι (dative singular)
τοῖς ἐλέφασι(ν) (dative plural)
τὸν ἐλέφαντα (accusative singular)
τοὺς ἐλέφαντας (accusative plural)
(ὦ) ἐλέφαν (vocative singular)
(ὦ) ἐλέφαντες (vocative plural)

„Ἀποκλινομένης δὲ μεσαμβρίης παρήκει πρὸς δύνοντα ἥλιον ἡ Αἰθιοπίη χώρη ἐσχάτη τῶν οἰκεομένων· αὕτη δὲ χρυσόν τε φέρει πολλὸν καὶ ἐλέφαντας ἀμφιλαφέας καὶ δένδρεα παντοῖα ἄγρια καὶ ἔβενον καὶ ἄνδρας μεγίστους καὶ καλλίστους καὶ μακροβιωτάτους.“

„Καὶ γὰρ οἱ ὄφιες οἱ ὑπερμεγάθεες καὶ οἱ λέοντες κατὰ τούτους εἰσὶ καὶ οἱ ἐλέφαντές τε καὶ ἄρκτοι καὶ ἀσπίδες τε καὶ ὄνοι οἱ τὰ κέρεα ἔχοντες καὶ οἱ κυνοκέφαλοι καὶ οἱ ἀκέφαλοι οἱ ἐν τοῖσι στήθεσι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντες, ὡς δὴ λέγονταί γε ὑπὸ Λιβύων, καὶ οἱ ἄγριοι ἄνδρες καὶ γυναῖκες ἄγριαι καὶ ἄλλα πλήθεϊ πολλὰ θηρία κατάψευστα.“

„Τὸν δ’ ἐλέφαντα ζῆν οἱ μὲν περὶ ἔτη διακόσιά φασιν, οἱ δὲ τριακόσια.“


ὕαινα

ursprünglich das Femininum zu ὗς (hys^☆) ^(→ grc) „Schwein“

hyaina (transcription)
ἡ ὕαινα (nominative singular)
αἱ ὕαιναι (nominative plural)
τῆς ὑαίνης (genitive singular)
τῶν ὑαινῶν (genitive plural)
τῇ ὑαίνῃ (dative singular)
ταῖς ὑαίναις (dative plural)
τὴν ὕαιναν (accusative singular)
τὰς ὑαίνας (accusative plural)
(ὦ) ὕαινα (vocative singular)
(ὦ) ὕαιναι (vocative plural)

„Κατὰ τοὺς νομάδας δέ ἐστι τούτων οὐδέν, ἀλλ’ ἄλλα τοιάδε, πύγαργοι καὶ ζορκάδες καὶ βουβάλιες καὶ ὄνοι, οὐκ οἱ τὰ κέρεα ἔχοντες ἀλλ’ ἄλλοι ἄποτοι (οὐ γὰρ δὴ πίνουσι), καὶ ὄρυ<γ>ες, τῶν τὰ κέρεα τοῖσι φοίνιξι οἱ πήχεες ποιεῦνται (μέγαθος δὲ τὸ θηρίον τοῦτο κατὰ βοῦν ἐστι), καὶ βασσάρια καὶ ὕαιναι καὶ ὕστριχες καὶ κριοὶ ἄγριοι καὶ δίκτυες καὶ θῶες καὶ πάνθηρες καὶ βόρυες, καὶ κροκόδειλοι ὅσον τε τριπήχεες χερσαῖοι, τῇσι σαύρῃσι ἐμφερέστατοι, καὶ στρουθοὶ κατάγαιοι καὶ ὄφιες μικροί, κέρας ἓν ἕκαστος ἔχοντες.“

„Ἔχει δ’ ἡ ὕαινα ἡ θήλεια καὶ ὑστέραν, ὥσπερ καὶ τὰ ἄλλα ζῷα τὰ θήλεα, ὅσα ἐστὶ τοιαῦτα.“

„Ὃν δὲ καλοῦσιν οἱ μὲν γλάνον οἱ δ’ ὕαιναν, ἔστι μὲν τὸ μέγεθος οὐκ ἐλάττων λύκου, χαίτην δ’ ἔχει ὥσπερ ἵππος, καὶ ἔτι σκληροτέρας καὶ βαθυτέρας τὰς τρίχας, καὶ καθ’ ὅλης τῆς ῥάχεως·“

„Ἡ δ’ ὕαινα τῷ μὲν χρώματι λυκώδης ἐστί, δασυτέρα δέ, καὶ λοφιὰν ἔχει δι’ ὅλης τῆς ῥάχεως· περὶ δὲ τῶν αἰδοίων ὃ λέγεται, ὡς ἔχει ἄρρενος καὶ θηλείας, ψεῦδός ἐστιν.“


ἄλκη

Entlehnung aus dem Germanischen; siehe auch lateinischalces ^(→ la)

alkē (transcription)
ἡ ἄλκη (nominative singular)
αἱ ἄλκαι (nominative plural)
τῆς ἄλκης (genitive singular)
τῶν ἀλκῶν (genitive plural)
τῇ ἄλκῃ (dative singular)
ταῖς ἄλκαις (dative plural)
τὴν ἄλκην (accusative singular)
τὰς ἄλκας (accusative plural)
(ὦ) ἄλκη (vocative singular)
(ὦ) ἄλκαι (vocative plural)

„ὅσοι δὲ ἀνθρώπων τὰ διὰ τοῦ στόματος ἐς τὸ ἐκτὸς ἐλέφασιν ἐξίσχοντα ὀδόντας τῶν θηρίων εἶναι καὶ οὐ κέρατα ἥγηνται, τούτοις ἔστιν ἀπιδεῖν μὲν ἐς τὰς ἄλκας, τὸ ἐν Κελτικῇ θηρίον, ἀπιδεῖν δὲ ἐς τοὺς Αἰθιοπικοὺς ταύρους: ἄλκαι μὲν γὰρ κέρατα ἐπὶ ταῖς ὀφρύσιν ἔχουσιν οἱ ἄρρενες, τὸ δὲ θῆλυ οὐ φύει τὸ παράπαν: οἱ δὲ Αἰθιοπικοὶ ταῦροι τὰ κέρατα φύουσιν ἐπὶ τῇ ῥινί.“

„ἔστι δὲ ἄλκη καλούμενον θηρίον, εἶδος μὲν ἐλάφου καὶ καμήλου μεταξύ, γίνεται δὲ ἐν τῇ Κελτῶν γῇ.“


ἐλλός

vermutlich aus *ἐλνός entstanden, das etymologisch mit ἔλαφος (elaphos^☆) ^(→ grc) sowie ferner mit litauischelnis ^(→ lt) und altkirchenslawisch' (siehe auch polnischjeleń ^(→ pl)) verwandt ist

ἑλλός (variant)
ellos (transcription)
ὁ ἐλλός (nominative singular)
οἱ ἐλλοί (nominative plural)
τοῦ ἐλλοῦ (genitive singular)
τῶν ἐλλῶν (genitive plural)
τῷ ἐλλῷ (dative singular)
τοῖς ἐλλοῖς (dative plural)
τὸν ἐλλόν (accusative singular)
τοὺς ἐλλούς (accusative plural)
(ὦ) ἐλλέ (vocative singular)
(ὦ) ἐλλοί (vocative plural)

„ἐν προτέροισι πόδεσσι κύων ἔχε ποικίλον ἐλλόν,“


πελαργός

die Etymologie ist nicht sicher geklärt; vielleicht aus *πελαϝ-αργός (pelaw-argos) entstanden, dem ἀργός (argos^☆) ^(→ grc) „weiß“ und *πελαϝός (pelawos) „schwärzlich“ (siehe πελιός (pelios^☆) ^(→ grc) und litauischpalvas ^(→ lt)) zugrunde liegen, und somit mit der Grundbedeutung „der Schwarzweiße“ nach der Farbe seines Gefieders

pelargos (transcription)
ὁ πελαργός (nominative singular)
οἱ πελαργοί (nominative plural)
τοῦ πελαργοῦ (genitive singular)
τῶν πελαργῶν (genitive plural)
τῷ πελαργῷ (dative singular)
τοῖς πελαργοῖς (dative plural)
τὸν πελαργόν (accusative singular)
τοὺς πελαργούς (accusative plural)
(ὦ) πελαργέ (vocative singular)
(ὦ) πελαργοί (vocative plural)

„ἀλλ’ ἔστιν ἡμῖν τοῖσιν ὄρνισιν νόμος
παλαιὸς ἐν ταῖς τῶν πελαργῶν κύρβεσιν·“

„Ὦ γενναῖε, πελαργοῦ ἄρα ὁ ἐμὸς ἔρως οὐδὲν διοίσει, εἰ παρὰ σοὶ ἐννεοττεύσας ἔρωτα ὑπόπτερον ὑπὸ τούτου πάλιν θεραπεύσεται.“

„Περὶ μὲν οὖν τῶν πελαργῶν, ὅτι ἀντεκτρέφονται, θρυλεῖται παρὰ πολλοῖς· φασὶ δέ τινες καὶ τοὺς μέροπας ταὐτὸ τοῦτο ποιεῖν, καὶ ἀντεκτρέφεσθαι ὑπὸ τῶν ἐκγόνων οὐ μόνον γηράσκοντας ἀλλὰ καὶ εὐθύς, ὅταν οἷοί τ’ ὦσιν· τὸν δὲ πατέρα καὶ τὴν μητέρα μένειν ἔνδον.“

Aristoteles, Historia animalium, 615b23–27

„Περὶ Θετταλίαν μνημονεύουσιν ὄφεις ζῳογονηθῆναι τοσούτους ὥστε, εἰ μὴ ὑπὸ τῶν πελαργῶν ἀνῃροῦντο, ἐκχωρῆσαι ἂν αὐτούς.“

Aristoteles, Mirabilium auscultationes, 832a14–16


θρίψ

die Herkunft ist nicht geklärt; die Form gleicht den semantisch ähnlichen Substantivenἴψ (ips^☆) ^(→ grc), κνίψ (knips^☆) ^(→ grc) und σκνίψ (sknips^☆) ^(→ grc), wonach eine Angleichung aus *θρύψ (thryps) zu dem Verbθρύπτω (thryptō^☆) ^(→ grc) denkbar ist; ferner wird angenommen, dass es sich um eine pelasgische Form von *τριψ (trips) zu dem Verb τρίβω (tribō^☆) ^(→ grc) handelt

thrips (transcription)
ὁ θρίψ (nominative singular)
οἱ θρῖπες (nominative plural)
τοῦ θριπός (genitive singular)
τῶν θριπῶν (genitive plural)
τῷ θριπί (dative singular)
τοῖς θριψί(ν) (dative plural)
τὸν θρῖπα (accusative singular)
τοὺς θρῦπας (accusative plural)
(ὦ) θρίψ (vocative singular)
(ὦ) θρῖπες (vocative plural)

„οἱ δὲ θρίπες ὅμοιοι τοῖς σκώληξιν, ὑφ’ ὧν τιτραίνεται κατὰ μικρὸν τὰ ξύλα.“

„θριπὸς ἐγὼ καὶ σύρμα τερηδόνος εἴθε γενοίμην,
ὡς ἀναπηδήσας τὰ ξύλα ταῦτα φάγω.“

„ὁ δὲ θρὶψ τὸ ξύλον“


πίθηκος

die Etymologie ist unklar; eine Verwandtschaft zu lateinischfoedus ^(→ la) „hässlich“ scheint unwahrscheinlich; vielmehr handelt es sich wohl um eine Entlehnung

πίθακος (variant)
πίθηξ (variant)
πίθων (variant)
pithēkos (transcription)
ὁ πίθηκος (nominative singular)
οἱ πίθηκοι (nominative plural)
τοῦ πιθήκου (genitive singular)
τῶν πιθήκων (genitive plural)
τῷ πιθήκῳ (dative singular)
τοῖς πιθήκοις (dative plural)
τὸν πίθηκον (accusative singular)
τοὺς πιθήκους (accusative plural)
(ὦ) πίθηκε (vocative singular)
(ὦ) πίθηκοι (vocative plural)

„τοιόνδε γ’, ὦ πίθηκε, τὸν πώγων’ ἔχων
εὐνοῦχος ἡμῖν ἦλθες ἐσκευασμένος;“

„Ἔνια δὲ τῶν ζῴων ἐπαμφοτερίζει τὴν φύσιν τῷ τ’ ἀνθρώπῳ καὶ τοῖς τετράποσιν, οἷον πίθηκοι καὶ κῆβοι καὶ κυνοκέφαλοι.“


ἔποψ

onomatopoetisch nach dem Schrei des Vogels, parallele Bildungen finden sich im lateinischenupupa ^(→ la) und lettischenpupuķis ^(→ lv)

epops (transcription)
ὁ ἔποψ (nominative singular)
οἱ ἔποπες (nominative plural)
τοῦ ἔποπος (genitive singular)
τῶν ἐπόπων (genitive plural)
τῷ ἔποπι (dative singular)
τοῖς ἔποψι(ν) (dative plural)
τὸν ἔποπα (accusative singular)
τοὺς ἔποπας (accusative plural)
(ὦ) ἔποψ (vocative singular)
(ὦ) ἔποπες (vocative plural)

„οὕποψ μελῳδεῖν αὖ παρασκευάζεται.“

„Ἔνιοι δὲ τῶν ὀρνίθων ἐν τοῖς ὄρεσι καὶ τῇ ὕλῃ κατοικοῦσιν,οἷον ἔποψ καὶ βρίνθος· οὗτος δ’ ὁ ὄρνις εὐβίοτος καὶ ᾠδικός.“


κύων

seit der Ilias bezeugtes Erbwort aus dem indogermanischen*ḱuon- ‚Hund‘ (Genitiv: *ḱun-ós); im Mykenischen in dem Kompositumku-na-ke-ta bezeugt; etymologisch verwandt mit sanskritischश्वन् (śvan-) ^(→ sa), lateinischcanis ^(→ la) und litauischšuo ^(→ lt)

kyōn (transcription)
ὁ κύων (nominative singular)
οἱ κύνες (nominative plural)
τοῦ κυνός (genitive singular)
τῶν κυνῶν (genitive plural)
τῷ κυνί (dative singular)
τοῖς κυσί (dative plural)
τὸν κυνά (accusative singular)
τοὺς κύνας (accusative plural)
(ὦ) κύον (vocative singular)
(ὦ) κύνες (vocative plural)

episch: „Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος, / οὐλομένην, ἣ μυρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκεν, / πολλὰς δ’ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν / ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν / οἰωνοῖσί τε πᾶσι, Διὸς δ’ ἐτελείετο βουλή, / ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε / Ἀτρείδης τε ἄναξ ἀνδρῶν καὶ δῖος Ἀχιλλεύς.“ (Hom. Il. 1,1–7)

Homerus; Martin L. West (Herausgeber): Ilias. stereotype 1. Auflage. Volumen prius Rhapsodias I–XII continens, K. G. Saur, München/Leipzig 2006, ISBN 978-3-598-71430-6 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Erstauflage 1998) , Seite 3–4.


οἰωνός

Vogel

Zoologie: großer, nicht in Schwärmen vorkommender Vogel, Raubvogel

seit der Ilias bezeugt; die Etymologie ist umstritten; vielleicht handelt es sich um eine Ableitung zu dem indogermanischen*h₂eu-i- ‚Vogel‘, das sich im lateinischenavis ^(→ la) und sanskritischenवि (vi-) ^(→ sa) sowie altgriechischenαἰετός (aietos^☆) ^(→ grc) erhalten hat, wobei sich das anlautende o durch Vokalassimilation erklären lässt

oiōnos (transcription)
ὁ οἰωνός (nominative singular)
οἱ οἰωνοί (nominative plural)
τοῦ οἰωνοῦ (genitive singular)
τῶν οἰωνῶν (genitive plural)
τῷ οἰωνῷ (dative singular)
τοῖς οἰωνοίς (dative plural)
τὸν οἰωνόν (accusative singular)
τοὺς οἰωνούς (accusative plural)
(ὦ) οἰωνέ (vocative singular)
(ὦ) οἰωνοί (vocative plural)


χείρ

cheir (transcription)
ἡ χείρ (nominative singular)
αἱ χεῖρες (nominative plural)
τῆς χειρός (genitive singular)
τῶν χερῶν (genitive plural)
τῇ χειρί (dative singular)
ταῖς χερσί(ν) (dative plural)
τὴν χεῖρα (accusative singular)
τὰς χεῖρας (accusative plural)
(ὦ) χείρ (vocative singular)
(ὦ) χεῖρες (vocative plural)


ὀρεύς

οὐρεύς (variant)
oreus (transcription)
ὁ ὀρεύς (nominative singular)
οἱ ὀρῆες (nominative plural)
τοῦ ὀρέως (genitive singular)
τῶν ὀρήων (genitive plural)
τῷ ὀρεῖ (dative singular)
τοῖς ὀρεῦσι (dative plural)
τὸν ὀρέα (accusative singular)
τοὺς ὀρῆας (accusative plural)
(ὦ) ὀρεῦ (vocative singular)
(ὦ) ὀρῆες (vocative plural)

episch: „οὐρῆας μὲν πρῶτον ἐπώιχετο καὶ κύνας ἀργούς, / αὐτὰρ ἔπειτ’ αὐτοῖσι βέλος ἐχεπευκὲς ἐφιείς / βάλλ’· αἰεὶ δὲ πυραὶ νεκύων καίοντο θαμειαί.“ (Hom. Il. 1,50–52)

Homerus; Martin L. West (Herausgeber): Ilias. stereotype 1. Auflage. Volumen prius Rhapsodias I–XII continens, K. G. Saur, München/Leipzig 2006, ISBN 978-3-598-71430-6 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Erstauflage 1998) , Seite 7.


ἀρήν

seit der Ilias bezeugtes Erbwort über ϝαρήν aus dem indogermanischen*urh₁-ēn; etymologisch verwandt mit armenischգառն (gaṙn) ^(→ hy) und sanskritischउरण (uraṇa-) ^(→ sa)

arēn (transcription)
ὁ ἀρήν (nominative singular)
οἱ ἄρνες (nominative plural)
τοῦ ἀρνός (genitive singular)
τῶν ἀρνῶν (genitive plural)
τῷ ἀρνί (dative singular)
τοῖς ἀρνάσι (dative plural)
τὸν ἄρνα (accusative singular)
τοὺς ἄρνας (accusative plural)
(ὦ) ἀρήν (vocative singular)
(ὦ) ἄρνες (vocative plural)

Der NominativSingular ist ungebräuchlich und wird durch ἀμνός ersetzt.

„ἀλλ’ ἄγε δή τινα μάντιν ἐρείομεν ἠ’ ἱερῆα, / ἢ καὶ ὀνειροπόλον, καὶ γάρ τ’ ὄναρ ἐκ Διός ἐστιν, / ὅς κ’ εἴποι ὅ τι τόσσον ἐχώσατο Φοῖβος Ἀπόλλων, / εἴ ταρ ὅ γ’ εὐχωλῆς ἐπιμέμφεται ἠδ’ ἑκατόμβης, / αἴ κέν πως ἀρνῶν κνίσης αἰγῶν τε τελείων / βούλητ’ ἀντιάσας ἡμῖν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι.“ (Hom. Il. 1,62–65)

Homerus; Martin L. West (Herausgeber): Ilias. stereotype 1. Auflage. Volumen prius Rhapsodias I–XII continens, K. G. Saur, München/Leipzig 2006, ISBN 978-3-598-71430-6 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Erstauflage 1998) , Seite 7–8.


ἀβράνας

abranas (transcription)
τοὺς ἀβράνας (accusative plural)

Das Wort ἀβράνας wird vom antikenLexikografenHesych dem Keltischen zugeschrieben wird. Nach Kurt Latte handelt es sich vielleicht um ein galatisches Wort.

„ἀβράνας· Κελτοὶ τοὺς κερκοπιθήκους“ (Hesych. Α 183)


γυρῖνος

Ableitung zu dem Adjektivγυρός (gyros^☆) ^(→ grc)

γύρινος (variant)
gyrinos (transcription)
ὁ γυρῖνος (nominative singular)
οἱ γυρῖνοι (nominative plural)
τοῦ γυρίνου (genitive singular)
τῶν γυρίνων (genitive plural)
τῷ γυρίνῳ (dative singular)
τοῖς γυρίνοις (dative plural)
τὸν γυρῖνον (accusative singular)
τοὺς γυρίνους (accusative plural)
(ὦ) γυρῖνε (vocative singular)
(ὦ) γυρῖνοι (vocative plural)


ἰχθύς

[1] seit der Ilias bezeugtes Erbwort aus dem indogermanischen*dǵʰuH- mit prothetischemIota; somit urverwandt mit armenischձուկն (jukn) ^(→ hy), litauischžuvis ^(→ lt) und lettischzuvs ^(→ lv)

[2] Das Akronym setzt sich wie folgt zusammen:

Chi (ch), Khrīstós (Χρῑστός), „Gesalbter“

Sigma (s), sōtḗr (Σωτήρ), „Retter/Erlöser“

ἰχθῦς (variant)
ichthys (transcription)
ἰχθύδιον (diminutive)
ὁ ἰχθύς (nominative singular)
οἱ ἰχθύες (nominative plural)
τοῦ ἰχθύος (genitive singular)
τῶν ἰχθύων (genitive plural)
τῷ ἰχθύϊ (dative singular)
τοῖς ἰχθύσι(ν) (dative plural)
τὸν ἰχθύν (accusative singular)
τὸν ἰχθύα (accusative singular)
τοὺς ἰχθῦς (accusative plural)
τοὺς ἰχθύας (accusative plural)
(ὦ) ἰχθύ (vocative singular)
(ὦ) ἰχθύες (vocative plural)

„ἣ δὲ μολυβδαίνηι ἰκέλη ἐς βυσσὸν ὄρουσεν, / ἥ τε κατ’ ἀγραύλοιο βοὸς κέρας ἐμβεβαυῖα / ἔρχεται ὠμηστῆισιν ἐπ’ ἰχθύσι κῆρα φέρουσα.“ (Hom. Il. 24.80–82)


κάμηλος

kamēlos (transcription)
ὁ κάμηλος (nominative singular)
οἱ κάμηλοι (nominative plural)
τοῦ καμήλου (genitive singular)
τῶν καμήλων (genitive plural)
τῷ καμήλῳ (dative singular)
τοῖς καμήλοις (dative plural)
τὸν κάμηλον (accusative singular)
τοὺς κάμηλους (accusative plural)
(ὦ) κάμηλε (vocative singular)
(ὦ) κάμηλοι (vocative plural)
ἡ κάμηλος (nominative singular)
αἱ κάμηλοι (nominative plural)
τῆς καμήλου (genitive singular)
τῶν καμήλων (genitive plural)
τῇ καμήλῳ (dative singular)
ταῖς καμήλοις (dative plural)
τὴν κάμηλον (accusative singular)
τὰς κάμηλους (accusative plural)
(ὦ) κάμηλε (vocative singular)
(ὦ) κάμηλοι (vocative plural)

Lasttier mit einem oder zwei Höckern; Kamel

„αὐτὸς δὲ ὁ Ἰωάννης εἶχεν τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ ἀπὸ τριχῶν καμήλου καὶ ζώνην δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ, ἡ δὲ τροφὴ ἦν αὐτοῦ ἀκρίδες καὶ μέλι ἄγριον.“ (Ev. Mt 3,4)

„Johannes trug ein Gewand aus Kamelhaaren und einen ledernen Gürtel um seine Hüften; Heuschrecken und wilder Honig waren seine Nahrung.“

Eberhard Nestle, Kurt Aland (Herausgeber): Novum Testamentum Graece. 28. Auflage. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2012 , Matthäusevangelium Kapitel 3, Vers 4 NA (online)


ἀκρίς

Heuschrecke

akris (transcription)
ἡ ἀκρίς (nominative singular)
αἱ ἀκρίδες (nominative plural)
τῆς ἀκρίδος (genitive singular)
τῶν ἀκρίδων (genitive plural)
τῇ ἀκρίδι (dative singular)
ταῖς ἀκρίσι(ν) (dative plural)
τὴν ἀκρίδα (accusative singular)
τὰς ἀκρίδας (accusative plural)
(ὦ) ἀκρίς (vocative singular)
(ὦ) ἀκρίδες (vocative plural)

pflanzenfressendes Insekt mit Sprungbeinen und Flügeln; Heuschrecke


σαῦρος

wahrscheinlich eine Entlehnung aus dem Vorgriechischen

σαύρα (variant)
sauros (transcription)
ὁ σαῦρος (nominative singular)
οἱ σαῦροι (nominative plural)
τοῦ σαύρου (genitive singular)
τῶν σαύρων (genitive plural)
τῷ σαύρῳ (dative singular)
τοῖς σαύροις (dative plural)
τὸν σαῦρον (accusative singular)
τοὺς σαύρους (accusative plural)
(ὦ) σαῦρε (vocative singular)
(ὦ) σαῦροι (vocative plural)

„μετεωρότερος δ' ἐστὶ τῇ ἀπὸ τῆς γῆς ἀποστάσει τῶν σαύρων, τὰς δὲ καμπὰς τῶν σκελῶν καθάπερ οἱ σαῦροι ἔχει.“ (Arist. HA 2,11)

Aristoteles; Olof Gigon (Herausgeber): Opera. Ex recensione Immanuelis Bekkeri. 2. Auflage. Volumen Primum, De Gruyter, Berlin 1960 , Seite 503.

„ὅλως δ̓ ἀγελαῖά ἐστι τὰ τοιάδε, θυννίδες, μαινίδες, κωβιοί, βῶκες, σαῦροι, κορακῖνοι, σινόδοντες, τρίγλαι, σφύραιναι, ἀνθίαι, ἐλεγῖνοι, ἀθερῖνοι, σαργῖνοι, βελόναι, τευθοί, ἰουλίδες, πηλαμύδες, σκόμβροι, κολίαι.“ (Arist. HA 9,2)

Aristoteles; Olof Gigon (Herausgeber): Opera. Ex recensione Immanuelis Bekkeri. 2. Auflage. Volumen Primum, De Gruyter, Berlin 1960 , Seite 610.